Η σύγκρουση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και η αβεβαιότητα για τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον κυριαρχούν στη Μέση Ανατολή, καθώς η έλλειψη σαφούς ενημέρωσης από την αμερικανική πλευρά και η πολεμική ρητορική της Τεχεράνης εντείνουν την ανησυχία των κατοίκων της περιοχής. Πολλοί προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν τις ενδείξεις για το ενδεχόμενο αναζωπύρωσης της κρίσης.
«Η ατμόσφαιρα έχει σίγουρα αλλάξει», ανέφερε στο CNN μια 36χρονη Αμερικανίδα που ζει στη Σαουδική Αραβία. Η ίδια σχεδιάζει να αποχωρήσει από τη χώρα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ την Τρίτη, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο επανέναρξης των συγκρούσεων μετά την εκλογική διαδικασία.
Πρόσθεσε επίσης ότι: «Ο κόσμος είναι γενικά πιο προσεκτικός και μοιάζει να περιμένει να δει τι θα συμβεί».
Σε σπίτια και χώρους εργασίας στις αραβικές χώρες του Κόλπου επικρατεί έντονη ανησυχία. Οι κάτοικοι αναζητούν ενδείξεις για το ενδεχόμενο κλεισίματος σχολείων ή διακοπών στις μετακινήσεις τους.
Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν επιθέσεις κατά του Ιράν, με αποτέλεσμα να σκοτωθεί ο Ανώτατος Θρησκευτικός Ηγέτης της χώρας Αλί Χαμενεΐ. Η σύγκρουση διανύει πλέον τον όγδοο μήνα της, με τις δύο πλευρές να παραμένουν σε αδιέξοδο, χωρίς διπλωματική πρόοδο ή στρατιωτική υπεροχή.
Ο Τραμπ δεν έχει αποσαφηνίσει τη στρατηγική του, εναλλάσσοντας τις απειλές για νέες επιθέσεις με αναφορές στη δυνατότητα διπλωματικής λύσης. Από την πλευρά του, το Ιράν επιχειρεί να προβάλει την αποτρεπτική του ισχύ, υποστηρίζοντας ότι διαθέτει πλέον οπλικά συστήματα ικανά να προκαλέσουν μεγαλύτερες ζημιές. Οι προσπάθειες διαμεσολάβησης συνεχίζονται, ωστόσο η επίτευξη συμφωνίας προϋποθέτει την υπέρβαση των «κόκκινων γραμμών» τουλάχιστον από τη μία πλευρά.
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, ο Τραμπ έγραψε στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης ότι η Ουάσιγκτον «δεν θα επιτεθεί στο Ιράν πριν τις ενδιάμεσες εκλογές». Δεν απέκλεισε, ωστόσο, ούτε επιβεβαίωσε το ενδεχόμενο επανάληψης των επιθέσεων μετά την εκλογική αναμέτρηση, εντείνοντας την αβεβαιότητα.
Το Σάββατο συνομίλησε τηλεφωνικά με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου. Το περιεχόμενο της συνομιλίας δεν έγινε γνωστό, εάν και, σύμφωνα με το Axios, στο επίκεντρο βρέθηκε το Ιράν.
Ερωτηθείς σχετικά, ο Αμερικανός πρόεδρος δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες, περιοριζόμενος να πει ότι είχε «πολύ καλή συζήτηση» με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.
Σύμφωνα με τον Hasan Alhasan, ανώτερο ερευνητή για θέματα Μέσης Ανατολής στο International Institute for Strategic Studies, «οι ΗΠΑ τροφοδοτούν το κλίμα ανησυχίας στην περιοχή, καθώς συνεχίζουν να στέλνουν σήματα ότι ίσως επίκειται νέα κλιμάκωση». Ωστόσο, όπως σημειώνει, «είναι δύσκολο να διακρίνει κανείς τι αποτελεί τακτική πίεσης και τι πραγματική απειλή».
