Της Ξανθής Γούναρη
Την ώρα που η νέα άνοδος των καυσίμων πιέζει προς τα πάνω το κόστος σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, οι μειώσεις σε περισσότερα από 1.740 προϊόντα τροφίμων και ειδών καθημερινής χρήσης στο πλαίσιο της “Εθνικής Πρωτοβουλίας Μείωσης Τιμών” έρχονται να λειτουργήσουν ως ανάχωμα στις νέες πιέσεις που δέχεται το διαθέσιμο εισόδημα.
Η μέση μείωση στο σύνολο των προϊόντων διαμορφώνεται στο 9,5%, με σημαντικές όμως διαφοροποιήσεις ανά κατηγορία.
Η πρωτοβουλία είναι εθελοντική και θα διαρκέσει έως το τέλος Δεκεμβρίου, με δυνατότητα εναλλαγής κωδικών και νέων συμμετοχών. Ιδιαίτερη βαρύτητα για την εικόνα στο καθημερινό καλάθι έχουν οι 630 επώνυμοι κωδικοί τροφίμων και ποτών και οι 100 κωδικοί νωπού κρέατος, ενώ στη λίστα περιλαμβάνονται και 244 επώνυμα προϊόντα εκτός τροφίμων. Από το εύρος των μειώσεων, αλλά και από την εμπορική βαρύτητα αυτών των κωδικών, θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό το κατά πόσο η παρέμβαση θα γίνει αισθητή στον λογαριασμό του νοικοκυριού.
Στα επώνυμα τρόφιμα η μέση τελική μείωση διαμορφώνεται στο 8,9%, ενώ στα νωπά κρέατα στο 7,5%. Στα γαλακτοκομικά και τα αυγά, μία από τις μεγαλύτερες κατηγορίες της λίστας με 143 κωδικούς, ο μέσος όρος κινείται στο 8,7%, ενώ 55 κωδικοί εμφανίζουν διψήφιο ποσοστό. Στο γιαούρτι και τα επιδόρπια γιαουρτιού, μία από τις βασικές υποκατηγορίες, η μέση μείωση διαμορφώνεται περίπου στο 8,4%, σύμφωνα με την επεξεργασία των επιμέρους κωδικών.
Στις σοκολάτες και τα σοκολατοειδή ο μέσος όρος ανεβαίνει στο 12,5%, με εννέα κωδικούς πάνω από 20%, ενώ στις σάλτσες, τις μαγιονέζες, τις μουστάρδες και τις αλοιφές φτάνει στο 17,2%.
Από 2% έως 28,1% οι μειώσεις στα νωπά κρέατα
Στους 100 κωδικούς νωπού κρέατος η μέση μείωση διαμορφώνεται στο 7,5%. Στο κοτόπουλο και τα προϊόντα πουλερικών, όμως, που με περίπου 56 κωδικούς αποτελούν περισσότερο από το μισό της λίστας, η μέση μείωση διαμορφώνεται χαμηλότερα, περίπου στο 6,4%. Πολλοί από τους κωδικούς συγκεντρώνονται στην περιοχή του 5%-6%, αν και υπάρχουν επιμέρους μειώσεις έως 15,4%.
Συνολικά, 28 κωδικοί κρέατος έχουν μείωση τουλάχιστον 10%, εκ των οποίων οι 10 φτάνουν στο 15% και άνω. Οι τέσσερις μεγαλύτερες μειώσεις της λίστας, στο 28,1%, αφορούν εισαγόμενο βοδινό/μοσχάρι από τη Γερμανία και τη Γαλλία. Στο μοσχάρι/βοδινό αντιστοιχούν συνολικά περίπου 19 κωδικοί και στο χοιρινό 16, ενώ στη λίστα υπάρχουν και εννέα κωδικοί κρεατοσκευασμάτων.
Στο χαμηλότερο άκρο της λίστας βρίσκονται τρεις κωδικοί με μείωση μόλις 2% — δύο βοείου/μοσχαρίσιου και ένας χοιρινού. Για το μοσχάρι, η διοικήτρια της Ανεξάρτητης Αρχής εξήγησε στο Capital ότι το χαμηλό ποσοστό συνδέεται με τις ιδιαιτερότητες της συγκεκριμένης κατηγορίας και τα περιορισμένα περιθώρια για μεγαλύτερη μείωση της τιμής.
