Τα 5.000 βοοειδή, τα εκατομμύρια και οι έλεγχοι που ανοίγουν νέα μέτωπα»
Η κινητικότητα που καταγράφεται τις τελευταίες ημέρες σε Τρίκαλα και Λάρισα, με φόντο την έρευνα της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τις κτηνοτροφικές επιδοτήσεις, προκαλεί εύλογη ανησυχία σε όσους ενδέχεται να βρεθούν στο πεδίο των ελέγχων.
Η υπόθεση δεν περιορίζεται πλέον στις δηλώσεις των κτηνοτρόφων και στα αρχεία της Κτηνιατρικής Υπηρεσίας Τρικάλων, αλλά επεκτείνεται σε συνεταιρισμούς, σφαγεία και υπηρεσιακούς μηχανισμούς που είχαν ρόλο στην καταγραφή και πιστοποίηση του ζωικού κεφαλαίου.
Στο επίκεντρο βρίσκονται περίπου 40 κτηνοτρόφοι, 5.000 βοοειδή και μια πιθανή οικονομική ζημία για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό που υπολογίζεται μεταξύ 4 και 5 εκατομμυρίων ευρώ. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο ποιοι εισέπραξαν τις ενισχύσεις, αλλά και ποιοι κατέγραψαν, έλεγξαν, πιστοποίησαν ή τροποποίησαν τα στοιχεία πάνω στα οποία στηρίχθηκαν οι πληρωμές.
Η πρώτη κατηγορία ελεγχόμενων από τις ευρωπαϊκές αρχές είναι οι κτηνοτρόφοι, οι δηλώσεις ζωικού κεφαλαίου των οποίων εμφανίζουν αναντιστοιχίες.Οι ελεγκτές επιχειρούν να διαπιστώσουν εάν τα περίπου 5.000 βοοειδή που εμφανίζονται στα σχετικά αρχεία αντιστοιχούσαν σε πραγματικά ζώα και εάν πληρούσαν τις προϋποθέσεις για την καταβολή των προβλεπόμενων ενισχύσεων.Μεταξύ άλλων, διερευνάται εάν δηλώνονταν ζώα που είχαν ξεπεράσει το ηλικιακό όριο επιλεξιμότητας, αλλά και εάν υπήρχαν καταχωρίσεις για βοοειδή που εμφανίζονταν ως σφαγμένα χωρίς να τεκμηριώνεται επαρκώς η πραγματική τους διαδρομή.
Με δεδομένο ότι η ενίσχυση μπορούσε να φτάσει έως και τα 490 ευρώ ανά επιλέξιμο ζώο, γίνεται αντιληπτή η μεγάλη οικονομική διάσταση της υποθεσης.Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι οι περίπου 40 κτηνοτρόφοι θεωρούνται συλλήβδην ύποπτοι ή ότι έχει διαπιστωθεί παράνομη είσπραξη από όλους. Η έρευνα καλείται να ξεχωρίσει τις πραγματικές κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις από τυχόν εικονικές ή προβληματικές δηλώσεις.
Συνεταιρισμός και σφαγεία
Ένα από τα νέα μέτωπα που προκαλούν ενδιαφέρον αφορά την επέκταση των ελέγχων σε συνεταιρισμό και τοπικά σφαγεία.Η συγκεκριμένη εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς οι ευρωπαϊκές αρχές επιχειρούν πλέον να ανασυνθέσουν ολόκληρη τη διαδρομή των ζώων: από την καταγραφή τους στις κτηνοτροφικές μονάδες μέχρι τις μετακινήσεις, τις σφαγές και τις αντίστοιχες δηλώσεις που χρησιμοποιήθηκαν για την καταβολή των ενισχύσεων.Οι επιχειρήσεις και οι φορείς που διαθέτουν σχετικά αρχεία ενδέχεται να κληθούν να δώσουν εξηγήσεις για τις καταγραφές που τηρούνται στα συστήματά τους.
Το ερώτημα είναι εάν οι αριθμοί που εμφανίζονται στις δηλώσεις συμφωνούν με τις πραγματικές σφαγές και τις μετακινήσεις των βοοειδών. Εάν προκύψουν αποκλίσεις, θα πρέπει να διαπιστωθεί πού δημιουργήθηκαν, ποιος τις καταχώρισε και εάν επηρέασαν την καταβολή ευρωπαϊκών χρημάτων.
