Η επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου Αλτσχάιμερ (Alzheimer) με τις νέες θεραπείες αποτελεί πλέον πραγματικότητα και στην Ελλάδα. Τουλάχιστον 35 ασθενείς στη χώρα λαμβάνουν το τελευταίο έτος ένα νέο μονοκλωνικό αντίσωμα σε εξειδικευμένα νοσοκομεία, με τα αποτελέσματα των κλινικών μελετών να δείχνουν ότι το συγκεκριμένο φάρμακο μπορεί να αναχαιτίσει σημαντικά τη γνωστική και λειτουργική επιδείνωση σε επιλεγμένους ασθενείς.
«Δεν πρόκειται για πανάκεια ούτε για οριστική θεραπεία της νόσου Alzheimer, αλλά για μια πολλά υποσχόμενη θεραπευτική προσέγγιση. Αξίζει να εξετάζεται η χορήγησή της σε ασθενείς που πληρούν τα απαραίτητα κριτήρια και είναι διατεθειμένοι να αποδεχθούν τους πιθανούς κινδύνους, έπειτα από πλήρη ενημέρωση», επισημαίνει η νευρολόγος-ψυχίατρος, πρόεδρος της Εταιρείας Alzheimer Αθηνών και του Εθνικού Παρατηρητηρίου για την Άνοια και τη νόσο Alzheimer, Παρασκευή Σακκά.
Η διακεκριμένη νευρολόγος εξηγεί ποιες δυνατότητες ανοίγονται για τους ασθενείς στα πρώιμα στάδια της νόσου, ποιοι αποκλείονται από τις νέες θεραπείες και δίνει πρακτικές οδηγίες για το πότε η εξασθένηση της μνήμης πρέπει να κινητοποιεί τον ίδιο τον άνθρωπο και την οικογένειά του. Αναφέρεται ακόμη στην ενίσχυση του δικτύου δομών για την άνοια με 19 νέα Κέντρα Ημέρας που αναμένεται να λειτουργήσουν προσεχώς.
Δεκαεννέα νέα Κέντρα Ημέρας πρόκειται να λειτουργήσουν τους επόμενους μήνες, προσφέροντας περισσότερες επιλογές υποστήριξης για όσους αντιμετωπίζουν εξασθένηση της μνήμης.
Σύμφωνα με την Παρασκευή Σακκά, η έκπτωση της μνήμης πρέπει να κινητοποιεί τον ίδιο τον άνθρωπο και την οικογένειά του, όταν επηρεάζει τη λειτουργικότητά του. Όχι όταν ξεχνά απλώς κάποια ονόματα ή γενικές πληροφορίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επίσκεψη σε ειδικό ή σε ιατρείο μνήμης είναι απαραίτητη. Σήμερα λειτουργούν 37 εξειδικευμένα δημόσια ιατρεία μνήμης σε όλη τη χώρα, σε πανεπιστημιακά και γενικά νοσοκομεία, καθώς και σε Κέντρα Ημέρας για την Άνοια, ενώ 3 λειτουργούν σε ιδιωτικά νοσοκομεία.
Αν δεν υπάρχει εξειδικευμένο ιατρείο μνήμης κοντά στον ασθενή, μπορεί να απευθυνθεί σε νευρολόγο ή ψυχίατρο της περιοχής. Πλέον, ακόμη και οι οικογενειακοί γιατροί και οι παθολόγοι έχουν τη γνώση να εξετάσουν άτομα με προβλήματα μνήμης και να ζητήσουν τον απαραίτητο έλεγχο.
Ενίσχυση του δικτύου δομών για την άνοια
Το δίκτυο των δομών για την άνοια ενισχύεται με 19 νέα Κέντρα Ολοκληρωμένης Ημερήσιας Φροντίδας σε όλη την Ελλάδα. Μέχρι σήμερα λειτουργούν 33 Κέντρα Ημέρας, εκ των οποίων 7 διαθέτουν και κινητές μονάδες. Η ανάθεση των νέων κέντρων έχει ολοκληρωθεί σε φορείς, κυρίως μη κυβερνητικές οργανώσεις, και η λειτουργία τους αναμένεται να ξεκινήσει σύντομα, καθώς απομένουν διαδικαστικά ζητήματα.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερωθούν για τα Κέντρα Ημέρας μέσω της ιστοσελίδας της Εταιρείας Alzheimer ή καλώντας στη γραμμή βοήθειας για την άνοια 1102, με αστική χρέωση, ώστε να εντοπίσουν την πλησιέστερη δομή.
Επιδημιολογικά δεδομένα και νέες θεραπείες
Στην Ελλάδα, περίπου 250.000 άνθρωποι πάσχουν από άνοια, με το 70% έως 80% των περιστατικών να αφορά τη νόσο Alzheimer. Πρόκειται για τη συχνότερη μορφή έκπτωσης μνήμης και νοητικών λειτουργιών, ιδιαίτερα επιβαρυντική για τις οικογένειες.
