Ψηφιακά κουπόνια αλλά και προβλήματα στην αντλία για τους αγρότες που βρίσκονται αντιμέτωποι με ένα νέο κύμα οικονομικής πίεσης λόγω και της καθυστέρησης καταβολής της βασικής ενίσχυσης
Το χρονοδιάγραμμα που είχε τεθεί από τον πρωθυπουργό κατά τη διάρκεια της συνάντησης του με αντιπροσωπεία αγροτών στη Λάρισα, πριν από τα εγκαίνια της αυτόνομης μονάδας αποθήκευσης ενέργειας στις Νέες Καρυές για την την εφαρμογή του αφορολόγητου αγροτικού πετρελαίου απευθείας στην αντλία από την 1η Νοεμβρίου, είχε δημιουργήσει προσδοκίες στον αγροτικό κόσμο. Ωστόσο, από τις πρώτες κιόλας ημέρες λειτουργίας της νέας ψηφιακής εφαρμογής myDiesel της ΑΑΔΕ, η εικόνα που μεταφέρουν παραγωγοί και πρατηριούχοι είναι αρκετά διαφορετική.
Γράφει ο Τάσος Κουρκούμπας από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 8 Νοεμβρίου 2026
Η δέσμευση για την αλλαγή του συστήματος, με την κατάργηση της ανάγκης προκαταβολής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης (ΕΦΚ) και της αναμονής για την επιστροφή του, έγινε δεκτή από τους αγρότες ως ένα μέτρο που θα έδινε άμεση ανάσα στη ρευστότητα τους, ειδικά τη δεδομένη κρίσιμη περίοδο. Αντ’ αυτού όμως εξελλίσεται σε γρίφο, δύσκολο προς επίλυση, αναφορικά με τις ποσότητες που δικαιούται κάθε παραγωγός, τις δυσκολίες στην έκδοση και εξαργύρωση των ψηφιακών κουπονιών, τα προβλήματα στην ταυτοποίηση των στοιχείων αλλά και ανησυχία για τον χρόνο επιστροφής των χρημάτων στους πρατηριούχους.
Και όλα αυτά, σε μια περίοδο κατά την οποία οι αγρότες χρειάζονται καύσιμα για τις καλλιεργητικές εργασίες, την προετοιμασία των χωραφιών και τις σπορές, ενώ παράλληλα περιμένουν τις ενισχύσεις που αποτελούν βασικό εργαλείο χρηματοδότησης της παραγωγής τους.
Σύγχυση με τα λίτρα
Από την 1η Νοεμβρίου, οι δικαιούχοι επαγγελματίες αγρότες καλούνται να χρησιμοποιούν την εφαρμογή myDiesel, να εισέρχονται με τους κωδικούς TAXISnet, να ελέγχουν το διαθέσιμο υπόλοιπο και να εκδίδουν ψηφιακό κουπόνι με κωδικό QR για την ποσότητα πετρελαίου που επιθυμούν να αγοράσουν. Η διαδικασία όμως εξελίσσεται προβληματικά. Παραγωγοί καταγγέλλουν ότι στην εφαρμογή εμφανίζονται διαφορετικές ποσότητες από εκείνες που περίμεναν, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τα διαθέσιμα λίτρα μειώθηκαν αισθητά μετά την πρόσφατη καταβολή της τρίτης δόσης επιστροφής ΕΦΚ για το 2026.
Ακόμη μεγαλύτερη σύγχυση προκαλεί το γεγονός ότι δεν έχει γίνει απολύτως σαφές σε όλους τους παραγωγούς εάν οι ποσότητες που εμφανίζονται στην εφαρμογή αφορούν αποκλειστικά το δίμηνο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου 2026 ή αν περιλαμβάνουν και δικαιούμενες ποσότητες για το 2027. Το ζήτημα απαιτεί άμεσες και συγκεκριμένες διευκρινίσεις από την ΑΑΔΕ και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ώστε οι παραγωγοί να γνωρίζουν τι πραγματικά δικαιούνται και να μπορούν να προγραμματίσουν τις αγορές τους.