Ανησυχία και ετοιμότητα για νέα κλιμάκωση
Το ενδεχόμενο νέας κλιμάκωσης ενισχύεται και από τις πολιτικές εξελίξεις στο Ισραήλ. Ο Νετανιάχου, ο οποίος συνεργάστηκε με τις ΗΠΑ στις επιθέσεις κατά του Ιράν και πιέζει για νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις, παραμένει στην εξουσία παρά την απώλεια της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας του στις πρόσφατες εκλογές. Οι διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης αναμένεται να ξεκινήσουν άμεσα, ωστόσο το εκλογικό αποτέλεσμα δυσχεραίνει την ταχεία απομάκρυνσή του από την πρωθυπουργία.
Ελλείψει σαφούς ενημέρωσης, οι κάτοικοι της περιοχής βασίζονται συχνά σε φήμες ή αναζητούν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πληροφορίες για τις κινήσεις στρατευμάτων, προκειμένου να εκτιμήσουν εάν επίκειται νέα αμερικανική επίθεση.
Σημειώνεται ότι, τον τελευταίο μήνα, Ιρανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι εντείνουν τις δημόσιες αναφορές τους στη συγκέντρωση νέων οπλικών συστημάτων, επιδιώκοντας να ενισχύσουν την ανησυχία μεταξύ των συμμάχων της Ουάσιγκτον στην περιοχή.
Ανώτατος αξιωματούχος ασφαλείας της Τεχεράνης δήλωσε στο CNN ότι το Ιράν θα επιδιώξει να πλήξει υποδομές πέρα από τις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, συμπεριλαμβανομένων υποδομών που σχετίζονται με την Τεχνητή Νοημοσύνη. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι σε περίπτωση επανέναρξης της σύγκρουσης θα πρόκειται για έναν «πόλεμο εκπλήξεων».
Παράλληλα, ο Ανώτατος Θρησκευτικός Ηγέτης του Ιράν Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έδωσε το Σάββατο εντολή για «απάντηση χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς» σε κάθε νέα απειλή, επιχειρώντας να προβάλει την ετοιμότητα της χώρας για στρατιωτική αντίδραση.
Για δεκαετίες, οι ξένοι εργαζόμενοι που μετακινούνται στις πλούσιες αραβικές χώρες του Κόλπου για τις οικονομικές ευκαιρίες και τα φορολογικά προνόμια απολάμβαναν σχετική σταθερότητα, παρά τις συγκρούσεις στην ευρύτερη περιοχή. Η αίσθηση ασφάλειας διαταράχθηκε φέτος, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν τον πόλεμο, με το Ιράν να απαντά με πρωτοφανείς επιθέσεις με βαλλιστικούς πυραύλους και drones εναντίον αραβικών πόλεων. Οι επιθέσεις προκάλεσαν διακοπές στη λειτουργία σχολείων, στις μετακινήσεις και στις επιχειρήσεις, καθώς και πολλαπλά θύματα.
Παρά τον πόλεμο, αρκετοί κάτοικοι επέλεξαν να παραμείνουν στην περιοχή, δηλώνοντας στο CNN ότι αισθάνονται ασφαλείς χάρη στην προστασία που παρέχουν οι καλά εξοπλισμένοι στρατοί των χωρών τους. Οι πρακτικές ανησυχίες, ωστόσο, παραμένουν.
«Προσπαθώ να μην το σκέφτομαι γιατί δεν θέλω άλλο έναν χειμώνα με επιθέσεις», δήλωσε η Michelle, Αμερικανίδα κάτοικος του Άμπου Ντάμπι και πρόσθεσε ότι:«Πάντα ένιωθα ασφαλής εδώ… αλλά ανησυχώ μήπως η ζωή μας αλλάξει ξανά».
Αποχωρήσεις, ανησυχία και διπλωματικές κινήσεις
Ανησυχία προκάλεσε αυτόν τον μήνα η είδηση ότι οικογένειες Αμερικανών διπλωματών άρχισαν να αποχωρούν διακριτικά από την περιοχή. Οι αποχωρήσεις έγιναν γνωστές όταν τα παιδιά τους αποχαιρέτησαν τους συμμαθητές τους στα σχολεία. Πολλές από αυτές τις οικογένειες είχαν μόλις επιστρέψει στις θέσεις τους, μετά την απομάκρυνσή τους κατά την κορύφωση του πολέμου τον Μάρτιο, γεγονός που ενίσχυσε την αίσθηση απογοήτευσης και επανάληψης μιας χαοτικής κατάστασης.