Τα νέα φάρμακα, όπως το lecanemab και το donanemab, έχουν εγκριθεί στην Ευρωπαϊκή Ένωση για επιλεγμένους ασθενείς με πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ. Το donanemab κυκλοφορεί ήδη στην ευρωπαϊκή αγορά και χορηγείται και στην Ελλάδα.
Έχει λάβει άδεια από τον ΕΟΦ και, αν και δεν αποζημιώνεται από τις συνήθεις διαδικασίες, μπορεί να χορηγηθεί μέσω του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ). Ήδη, 35 ασθενείς λαμβάνουν τη θεραπεία στα νοσοκομεία Αττικόν, Ευαγγελισμός, Τζάνειο, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών, Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Λάρισας, Γεννηματάς και Υγεία.
Οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να απευθύνονται σε εξειδικευμένα ιατρεία μνήμης ή στον θεράποντα νευρολόγο τους για να αξιολογηθεί εάν πληρούν τα κριτήρια χορήγησης.
Κριτήρια και παρενέργειες της νέας θεραπείας
Οι νέες θεραπείες απευθύνονται σε ασθενείς στα πρώιμα στάδια της νόσου Αλτσχάιμερ. Αποκλείονται όσοι έχουν σοβαρές συστηματικές νόσους, όπως προχωρημένος καρκίνος, βαριά καρδιοπάθεια ή σοβαρά ρευματολογικά νοσήματα που απαιτούν μακροχρόνιες θεραπείες με σημαντικές ανεπιθύμητες ενέργειες.
Εξαιρούνται επίσης ασθενείς με ιστορικό σοβαρών εγκεφαλικών επεισοδίων ή αιμορραγιών, καθώς και όσοι λαμβάνουν αντιπηκτική αγωγή. Απαραίτητη είναι η δυνατότητα τακτικής παρακολούθησης με μαγνητικές τομογραφίες εγκεφάλου. Η ηλικία δεν αποτελεί αποκλειστικό κριτήριο, καθώς και άτομα προχωρημένης ηλικίας έχουν συμμετάσχει στις σχετικές μελέτες.
Το donanemab χορηγείται ενδοφλεβίως μία φορά τον μήνα, στο πλαίσιο ημερήσιας νοσηλείας. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες περιλαμβάνουν εγκεφαλικό οίδημα ή αιμορραγικές αλλοιώσεις, που εμφανίζονται σε ποσοστό έως 20%. Οι σοβαρές ή συμπτωματικές περιπτώσεις είναι κάτω του 6%, ενώ το 1,5% των ασθενών διακόπτει τη θεραπεία λόγω ανεπιθύμητων ενεργειών.
Οφέλη και διάρκεια της θεραπείας
Η νόσος Alzheimer είναι καταστροφική, με μέση διάρκεια 11-12 χρόνια, και οδηγεί σε πλήρη έκπτωση των νοητικών λειτουργιών και απώλεια αυτονομίας. Τα νέα μονοκλωνικά αντισώματα στοχεύουν το βήτα αμυλοειδές και μπορούν να επιβραδύνουν σημαντικά την εξέλιξη της νόσου.
Σύμφωνα με τα δεδομένα των κλινικών μελετών διάρκειας 18 μηνών, η δονανεμάμπη μπορεί να επιβραδύνει τη γνωστική και λειτουργική επιδείνωση έως και κατά 35%. Αυτό σημαίνει ότι ο ασθενής διατηρεί για μεγαλύτερο διάστημα τις νοητικές του ικανότητες και τη λειτουργικότητά του.
Οι ασθενείς που λαμβάνουν τη θεραπεία στη χώρα είναι ηλικίας 55 έως 88 ετών. Η θεραπεία ενδείκνυται ακόμη και για άτομα προχωρημένης ηλικίας, εφόσον πληρούν τα κριτήρια και βρίσκονται σε καλή φυσική κατάσταση.
Τα θεραπευτικά οφέλη φαίνεται να διατηρούνται έως και τέσσερα χρόνια, σύμφωνα με μελέτες μακροχρόνιας παρακολούθησης. Αν και η θεραπεία δεν αποτελεί οριστική λύση, προσφέρει σημαντική επιβράδυνση της εξέλιξης της νόσου για όσους πληρούν τα κριτήρια και αποδέχονται τους πιθανούς κινδύνους.
Η σημασία της πρόληψης
Το βήτα αμυλοειδές αρχίζει να συσσωρεύεται στον εγκέφαλο έως και 20 χρόνια πριν τα πρώτα συμπτώματα. Η πρόληψη ξεκινά από τη μέση ηλικία και περιλαμβάνει σωματική άσκηση, νοητική δραστηριότητα, υγιεινή διατροφή, έλεγχο παραγόντων κινδύνου όπως η πίεση, το σάκχαρο, η χοληστερίνη και το βάρος, αποφυγή καπνίσματος, μέτρια κατανάλωση αλκοόλ, καλή ακοή και όραση, προστασία από τραυματισμούς στο κεφάλι και διατήρηση κοινωνικών επαφών και θετικής διάθεσης.
Πηγή: tanea.gr