Προβλήματα καταγράφονται και στον τρόπο υπολογισμού των ποσοτήτων ανά καλλιέργεια, καθώς οι οριζόντιοι υπολογισμοί των ποσοτήτων δεν ανταποκρίνονται πάντοτε στις πραγματικές ανάγκες κάθε καλλιέργειας και στις ιδιαίτερες συνθήκες εκμετάλλευσης.
Την ίδια στιγμή, προβληματισμό προκαλεί και η πορεία των πληρωμών της επιστροφής του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης για το 2026, καθώς σημαντικός αριθμός επαγγελματιών αγροτών εξακολουθεί να μην έχει λάβει τα ποσά που δικαιούται.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί, από τους 304.131 δικαιούχους κατ’ επάγγελμα αγρότες, έχουν πληρωθεί 126.997, δηλαδή το 41,75%, με συνολικό ποσό 79,84 εκατ. ευρώ. Αντίθετα, 177.134 παραγωγοί, ποσοστό 58,25%, παραμένουν εκτός πληρωμών. Ήτοι, σχεδόν έξι στους δέκα επαγγελματίες αγρότες δεν έχουν λάβει την επιστροφή. Κι όλα αυτά ενώ το νέο σύστημα υπολογισμού ξεκίνησε με ανοικτές ακόμη οικονομικές υποχρεώσεις από το προηγούμενο.
Ανησυχία και στα πρατήρια
Εκτός από τον αγροτικό κόσμο, σημαντικά προβλήματα αντιμετωπίζουν και οι πρατηριούχοι υγρών καυσίμων, οι οποίοι καλούνται να εφαρμόσουν ένα νέο σύστημα συναλλαγών, χωρίς, όπως υποστηρίζουν εκπρόσωποί τους, να έχει προηγηθεί η αναγκαία ενημέρωση και η κατάλληλη προετοιμασία όλων των επιχειρήσεων.
Η πρόεδρος της Ένωσης Βενζινοπωλών Μαγνησίας, Βάσω Κοντοχρήστου, περιέγραψε την κατάσταση ως ένα αλαλούμ, επισημαίνοντας ότι περίπου το 70% των πρατηριούχων δεν ήταν έτοιμο κατά την έναρξη της εφαρμογής. Όπως ανέφερε, πολλοί επαγγελματίες αναγκάστηκαν να αναζητήσουν άμεσα τεχνική υποστήριξη από τις εταιρείες που διαχειρίζονται τα εμπορικά τους προγράμματα, προκειμένου να εγκαταστήσουν τις απαραίτητες εφαρμογές και να εκδίδουν σωστά τα παραστατικά.
Παράλληλα, καταγράφονται περιπτώσεις λανθασμένης αναγραφής ΑΦΜ, προβλήματα στην αντιστοίχιση των στοιχείων του παραγωγού με το κουπόνι και δυσκολίες στη διασταύρωση των ποσοτήτων μεταξύ των πληροφοριακών συστημάτων. Σύμφωνα με τους πρατηριούχους, πρόκειται για ζητήματα που μπορούν να δημιουργήσουν καθυστερήσεις ή ακόμη και να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ορθότητα μιας συναλλαγής.
Πέρα από τα τεχνικά ζητήματα, ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί στους πρατηριούχους και το οικονομικό σκέλος. Παρότι ο αγρότης απαλλάσσεται από την προκαταβολή του φόρου, ο επαγγελματίας του πρατηρίου καλείται να διαθέσει το καύσιμο και να περιμένει την πίστωση των αντίστοιχων ποσών από το κράτος, μετά την ολοκλήρωση των απαραίτητων ελέγχων. Η ΑΑΔΕ έχει ανακοινώσει ότι η επιστροφή του ΕΦΚ και του αναλογούντος ΦΠΑ στους πρατηριούχους θα πραγματοποιείται αυτοματοποιημένα, τουλάχιστον κάθε Δευτέρα και Πέμπτη, μετά την επαλήθευση των παραστατικών μέσω των συστημάτων myDATA ή eSend. Η διατύπωση «τουλάχιστον», ωστόσο, αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο συχνότερων πιστώσεων, κάτι που ζητούν οι πρατηριούχοι, καθώς η ταχύτητα επιστροφής των χρημάτων είναι καθοριστική για τη δική τους ρευστότητα.
