Του Κώστα Κατίκου
Μείωση κατά 9% καταγράφει το 2025 η αυτοαπασχόληση στην Ελλάδα, σύμφωνα με στοιχεία μελέτης του ΚΕΠΕ, εξέλιξη που ενδέχεται να σηματοδοτεί αλλαγές στη δομή της ελληνικής αγοράς εργασίας, όπου παραδοσιακά οι αυτοαπασχολούμενοι κατείχαν ιδιαίτερα υψηλό μερίδιο.
Από την ανάλυση των στοιχείων της μελέτης πάντως προκύπτει ότι η αυτοαπασχολούμενοι χωρίς προσωπικό έγιναν λιγότεροι και λόγω των κινήτρων που προβλέπει η νομοθεσία για συνέχιση της εργασίας και μετά τη συνταξιοδότηση.
Παρότι η μισθωτή εργασία κυριαρχεί πλέον στην ελληνική οικονομία – με το ποσοστό των μισθωτών να προσεγγίζει το 74% το 2025, αυξημένο κατά 2,6 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2024 – η Ελλάδα εξακολουθεί να ξεχωρίζει για το μεγάλο ποσοστό αυτοαπασχολούμενων, κυρίως όσων δραστηριοποιούνται χωρίς προσωπικό.
Ειδικότερα, ενώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση το ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων χωρίς προσωπικό κινήθηκε το 2025 κοντά στο 9%, στην Ελλάδα ανήλθε περίπου στο 17%, παραμένοντας σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Το στοιχείο αυτό αναδεικνύει μια διαχρονική ιδιαιτερότητα της ελληνικής οικονομίας, που βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρηματικές δραστηριότητες.
Ωστόσο, το πιο αξιοσημείωτο εύρημα της φετινής καταγραφής αφορά τη σημαντική κάμψη των αυτοαπασχολούμενων χωρίς προσωπικό. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat που επεξεργάστηκε το ΚΕΠΕ, το 2025 καταγράφηκε ετήσια μείωση της τάξης του 9%, ενώ η πτωτική πορεία είχε ήδη ξεκινήσει από το δεύτερο εξάμηνο του 2024.
Οι λόγοι πίσω από αυτή την εξέλιξη δεν είναι απολύτως ξεκάθαροι, ωστόσο η μελέτη εντοπίζει ορισμένες πιθανές αιτίες. Μία από αυτές είναι η αύξηση του διοικητικού βάρους που αντιμετωπίζουν οι αυτοαπασχολούμενοι τα τελευταία χρόνια, γεγονός που μπορεί να λειτουργεί αποτρεπτικά για τη συνέχιση ή την έναρξη ατομικής δραστηριότητας.
Παράλληλα, ρόλο φαίνεται να διαδραματίζουν και τα νέα κίνητρα παραμονής στην εργασία μετά τη συνταξιοδότηση. Η δυνατότητα που πλέον παρέχεται σε συνταξιούχους να συνεχίζουν να εργάζονται χωρίς τους περιορισμούς που ίσχυαν στο παρελθόν ενδέχεται να έχει οδηγήσει μέρος των επαγγελματιών σε διαφορετικές επιλογές απασχόλησης ή σε έξοδο από την κατηγορία της αυτοαπασχόλησης όπως καταγραφόταν έως σήμερα.
Παρά το γεγονός ότι αντίστοιχη τάση μείωσης των αυτοαπασχολούμενων παρατηρείται και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στην Ελλάδα η υποχώρηση είναι αισθητά εντονότερη, στοιχείο που προκαλεί προβληματισμό αλλά και ερωτήματα για το αν πρόκειται για μια προσωρινή μεταβολή ή για μια πιο μόνιμη αναδιάρθρωση της αγοράς εργασίας.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση έχει προχωρήσει σε μέτρα φορολογικής ελάφρυνσης για νέους αυτοαπασχολούμενους, με στόχο να ανακοπεί η πτωτική τάση και να ενισχυθεί η επιχειρηματική δραστηριότητα μικρής κλίμακας.
Η εικόνα των αυτοαπασχολούμενων αποτυπώνεται και στις ώρες εργασίας. Οι αυτοαπασχολούμενοι με προσωπικό εργάστηκαν το 2025 κατά μέσο όρο 49,5 ώρες εβδομαδιαίως, ενώ όσοι δεν απασχολούν προσωπικό εργάστηκαν 46,5 ώρες την εβδομάδα. Πρόκειται για επίπεδα σημαντικά υψηλότερα από τους μισθωτούς, οι οποίοι εργάζονται κατά μέσο όρο 39,5 ώρες, όπως αναφέρεται στη μελέτη του ΚΕΠΕ.
Συγκριτικά δε, με την Ε.Ε, οι αυτοαπασχολούμενοι χωρίς προσωπικό στην Ελλάδα εργάζονται κατά 6,7 ώρες περισσότερες εβδομαδιαίως σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, στοιχείο που αναδεικνύει τις πιέσεις αλλά και τις ιδιαιτερότητες του ελληνικού παραγωγικού μοντέλου.
Η μελέτη του ΚΕΠΕ καταλήγει ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να στηρίζεται έντονα στις μικρές επιχειρήσεις και στην οικογενειακή εργασία. Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι αν η υποχώρηση της αυτοαπασχόλησης το 2025 αποτελεί μια συγκυριακή εξέλιξη ή την αρχή μιας βαθύτερης αλλαγής στον χάρτη της ελληνικής αγοράς εργασίας.
Πηγή: capital.gr