Σχεδόν τρία στα δέκα τρόφιμα μένουν στο -5%
Η συγκέντρωση των μειώσεων στα χαμηλότερα ποσοστά γίνεται ακόμη πιο εμφανής όταν εξεταστούν συνολικά οι αναλυτικές λίστες. Στις αναλυτικές λίστες, 387 κωδικοί, δηλαδή περισσότεροι από ένας στους πέντε, έχουν μείωση ακριβώς 5%.
Στα τρόφιμα και τα ποτά το ποσοστό είναι υψηλότερο. Από τους 952 κωδικούς, οι 269 ή 28,3% εμφανίζουν μείωση ακριβώς 5%, ενώ άλλοι 505 βρίσκονται πάνω από το 5% και έως το 10%. Συνολικά, πάνω από οκτώ στα δέκα τρόφιμα και ποτά των λιστών δεν ξεπερνούν το 10%.
Στους επώνυμους κωδικούς αποτυπώνεται παράλληλα η συμμετοχή των σούπερ μάρκετ. Η μέση μείωση των προμηθευτών διαμορφώνεται στο 6,6% και με την πρόσθετη συνεισφορά των αλυσίδων φτάνει περίπου στο 9%.
Η συνεισφορά του λιανεμπορίου δεν είναι ίδια σε όλες τις επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα το ίδιο προϊόν να μπορεί να εμφανίζει διαφορετική τελική τιμή από αλυσίδα σε αλυσίδα. Στην πρωτοβουλία συμμετέχουν οι Σκλαβενίτης, Lidl, ΑΒ Βασιλόπουλος, My Market, Μασούτης-Κρητικός, Market In, Χαλκιαδάκης, Bazaar, Discount Markt, Πίτσιας, Ανδρικόπουλος και Θανόπουλος.
Το μεγαλύτερο “ψαλίδι” εκτός τροφίμων
Στα μη τρόφιμα οι πολύ μεγαλύτερες μειώσεις εμφανίζονται σαφώς συχνότερα. Εξήντα τέσσερις από τους 785 κωδικούς, ή 8,2%, ξεπερνούν το 20%, έναντι 24 από τους 952 κωδικούς τροφίμων και ποτών, ή 2,5%. Αναλογικά, οι μειώσεις άνω του 20% είναι περισσότερο από τρεις φορές συχνότερες στα non-food.
Η απόσταση γίνεται ακόμη μεγαλύτερη σε ορισμένες υποκατηγορίες προσωπικής φροντίδας. Στους έξι κωδικούς ξυριστικών μηχανών που εντοπίζονται στην αναλυτική λίστα, οι μειώσεις κυμαίνονται από 28% έως 36%, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται στο 30,7%. Πρόκειται πάντως για πολύ μικρό αριθμό κωδικών σε σύγκριση με τις δεκάδες προϊόντων που συνθέτουν κατηγορίες όπως το κοτόπουλο ή τα γαλακτοκομικά.
Μέρος της διαφοράς προέρχεται και από τα σχολικά είδη. Στους 403 κωδικούς της λίστας η μέση μείωση κινείται περίπου στο 12%, με 373 κωδικούς στο 10% και άνω, 43 στο 20% και άνω και 21 τουλάχιστον στο 25%. Η μεγαλύτερη μείωση φτάνει περίπου στο 36%, ενώ στα τετράδια, μπλοκ και χαρτικά ο μέσος όρος κινείται κοντά στο 17%.
Η λίστα της ιδιωτικής ετικέτας περιλαμβάνει 360 κωδικούς, εκ των οποίων 222 τρόφιμα και ποτά και 138 μη τρόφιμα, με τη μέση μείωση να κινείται κοντά στο 8%. Περισσότεροι από ένας στους τέσσερις κωδικούς έχουν διψήφια μείωση: 94 βρίσκονται στο 10% και άνω, 24 στο 15% και άνω και 10 στο 20% και άνω, ενώ η υψηλότερη μείωση φτάνει περίπου στο 33%.
Η μεγαλύτερη κατηγορία είναι η προσωπική υγιεινή και οικογενειακή φροντίδα, με περίπου 72 κωδικούς και μειώσεις έως 22%. Στα είδη καθημερινής χρήσης, οι μέσες μειώσεις κινούνται στο 9,3% στα γλυκά και snacks, 9,2% στα χαρτικά οικιακής χρήσης, περίπου 9% στα καθαριστικά και 8,7% στις σάλτσες και τα συνοδευτικά. Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης γαλακτοκομικά και τυριά, είδη πρωινού, άλευρα, μαρμελάδες, ζυμαρικά, ρύζι και όσπρια.