Αγωνία για τη βασική ενίσχυση
Στο ήδη επιβαρυμένο αγροτικό περιβάλλον προστίθεται το μεγάλο πρόβλημα με την υποβολή και την ολοκλήρωση των δηλώσεων ΟΣΔ, οι οποίες αποτελούν βασική προϋπόθεση για την καταβολή των κοινοτικών ενισχύσεων. Η φετινή διαδικασία, που πραγματοποιείται μέσω του νέου συστήματος της ΑΑΔΕ, παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες, με καθυστερήσεις, τεχνικά προβλήματα, εκκρεμότητες στους ελέγχους και σημαντικό αριθμό παραγωγών που δεν έχουν καταφέρει να οριστικοποιήσουν τις αιτήσεις τους.
Σύμφωνα με τις καταγγελίες εκπροσώπων των Κέντρων Υποβολής Δηλώσεων, μέχρι τις αρχές του Νοεμβρίου είχε οριστικοποιηθεί περίπου το ένα τρίτο των δηλώσεων πανελλαδικά, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες βρίσκονταν ακόμη υπό επεξεργασία. Οι εκτιμήσεις των εκπροσώπων του κλάδου κάνουν λόγο για 150.000 έως 200.000 παραγωγούς που δεν είχαν καν ξεκινήσει τη διαδικασία υποβολής. Παράλληλα, οι εκκρεμότητες που απαιτούν διοικητικούς και διασταυρωτικούς ελέγχους δημιουργούν πρόσθετη επιβάρυνση στο σύστημα. Οι παραγωγοί βρίσκονται έτσι αντιμέτωποι με μια ιδιαίτερα δύσκολη κατάσταση, καθώς δεν γνωρίζουν με ακρίβεια πότε θα ολοκληρωθούν οι έλεγχοι των δηλώσεών τους και πότε θα μπορέσουν να εισπράξουν τις ενισχύσεις που δικαιούνται.
Η καθυστέρηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία για τις πληρωμές της Βασικής Εισοδηματικής Στήριξης. Η Ελλάδα δεν κατάφερε να πραγματοποιήσει την προγραμματισμένη ευρεία καταβολή της προκαταβολής μέσα στον Οκτώβριο, όπως αναμενόταν από τους παραγωγούς, με αποτέλεσμα να δημιουργείται έντονος προβληματισμός για την πορεία των πληρωμών σε σχέση με τα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Είναι χαρακτηριστικό ότι η προκαταβολή του 70% της Βασικής Εισοδηματικής Στήριξης, η οποία πιστώθηκε στις 31 Οκτωβρίου, αφορούσε μόλις 19.819 δικαιούχους, με συνολικό καθαρό ποσό περίπου 7,8 εκατ. ευρώ. Επρόκειτο για παραγωγούς που είχαν υποβάλει τις αιτήσεις τους έως τις 25 Σεπτεμβρίου και πληρούσαν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Για άλλες κατηγορίες παραγωγών η ΑΑΔΕ έχει μεταθέσει την καταβολή της προκαταβολής έως τις 30 Νοεμβρίου, ενώ για περιπτώσεις με εκκρεμότητες προβλέπονται διορθώσεις και νέοι έλεγχοι.
Γίνεται αντιπηπτό ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνο διοικητικό, αλλά έχει άμεσες οικονομικές και παραγωγικές συνέπειες. Οι αγρότες βρίσκονται σε περίοδο σποράς και προετοιμασίας των χωραφιών, με αυξημένες ανάγκες για καύσιμα, λιπάσματα, σπόρους, φυτοπροστατευτικά προϊόντα και εργατικά χέρια.
