Η κατάθεση του Κρατικού Προϋπολογισμού για το 2027 στο Κοινοβούλιο φέρνει στην επιφάνεια μια βαθιά οικονομική αντίφαση, η οποία αποτυπώνει με απόλυτη ακρίβεια την καθημερινή πραγματικότητα που βιώνουν οι πολίτες.
Τα κρατικά έσοδα αυξάνονται καθώς η ακρίβεια και ο υψηλός πληθωρισμός διογκώνουν τα ποσά που εισπράττονται από τον ΦΠΑ και τους έμμεσους φόρους
Από τη μία πλευρά, τα επίσημα μεγέθη συνθέτουν την εικόνα μιας δημοσιονομικής σταθερότητας, με ισχυρά πρωτογενή πλεονάσματα, διαρκή υποχώρηση του δημόσιου χρέους ως ποσοστού του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) και επιβεβαίωση της οικονομικής σταθερότητας από τους διεθνείς οίκους αξιολόγησης.
Από την άλλη πλευρά, πίσω από τους θριαμβευτικούς δείκτες αποκαλύπτεται ένας αθόρυβος, αλλά εξαιρετικά αποτελεσματικός μηχανισμός: ο πληθωρισμός και η παρατεταμένη ακρίβεια λειτουργούν ως ο κύριος τροφοδότης των δημοσίων ταμείων, διογκώνοντας τα φορολογικά έσοδα εις βάρος της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών.
Η ακρίβεια και ο Φόρος Προστιθέμενης Αξίας
Για να κατανοήσει κανείς τη δομή του προϋπολογισμού του 2027, οφείλει να αναλύσει τον τρόπο με τον οποίο οι υψηλές τιμές στα καταναλωτικά αγαθά μετατρέπονται αυτόματα σε κρατικά έσοδα. Η ραχοκοκαλιά της φορολογικής πολιτικής παραμένει ακλόνητα προσανατολισμένη στην έμμεση φορολογία, με αιχμή του δόρατος τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας. Ο ΦΠΑ επιβάλλεται στην τελική τιμή πώλησης κάθε προϊόντος ή υπηρεσίας. Αυτό σημαίνει ότι κάθε αύξηση της τιμής στο ράφι του σούπερ μάρκετ, στην αντλία των καυσίμων ή στους λογαριασμούς ενέργειας αυξάνει αναλογικά και το ποσό του φόρου που εισπράττει το κράτος. Να σημειωθεί πως τα σχετικά έσοδα από 28,601 δισ. ευρώ το 2025 εκτινάσσονται στα 30,777 δισ. ευρώ το 2026 ενώ για το 2027 το προσχέδιο δεν προβλέπει νέα αύξηση.
Όταν οι τιμές των βασικών αγαθών διατηρούνται σε υψηλά επίπεδα -ακόμη και αν ο ρυθμός αύξησής τους επιβραδύνεται- η φορολογική βάση παραμένει τεχνητά διογκωμένη, αποδίδοντας ικανοποιητικά ποσά στα κρατικά ταμεία χωρίς να απαιτείται η θεσμοθέτηση νέων φόρων.
Η ίδια δυναμική αποτυπώνεται και στον τομέα των άμεσων φόρων, με ιδιαίτερη έμφαση στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων. Σε ένα περιβάλλον όπου οι ονομαστικοί μισθοί αυξάνονται οριακά προκειμένου να αναπληρώσουν μέρος των απωλειών από την ακρίβεια, οι εργαζόμενοι βρίσκονται αντιμέτωποι με το φαινόμενο του λεγόμενου «πληθωριστικού φορολογικού εγκλωβισμού».
Είναι χαρακτηριστικό πως τα συνολικά φορολογικά έσοδα, από 72,369 δισ. ευρώ το 2025 εκτιμάται ότι θα φθάσουν τα 75,729 δισ. ευρώ το 2026 και τα 77,878 δισ. ευρώ το 2027.
Μεγέθυνση ΑΕΠ και πρωτογενή πλεονάσματα
Παράλληλα, η μεγέθυνση του ονομαστικού ΑΕΠ διευκολύνει την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων. Δείκτες όπως το δημόσιο χρέος ή το έλλειμμα υπολογίζονται ως ποσοστό επί του ονομαστικού ΑΕΠ. Όταν ο πληθωρισμός αυξάνει τον παρανομαστή του κλάσματος, το ποσοστό του χρέους φαίνεται να υποχωρεί ταχύτερα, προσφέροντας μια βελτιωμένη εικόνα στα στατιστικά μεγέθη.
Πρόκειται για μια μακροοικονομική προσαρμογή που εξυπηρετεί απόλυτα τους σχεδιασμούς του οικονομικού επιτελείου, καθώς επιτρέπει την επίτευξη υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και τη συμμόρφωση με τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες, με το κόστος όμως να μετακυλίεται εξ ολοκλήρου στην ιδιωτική οικονομία.