Οι 17 κωδικοί από 30% έως 44%
Στην κορυφή των λιστών βρίσκονται συνολικά 17 κωδικοί με μείωση 30% και άνω: 14 προέρχονται από τη λίστα των επωνύμων, δύο από τα σχολικά και ένας από τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Κανένα νωπό κρέας δεν περνά το 30%.
Τη μεγαλύτερη μείωση, 44%, εμφανίζει η Barilla Integrale Farfalle. Στο 36% βρίσκονται ξυριστική μηχανή Gillette Mach3 και τετράδιο Pen2Pen, ενώ στο 34% δύο κωδικοί Αμβροσία, ρώσικη σαλάτα και τζατζίκι. Στο 33% ακολουθεί βιολογικό μούσλι ιδιωτικής ετικέτας.
Στο 32% βρίσκονται συγκεκριμένοι κωδικοί απορρυπαντικού Fairy και σαμπουάν Bot Therapy, ενώ στο 31% συναντώνται δύο ακόμη κωδικοί Gillette, απορρυπαντικό ρούχων Αρκάδι και χαρτί φωτοτυπικού Α4. Τη δεκαεπτάδα συμπληρώνουν, με 30%, τρία σαμπουάν Fructis/Bot Therapy και δύο κωδικοί Αμβροσία, ταραμοσαλάτα και χούμους.
Συνολικά στα επώνυμα προϊόντα, 191 από τους 874 κωδικούς έχουν τελική μείωση τουλάχιστον 10%, 76 τουλάχιστον 15% και 40 τουλάχιστον 20%.
Το πόσο μεταφράζονται οι μειώσεις σε όφελος για τον οικογενειακό προϋπολογισμό δεν μπορεί ακόμη να υπολογιστεί μόνο από τα ποσοστά. Η εικόνα αναμένεται να συμπληρωθεί με στοιχεία πωλήσεων ανά κωδικό, ώστε να αποτυπωθεί και η εμπορική βαρύτητα των προϊόντων που έχουν ενταχθεί στην πρωτοβουλία.
Γιατί δεν επιστρέφει το πλαφόν
Η “Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών” ακολουθεί την κατάργηση του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους στα τέλη Ιουνίου και το πάγωμα των ανατιμήσεων που ακολούθησε τον Ιούλιο και τον Αύγουστο.
Παρά τις νέες πιέσεις από την άνοδο των καυσίμων, η επαναφορά του πλαφόν δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή στο τραπέζι. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην ενημέρωση, η επιστροφή σε ένα γενικευμένο ανώτατο περιθώριο κέρδους θεωρείται δύσκολη, με το βάρος να πέφτει πλέον στην παρακολούθηση της αγοράς και σε στοχευμένες παρεμβάσεις.
Η Ανεξάρτητη Αρχή ενημερώνεται για επικείμενες ανατιμήσεις δύο έως τρεις εβδομάδες πριν αυτές φτάσουν στο ράφι. Τον Αύγουστο, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, δεν καταγράφηκε νέα ανατίμηση, ενώ τον Ιούλιο υπήρξε μία επώνυμη εταιρεία με αυξήσεις, η οποία δεν συμμετέχει στην πρωτοβουλία.
Η άνοδος του diesel δημιουργεί πλέον μια νέα εστία πίεσης. Η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης παρατείνεται και για τον Σεπτέμβριο στα 10 λεπτά ανά λίτρο, προκειμένου να περιοριστούν οι έμμεσες επιπτώσεις του αυξημένου μεταφορικού κόστους στην εφοδιαστική αλυσίδα και στις τελικές τιμές.
Οι μειώσεις στο PosoKanei
Οι κωδικοί και τα ποσοστά μείωσης θα είναι διαθέσιμα και μέσω του PosoKanei, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να συγκρίνουν τις τιμές και τις μειώσεις που εφαρμόζονται.
Κατά την ενημέρωση τέθηκε και το ζήτημα της περιορισμένης οργανωμένης εκπροσώπησης των καταναλωτών στην Ελλάδα. Ο υπουργός Ανάπτυξης έκανε λόγο για ουσιαστική απουσία καταναλωτικού κινήματος στη χώρα, σε αντίθεση με αγορές όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Ολλανδία και το Βέλγιο, όπου οι οργανώσεις καταναλωτών έχουν ισχυρότερη παρουσία. Στη νέα Ανεξάρτητη Αρχή εντάσσεται και ο Συνήγορος του Καταναλωτή.
Πηγή: capital.gr