Οι ενισχύσεις δεν αποτελούν απλώς ένα συμπληρωματικό εισόδημα. Για πολλές αγροτικές εκμεταλλεύσεις αποτελούν αναγκαίο στοιχείο του οικονομικού προγραμματισμού και της δυνατότητας να συνεχίσουν την παραγωγική δραστηριότητα. Όταν καθυστερούν, μεταφέρεται το πρόβλημα σε ολόκληρη την αλυσίδα της αγροτικής οικονομίας, από τα καταστήματα γεωργικών εφοδίων και τους προμηθευτές μέχρι τα συνεργεία, τις μεταφορές και τις τοπικές επιχειρήσεις. Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο δύσκολη για όσους έχουν εκκρεμότητες στις δηλώσεις τους και δεν γνωρίζουν εάν θα συμπεριληφθούν στις επόμενες πληρωμές ή εάν θα χρειαστεί να περιμένουν την ολοκλήρωση πρόσθετων ελέγχων.
Στα ύψη το κόστος παραγωγής
Την ίδια ώρα, το κόστος παραγωγής εξακολουθεί να αποτελεί το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη βιωσιμότητα πολλών καλλιεργειών. Παρά τις κατά καιρούς παρεμβάσεις και τις εξαγγελίες για ελάφρυνση των αγροτικών επιβαρύνσεων, οι τιμές των βασικών εισροών παραμένουν υψηλές και οι τιμές πώλησης των προϊόντων δεν εξασφαλίζουν με σιγουριά την κάλυψη των εξόδων.
Η πραγματικότητα αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στα παραδείγματα του βαμβακιού και του σιταριού.
Με ενδεικτική τιμή πώλησης στα 42 λεπτά το κιλό για το βαμβάκι, ένας παραγωγός χρειάζεται να διαθέσει περίπου 500 κιλά προϊόντος για να συγκεντρώσει έσοδα 210 ευρώ και να καλύψει το κόστος παραγωγής. Αντίστοιχα, με τιμή 19 λεπτά το κιλό για το σιτάρι, απαιτούνται 600 έως 700 κιλά παραγωγής για έσοδα από 114 έως 133 ευρώ.
Οι ποσότητες αυτές αποτυπώνουν την πίεση που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, όταν καλούνται να καλύψουν τα έξοδα της καλλιέργειας με ιδιαίτερα χαμηλές τιμές διάθεσης. Πετρέλαιο, λιπάσματα, ηλεκτρική ενέργεια, αρδευτικό νερό, συντήρηση και ανταλλακτικά μηχανημάτων συνθέτουν έναν λογαριασμό που γίνεται ολοένα δυσκολότερο να εξυπηρετηθεί, με το πρόβλημα να γίνεται εντονότερο για τους παραγωγούς που ξεκινούν τη νέα καλλιεργητική περίοδο χωρίς να έχουν εισπράξει τις ενισχύσεις προηγούμενων υποχρεώσεων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η εφαρμογή του αφορολόγητου αγροτικού πετρελαίου απευθείας στην αντλία θα μπορούσε να αποτελέσει ουσιαστική διευκόλυνση, εφόσον λειτουργήσει απλά και αξιόπιστα.
Αυτό προϋποθέτει, όμως, να δοθούν άμεσα απαντήσεις από την ΑΑΔΕ για τις δικαιούμενες ποσότητες, τον τρόπο υπολογισμού τους, τη χρονική περίοδο στην οποία αντιστοιχούν και τη διαχείριση των υπολοίπων των ψηφιακών κουπονιών. Απαιτείται παράλληλα επιτάχυνση της διαδικασίας ολοκλήρωσης των δηλώσεων ΟΣΔΕ, ενίσχυση των διοικητικών ελέγχων και σαφές χρονοδιάγραμμα για τις εκκρεμείς πληρωμές. Οι παραγωγοί χρειάζονται συγκεκριμένες ημερομηνίες και όχι διαρκείς παρατάσεις και αβεβαιότητα.