Κρίσιμα ερωτήματα
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η έρευνα στα γραφεία του πρώην ΟΠΕΚΕΠΕ στη Λάρισα, τα οποία πλέον υπάγονται στην ΑΑΔΕ.Το κλιμάκιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας απέκτησε πρόσβαση σε ηλεκτρονικούς υπολογιστές και αρχειακό υλικό που αφορά τις μεταβολές στον αριθμό των δηλωμένων βοοειδών στα Τρίκαλα.
Το ενδιαφέρον των ελεγκτών στρέφεται κυρίως στην περίοδο 2020-2022 και στον τρόπο με τον οποίο διαμορφώθηκαν τα στοιχεία που χρησιμοποιήθηκαν για την καταβολή των ενισχύσεων.
Πότε άλλαξαν οι δηλώσεις; Ποιοι πραγματοποίησαν τις μεταβολές; Υπήρχαν προηγούμενοι έλεγχοι και ποια ήταν τα αποτελέσματά τους; Γιατί δεν εντοπίστηκαν εγκαίρως οι αναντιστοιχίες, εφόσον αυτές υπήρχαν;
Πρόκειται για ερωτήματα που ενδέχεται να απασχολήσουν όχι μόνο όσους είχαν την ευθύνη καταχώρισης των δεδομένων, αλλά και όσους συμμετείχαν στη διαδικασία ελέγχου και διασταύρωσής τους.Η έρευνα στη Λάρισα αποκτά, επομένως, ξεχωριστή σημασία, καθώς μπορεί να φωτίσει τον διοικητικό μηχανισμό μέσα από τον οποίο εγκρίνονταν οι σχετικές δηλώσεις και προχωρούσαν οι πληρωμές.
Ανησυχία προκαλεί και η διάσταση της έρευνας που αφορά την Κτηνιατρική Υπηρεσία Τρικάλων. Το κλιμάκιο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίαςσυγκέντρωσε έγγραφα, φακέλους, πιστοποιητικά μετακίνησης βοοειδών, βιβλία, δελτία μεταβολών ζωικού κεφαλαίου και ψηφιακό υλικό.Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στο ποιοι είχαν πρόσβαση στα δεδομένα, ποιοι μπορούσαν να πραγματοποιούν μεταβολές και κατά πόσο οι υπηρεσιακές διαδικασίες διασφάλιζαν την ορθότητα των δηλώσεων.
Με άλλα λόγια, η έρευνα δεν αφορά μόνο εκείνους που ενδεχομένως εισέπραξαν τις επιδοτήσεις, αλλά και εκείνους που είχαν θεσμική υποχρέωση να ελέγχουν εάν οι προϋποθέσεις καταβολής τους πληρούνταν.
Το «αμαρτωλό» παρελθόν
Το παρελθόν των Τρικάλων και οι νέες πολιτικές προεκτάσεις. Η σημερινή έρευνα επαναφέρει στο προσκήνιο παλαιότερες υποθέσεις που είχαν απασχολήσει την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στη Θεσσαλία.Το 2023, εννέα κτηνοτρόφοι από τα Τρίκαλα είχαν βρεθεί κατηγορούμενοι για δηλώσεις περισσότερων βοοειδών από όσα πραγματικά διέθεταν ή ακόμη και ζώων που δεν είχαν στην κατοχή τους, προκειμένου να εισπράξουν ευρωπαϊκές ενισχύσεις. Η εκτιμώμενη ζημία σε εκείνη την υπόθεση ανερχόταν σε 270.000 ευρώ. Οι επτά εξ αυτών απαλλάχθηκαν από την επιβολή ποινής μετά την επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών, ένας κρίθηκε αθώος, ενώ ένας καταδικάστηκε.
Παράλληλα, στο ευρύτερο πλαίσιο των ερευνών για τον ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν ανακύψει και πολιτικές προεκτάσεις, καθώς έχουν δημοσιοποιηθεί διώξεις σε βάρος των βουλευτών Τρικάλων της ΝΔ Κατερίνας Παπακώστα και Κώστα Σκρέκα για υποθέσεις που αφορούν τη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων του 2021.
Οι συγκεκριμένες υποθέσεις βέβαια αποτελούν διακριτά δικαστικά σκέλη και δεν συγχέονται με τη νέα έρευνα για τις κτηνοτροφικές επιδοτήσεις και τα 5.000 βοοειδή. Ωστόσο, η χρονική και γεωγραφική σύμπτωση των ερευνών επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα για τον τρόπο λειτουργίας των μηχανισμών ελέγχου των αγροτικών ενισχύσεων στην περιοχή.
