Στην επιβεβαίωση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB, με σταθερές προοπτικές προχώρησε η Fitch Ratings. Με την αξιολόγηση της Fitch ολοκληρώνεται ο κύκλος των προγραμματισμένων αξιολογήσεων για το 2026.
Η πιστοληπτική εικόνα της Ελλάδας στηρίζεται στις ισχυρές δημοσιονομικές επιδόσεις, στη συνετή οικονομική πολιτική και στην ανθεκτικότητα της ανάπτυξης. Το κατά κεφαλήν εισόδημα και οι δείκτες διακυβέρνησης υπερβαίνουν τη διάμεση επίδοση των χωρών με αξιολόγηση «BBB», ενώ η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην ευρωζώνη ενισχύει την αξιοπιστία του πλαισίου άσκησης πολιτικής.
Ωστόσο, η οικονομία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει αδυναμίες που άφησε πίσω της η κρίση χρέους. Το δημόσιο χρέος παραμένει εξαιρετικά υψηλό, οι εξωτερικές ανισορροπίες επιμένουν και τα διαρθρωτικά εμπόδια περιορίζουν τις αναπτυξιακές δυνατότητες.
Κάτω από την Ιταλία το χρέος έως το τέλος του 2026
Η Fitch εκτιμά ότι το χρέος της γενικής κυβέρνησης θα υποχωρήσει από 146,1% του ΑΕΠ το 2025 σε 124,6% το 2028. Η μείωση θα προέλθει από τα μεγάλα πρωτογενή πλεονάσματα, την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, την ευνοϊκή σχέση του κόστους δανεισμού με τον ρυθμό ανάπτυξης και την ενεργή διαχείριση του χρέους, με πρόωρες αποπληρωμές δανείων.
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του οίκου, έως το τέλος του 2026 η Ελλάδα θα πάψει να έχει το υψηλότερο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ στην ευρωζώνη, καθώς ο σχετικός δείκτης θα διαμορφωθεί χαμηλότερα από εκείνον της Ιταλίας.
Παρά την πρόοδο, η απόσταση από τις χώρες της ίδιας κατηγορίας αξιολόγησης παραμένει μεγάλη: η διάμεση τιμή του χρέους τους βρίσκεται στο 56,9% του ΑΕΠ. Γι’ αυτό και το ύψος του ελληνικού χρέους εξακολουθεί να περιορίζει την αξιολόγηση.
Το προφίλ του χρέους περιορίζει τους κινδύνους
Αντιστάθμισμα στο υψηλό χρέος αποτελούν οι ευνοϊκοί όροι εξυπηρέτησής του. Η μέση διάρκεια μέχρι τη λήξη του φθάνει τα 19 έτη, μεγάλο μέρος του έχει σταθερό επιτόκιο ή ευνοϊκούς όρους, ενώ το ταμειακό απόθεμα προβλέπεται περίπου στο 12% του ΑΕΠ το 2026.
Το μέσο επιτόκιο που προκύπτει από το κόστος τόκων επί του συνολικού χρέους παραμένει περίπου στο 1,5%, χαμηλότερα από την αναμενόμενη ονομαστική ανάπτυξη, κοντά στο 4%. Οι αυξήσεις των επιτοκίων στις αγορές μεταφέρονται έτσι σε περιορισμένο βαθμό στο συνολικό κόστος εξυπηρέτησης. Παράλληλα, για μέρος του χρέους προς επίσημους πιστωτές έχουν χρησιμοποιηθεί εργαλεία αντιστάθμισης του επιτοκιακού κινδύνου.
Αυτά τα χαρακτηριστικά περιορίζουν τις ανάγκες αναχρηματοδότησης και ενισχύουν την αντοχή του Δημοσίου σε περιόδους αναταράξεων στις αγορές.
Πρωτογενές πλεόνασμα 3,6% το 2026
Για το 2026, ο οίκος προβλέπει συνολικό πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης 0,6% του ΑΕΠ και πρωτογενές πλεόνασμα 3,6%. Η επίδοση συγκρίνεται με προβλεπόμενο διάμεσο έλλειμμα 3,1% του ΑΕΠ στις χώρες της κατηγορίας «BBB».
Οι εκτιμήσεις περιλαμβάνουν ήδη τα μόνιμα μέτρα της ΔΕΘ, ύψους περίπου 0,8% του ΑΕΠ, κυρίως φορολογικές μειώσεις και στοχευμένες δαπάνες. Έχουν επίσης συνυπολογιστεί η προσωρινή ενεργειακή στήριξη και οι υψηλότερες αμυντικές δαπάνες.
Η Fitch επισημαίνει ότι τα έσοδα συνεχίζουν να αυξάνονται ταχύτερα από τις δαπάνες, χάρη στις φορολογικές εισπράξεις, στις ασφαλιστικές εισφορές και στη βελτίωση της συμμόρφωσης.