Στην ανησυχία των κατοίκων συμβάλλουν και οι πληροφορίες για την αποστολή χιλιάδων Αμερικανών στρατιωτών στην περιοχή, σύμφωνα με το Associated Press.
Στη Σαουδική Αραβία, όπου έχουν ήδη ακυρωθεί μεγάλες εκδηλώσεις και αρκετά γραφεία λειτουργούν με προσωπικό εξ αποστάσεως, μετά την κλιμάκωση των επιθέσεων από τους υποστηριζόμενους από το Ιράν αντάρτες Χούθι, οι κάτοικοι εκφράζουν φόβους ότι μια επιστροφή στις πολεμικές συγκρούσεις θα επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση. Η χώρα βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με σύγκρουση στα νότια σύνορά της.
«Οι γείτονες και οι φίλοι μου προετοιμάζονται για τον Νοέμβριο, ανησυχώντας για διακοπές πτήσεων στις γιορτές», ανέφερε Αμερικανίδα κάτοικος της Σαουδικής Αραβίας, συγκρίνοντας την κατάσταση με την περίοδο της πανδημίας. «Πολλά γραφεία λειτουργούν εξ αποστάσεως και η τηλεκπαίδευση έχει καθιερωθεί».
Σε άλλες χώρες της περιοχής, διεθνείς διοργανώσεις συνεχίζονται κανονικά, αν και υπάρχει το ενδεχόμενο ακύρωσής τους σε περίπτωση που οι ΗΠΑ εξαπολύσουν νέες επιθέσεις τις επόμενες ημέρες.
Στο Άμπου Ντάμπι, όπου δεν έχουν καταγραφεί επιθέσεις από τον Μάιο, δύο αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες ακύρωσαν τη συμμετοχή στελεχών τους σε μεγάλο ενεργειακό συνέδριο, επικαλούμενες λόγους ασφαλείας, σύμφωνα με το Reuters. Η διοργανώτρια εταιρεία DMG διαβεβαίωσε, ωστόσο, ότι το συνέδριο θα πραγματοποιηθεί κανονικά, με «ισχυρή» αμερικανική παρουσία και τη συμμετοχή περισσότερων από 120 αμερικανικών εταιρειών.
Σύμφωνα με τους διοργανωτές, το συνέδριο αναμένεται να προσελκύσει σχεδόν 240.000 άτομα.
Στο Μπαχρέιν, μία από τις χώρες που δέχθηκαν τις ισχυρότερες επιθέσεις από το Ιράν, οι κάτοικοι δηλώνουν ότι εξακολουθούν να βιώνουν τις ψυχολογικές συνέπειες του πολέμου.
«Υπάρχει ακόμα αυτό το τραυματικό συναίσθημα», δήλωσε ο 21χρονος Fawaz στο CNN. «Όταν ακούς τους βομβαρδισμούς, το νιώθεις μέσα σου και είναι δύσκολο να κοιμηθείς, ειδικά όταν συμβαίνουν κοντά» πρόσθεσε επίσης όττ «πολλοί έχουν συνηθίσει πλέον, αλλά παραμένει πολύ τρομακτικό».
Διπλωματικά ανοίγματα και αβέβαιη κατάληξη
Παρά την αυξανόμενη ανησυχία για το ενδεχόμενο επανέναρξης του πολέμου, το τελευταίο διάστημα καταγράφεται έντονη διπλωματική κινητικότητα.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, απέστειλε επιστολή στον κορυφαίο Ιρανό αξιωματούχο ασφαλείας, Μοχσέν Ρεζάι, την οποία εξετάζει η Ισλαμική Δημοκρατία, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης. Ο Τραμπ υποστήριξε ότι η επιστολή αφορούσε αίτημα του Ιράν για ιατρικά εφόδια, εξέλιξη που δημιουργεί προσδοκίες για διπλωματική λύση.
Ιρανοί αξιωματούχοι βρίσκονται στο Κατάρ για συνομιλίες, σύμφωνα με αξιωματούχο της χώρας, η οποία έχει διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις προσπάθειες διαμεσολάβησης. Ωστόσο, το Σάββατο δεν υπήρχε αμερικανική αντιπροσωπεία στη Ντόχα.