Η χαλάρωση του 2027 δεν θεωρείται εγκατάλειψη της πειθαρχίας
Η δημοσιονομική σύνεση έχει πλέον αποκτήσει πιο σταθερό χαρακτήρα ως πλεονέκτημα της ελληνικής αξιολόγησης. Κατά τον οίκο, το ιστορικό μετά την πανδημία, η πολιτική και κοινωνική στήριξη στη συνετή διαχείριση, ο εθνικός κανόνας για πρωτογενές πλεόνασμα και το ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο ενισχύουν την αξιοπιστία της πολιτικής.
Σε αυτό το πλαίσιο, η πιο χαλαρή στάση του προϋπολογισμού του 2027 ερμηνεύεται ως περιορισμός της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης και όχι ως υποχώρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας.
Ανάπτυξη 2% κατά μέσο όρο την τριετία 2026–2028
Η Fitch προβλέπει μέσο ρυθμό ανάπτυξης 2% για την περίοδο 2026–2028, με την Ελλάδα να συνεχίζει να αναπτύσσεται ταχύτερα από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.
Η εγχώρια ζήτηση, με βασικούς πυλώνες τις επενδύσεις και την ιδιωτική κατανάλωση, παραμένει η κινητήρια δύναμη. Τα έργα του Next Generation EU, οι δημόσιες επενδύσεις και οι ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις που θα ακολουθήσουν αναμένεται να στηρίξουν τον σχηματισμό παγίου κεφαλαίου.
Ο οίκος αναγνωρίζει, ωστόσο, κινδύνους τόσο από το διεθνές περιβάλλον όσο και από πιθανές δυσκολίες στην υλοποίηση των επενδύσεων, δεδομένης της μεγάλης συμβολής που τους αποδίδει το βασικό του σενάριο.
Τα τραύματα της κρίσης δεν έχουν επουλωθεί
Η αύξηση των επενδύσεων συμβάλλει στην αναπλήρωση του παραγωγικού κεφαλαίου που χάθηκε ή δεν ανανεώθηκε κατά τη μακρά περίοδο υποεπένδυσης. Παρ’ όλα αυτά, το πραγματικό ΑΕΠ παραμένει αισθητά χαμηλότερο από το ανώτατο επίπεδο πριν από την κρίση και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
Η ανεργία μειώνεται και η αγορά εργασίας έχει βελτιωθεί ουσιαστικά. Οι ελλείψεις δεξιοτήτων και άλλα διαρθρωτικά εμπόδια, όμως, εξακολουθούν να περιορίζουν τη δυνατότητα της οικονομίας να αυξήσει την παραγωγή της.
Έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 6,5% του ΑΕΠ
Η εξωτερική θέση παραμένει ένα από τα βασικά αδύναμα σημεία της Ελλάδας. Η Fitch προβλέπει έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών 6,5% του ΑΕΠ το 2026, με αργή μόνο υποχώρηση τα επόμενα χρόνια.
Το πρόβλημα συνδέεται με τη χαμηλή εγχώρια αποταμίευση και με το υψηλό εισαγωγικό περιεχόμενο των επενδύσεων. Οι τουριστικές εισπράξεις, οι ευρωπαϊκοί πόροι και οι άμεσες ξένες επενδύσεις βοηθούν στη χρηματοδότηση του ελλείμματος, αλλά δεν αναμένεται να βελτιώσουν ουσιαστικά τους δείκτες της εξωτερικής θέσης.
Παράλληλα, η ενεργειακή εξάρτηση καθιστά την οικονομία ευάλωτη σε εισαγόμενες ανατιμήσεις, συμβάλλοντας στη διατήρηση του πληθωρισμού πάνω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης το 2026.
Ισχυρότερες τράπεζες, με ορισμένες ευπάθειες
Ο τραπεζικός τομέας είναι πλέον σημαντικά ισχυρότερος και ανθεκτικότερος, περιορίζοντας τον κίνδυνο να χρειαστεί στήριξη από το Δημόσιο. Η κερδοφορία, η ρευστότητα και η κεφαλαιακή επάρκεια κρίνονται ικανοποιητικές, ενώ διατηρούνται η πρόσβαση στις αγορές και η ισχυρή χρηματοδοτική βάση.
Η ποιότητα των δανειακών χαρτοφυλακίων έχει επιδεινωθεί μόνο ελαφρά, λόγω αναδιαρθρώσεων παλαιών ανοιγμάτων λιανικής. Τα μακροπροληπτικά μέτρα και οι περιορισμοί δανεισμού με βάση τα χαρακτηριστικά των δανειοληπτών συμβάλλουν στον έλεγχο των συστημικών κινδύνων.
Ωστόσο, παραμένουν η σημαντική εξάρτηση από τις αναβαλλόμενες φορολογικές πιστώσεις και η ευαισθησία σε εξωτερικούς κραδασμούς ή σε απότομη ανατιμολόγηση των κινδύνων στις αγορές.
Τι θα μπορούσε να οδηγήσει σε αναβάθμιση ή υποβάθμιση
Μια θετική μεταβολή της αξιολόγησης θα μπορούσε να προκύψει από την ενίσχυση της εμπιστοσύνης σε περαιτέρω μεγάλη μείωση του χρέους, με υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και ανθεκτική ανάπτυξη. Θετικά θα λειτουργούσε επίσης η βελτίωση της παραγωγικής ικανότητας και των επιδόσεων της αγοράς εργασίας.
Αντίθετα, αρνητική εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει η ανακοπή της πτωτικής πορείας του χρέους, λόγω μόνιμης δημοσιονομικής χαλάρωσης ή επιβάρυνσης του Δημοσίου από σημαντικές ενδεχόμενες υποχρεώσεις. Κίνδυνο θα αποτελούσε επίσης ένα σοκ που θα περιόριζε τις μεσοπρόθεσμες αναπτυξιακές δυνατότητες ή θα επιδείνωνε τις εξωτερικές ανισορροπίες.
Το μοντέλο της Fitch
Το ποσοτικό μοντέλο κρατικής αξιολόγησης της Fitch αποδίδει πλέον στην Ελλάδα βαθμολογία «BBB», χωρίς πρόσθετη ποιοτική προσαρμογή από την επιτροπή αξιολόγησης.
Ο οίκος αφαίρεσε τη θετική προσαρμογή μίας βαθμίδας που εφάρμοζε για τα δημόσια οικονομικά, επειδή η σχετική βελτίωση ενσωματώνεται πλέον στο ίδιο το μοντέλο. Η αφαίρεση της προσαρμογής δεν αποτελεί από μόνη της υποβάθμιση: η βελτίωση που προηγουμένως αναγνωριζόταν ξεχωριστά αποτυπώνεται πλέον στο ποσοτικό αποτέλεσμα.
Το μοντέλο χρησιμοποιεί 18 μεταβλητές και τριετείς μέσους όρους που περιλαμβάνουν ένα έτος προβλέψεων. Οι ποιοτικές προσαρμογές χρησιμοποιούνται για παράγοντες που δεν μπορούν να μετρηθούν πλήρως ή δεν αποτυπώνονται επαρκώς στα δεδομένα του.
Οι αξιολογήσεις των τίτλων και το ανώτατο όριο χώρας
Οι αξιολογήσεις του μη εξασφαλισμένου χρέους υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας ευθυγραμμίζονται με τις αντίστοιχες αξιολογήσεις του Ελληνικού Δημοσίου. Για κράτη με μακροπρόθεσμη αξιολόγηση «BB−» ή υψηλότερη, η Fitch θεωρεί ότι οι ανακτήσεις των πιστωτών σε περίπτωση αθέτησης θα βρίσκονται σε μέσο επίπεδο.
Το ανώτατο όριο χώρας παραμένει στο «AA», έξι βαθμίδες πάνω από τη μακροπρόθεσμη αξιολόγηση σε ξένο νόμισμα. Αφορά τον κίνδυνο επιβολής περιορισμών που θα εμπόδιζαν τον ιδιωτικό τομέα να μετατρέψει νόμισμα και να μεταφέρει χρήματα στο εξωτερικό για την αποπληρωμή πιστωτών.
Η συμμετοχή στην ευρωζώνη περιορίζει σημαντικά αυτόν τον κίνδυνο, τον οποίο ο οίκος θεωρεί εξαιρετικά χαμηλό, αλλά όχι αμελητέο.
Διακυβέρνηση, ESG και κλιματικός κίνδυνος
Η Ελλάδα βρίσκεται στο 63,2 των Παγκόσμιων Δεικτών Διακυβέρνησης. Η Fitch συνδέει την επίδοση με τις ειρηνικές πολιτικές μεταβάσεις, το εδραιωμένο κράτος δικαίου, αλλά και τις μέτριες επιδόσεις σε θεσμική ικανότητα, πολιτική συμμετοχή και διαφθορά.
Η πολιτική σταθερότητα, το κράτος δικαίου, η θεσμική και κανονιστική ποιότητα και ο έλεγχος της διαφθοράς έχουν υψηλή βαρύτητα στην αξιολόγηση και θετική επίδραση στο πιστοληπτικό προφίλ. Θετική είναι και η επίδραση των δεικτών για τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις πολιτικές ελευθερίες. Αντίθετα, η αναδιάρθρωση του χρέους το 2012 εξακολουθεί να επηρεάζει αρνητικά την αποτίμηση για τα δικαιώματα των πιστωτών.
Οι βαθμολογίες ESG περιγράφουν πόσο σημαντικοί είναι αυτοί οι παράγοντες για την πιστοληπτική απόφαση· δεν αποτελούν ξεχωριστή συνολική βαθμολογία βιωσιμότητας. Τέλος, το εργαλείο Climate.VS της Fitch δεν εντόπισε αυξημένο κλιματικό κίνδυνο για την Ελλάδα.
Πηγή: ot.gr