Τη Δευτέρα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Ισμαήλ Μπεγκάι, δήλωσε ότι η «μπάλα είναι εξ ολοκλήρου στο γήπεδο των ΗΠΑ», καθώς «οι ανταλλαγές μηνυμάτων» μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης βρίσκονται σε εξέλιξη, σύμφωνα με το πρακτορείο IRNA.
Ο Μπεγκάι επανέλαβε τη θέση της Τεχεράνης ότι «δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία» ούτε να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ όσο διατηρείται ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός στα ιρανικά λιμάνια.
Σε διαφορετικό τόνο από τις προειδοποιήσεις του Τραμπ, ο πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία και το Ιράκ Τομ Μπάρακ εκτίμησε σε δηλώσεις του στο CNN ότι ενδέχεται να σημειωθούν «δραματικά βήματα» μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες.
«Είμαστε κοντά. Νομίζω ότι βρισκόμαστε πολύ κοντά στο σημείο όπου μπορούμε επιτέλους να πούμε: ας κάνουμε ένα διάλειμμα», δήλωσε ο Μπάρακ προσθέτοντας ότι πρόκειται για «θέμα εμπιστοσύνης και ποιος θα κάνει το πρώτο βήμα».
Το Σάββατο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο, δεν διευκρίνισε εάν έχει σημειωθεί πρόοδος στις διαπραγματεύσεις των τελευταίων 48 ωρών. Δήλωσε, ωστόσο, ότι: «αν υπάρξει διπλωματική λύση, θα είμαστε ανοιχτοί σε αυτή».
Ερωτηθείς ο επικεφαλής της Αμερικανικής εξωτερικής διπλωματίας εάν η κυβέρνηση Τραμπ έχει θέσει συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την πρόοδο των συνομιλιών πριν από την επανέναρξη στρατιωτικής δράσης, ο Ρούμπιο απάντησε ότι: «Δεν ξέρω αν υπάρχει χρονοδιάγραμμα», επισημαίνοντας ότι: «είναι θέμα του προέδρου να λάβει τέτοιες αποφάσεις».
«Υπάρχουν πολλές συνομιλίες. Οι διαπραγματεύσεις δεν σταμάτησαν ποτέ. Υπάρχει ενεργή επικοινωνία, σε ορισμένες περιπτώσεις άμεσα, αλλά συχνά μέσω μεσαζόντων», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου στην Ατλάντα.
Ο Ρούμπθο υπογράμμισε επίσης ότι η προτίμηση του Αμερικανού προέδρου «είναι πάντα η διπλωματική και ειρηνική λύση, αν είναι εφικτή». Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι «ορισμένα ζητήματα δεν μπορούν να λυθούν ειρηνικά», προσθέτοντας ότι «θα προτιμούσαμε να επιλυθούν με αυτόν τον τρόπο».
Τόνισε επίσης ότι οποιαδήποτε διπλωματική λύση «δεν μπορεί να θέτει σε κίνδυνο την εθνική μας ασφάλεια ή να μην ανταποκρίνεται στις βασικές μας ανησυχίες», κυρίως όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ιρανοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι παραμένουν ανοιχτοί στη διπλωματία με τις ΗΠΑ, εκφράζουν όμως δυσπιστία ως προς το κατά πόσο οι συνομιλίες μπορούν να αποτρέψουν νέες επιθέσεις. Επικαλούνται προηγούμενα περιστατικά κατά τα οποία η Ισλαμική Δημοκρατία δέχθηκε πλήγματα ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις.
Κεντρικό στέλεχος της ιρανικής ηγεσίας προειδοποίησε επίσης ότι η χώρα δεν είναι διατεθειμένη να συμβιβαστεί.
«Οι όροι του Ιράν έχουν διατυπωθεί επανειλημμένα και ξεκάθαρα στους διαμεσολαβητές», δήλωσε ο πρόεδρος της ιρανικής Βουλής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, ο οποίος ηγείται των συνομιλιών με τις ΗΠΑ. «Η τακτική καρότου και μαστιγίου δεν έχει αποτέλεσμα στο Ιράν. Πρόοδος μπορεί να υπάρξει μόνο εφόσον συμφωνηθούν οι επτά όροι του Ιράν», κατέληξε ο Γκαλιμπάφ.
Πηγή: CNN
Πηγή: tanea.gr