Στον προϋπολογισμό του 2027, η υπεραπόδοση των εσόδων παρουσιάζεται συχνά ως αποτέλεσμα της πάταξης της φοροδιαφυγής και της επέκτασης των ψηφιακών συναλλαγών. Παρότι η ψηφιοποίηση της αλυσίδας πληρωμών έχει πράγματι συνεισφέρει στην αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης, η βασική κινητήρια δύναμη πίσω από τα αυξημένα κονδύλια παραμένει η διατήρηση των τιμών σε υψηλά επίπεδα. Η κατανάλωση, η οποία αποτελεί τον κύριο πυλώνα της ελληνικής οικονομίας, συνεχίζει να τροφοδοτεί τα δημόσια οικονομικά επειδή οι πολίτες είναι υποχρεωμένοι να δαπανούν μεγαλύτερα ποσά για την κάλυψη των ίδιων βασικών αναγκών. Η δομή αυτή καθιστά τα κρατικά έσοδα ευάλωτα σε ενδεχόμενη κάμψη της κατανάλωσης, αλλά όσο η ζήτηση για βασικά αγαθά παραμένει ανελαστική, το κράτος συνεχίζει να εισπράττει αυξημένους φόρους.
Ο λογαριασμός από την ακρίβεια… στα νοικοκυριά
Η σύγκριση μεταξύ των κρατικών εσόδων και της πραγματικής οικονομικής κατάστασης των νοικοκυριών αποκαλύπτει το εύρος της απόκλισης. Ενώ οι προϋπολογισμοί καταγράφουν διαδοχικά ρεκόρ εισπράξεων, το διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών δοκιμάζεται από το αυξημένο κόστος στέγασης, τις επιβαρύνσεις στην ενέργεια και τις ανατιμήσεις στα είδη διατροφής. Οι όποιες στοχευμένες φοροελαφρύνσεις ή κοινωνικά επιδόματα ενσωματώνονται στον προϋπολογισμό του 2027 λειτουργούν ως περιορισμένα αντισταθμιστικά μέτρα, τα οποία επιστρέφουν στους πολίτες ένα ελάχιστο κλάσμα των επιπλέον φόρων που έχουν ήδη καταβληθεί μέσω της ακρίβειας.
Επιπλέον, η εξάρτηση των δημοσίων οικονομικών από τον πληθωρισμό δημιουργεί ένα δομικό δίλημμα για την ασκούμενη οικονομική πολιτική. Από τη μία πλευρά, η κυβέρνηση δηλώνει ότι προτεραιότητά της είναι η καταπολέμηση της ακρίβειας και η αποκλιμάκωση των τιμών. Από την άλλη πλευρά, τυχόν απότομη υποχώρηση των τιμών ή μείωση των συντελεστών των έμμεσων φόρων θα περιόριζε άμεσα τη ροή των εσόδων προς τα κρατικά ταμεία, θέτοντας σε κίνδυνο τους στόχους για τα πρωτογενή πλεονάσματα.
Αυτή η διπλή ιδιότητα του πληθωρισμού -ως κοινωνικού προβλήματος αλλά και ως δημοσιονομικού σωσίβιου- εξηγεί τη διστακτικότητα που παρατηρείται στη λήψη δραστικότερων μέτρων, όπως η μόνιμη και γενικευμένη μείωση του ΦΠΑ στα βασικά αγαθά.
Μια εύθραυστη ισορροπία
Η ανάλυση του προϋπολογισμού του 2027 αποδεικνύει ότι η δημοσιονομική σταθερότητα της χώρας έχει οικοδομηθεί πάνω σε μια εύθραυστη ισορροπία. Η επίτευξη των στόχων βασίζεται στην παραδοχή ότι η κατανάλωση θα διατηρηθεί σε υψηλά επίπεδα παρά την πιεσμένη αγοραστική δύναμη, και ότι οι διεθνείς πληθωριστικές πιέσεις ή οι αναταράξεις στις αγορές ενέργειας δεν θα προκαλέσουν ισχυρό σοκ στην εγχώρια αγορά. Ωστόσο, η διαρκής μεταφορά των βαρών στους καταναλωτές μέσω της έμμεσης φορολογίας εξαντλεί τα περιθώρια των νοικοκυριών, περιορίζει την αποταμίευση και αποδυναμώνει τη μακροπρόθεσμη προοπτική της οικονομίας.
O προϋπολογισμός του 2027 αποτελεί το πλέον αδιάψευστο ντοκουμέντο για τον τρόπο με τον οποίο η ακρίβεια και ο πληθωρισμός λειτουργούν ως οι αόρατοι αιμοδότες των δημοσίων οικονομικών. Η εικόνα των γεμάτων κρατικών ταμείων και των ικανοποιητικών δημοσιονομικών δεικτών δεν είναι το αποτέλεσμα μιας θεαματικής διεύρυνσης της παραγωγικής βάσης της χώρας, αλλά η άμεση συνέπεια της επιβάρυνσης που υφίστανται καθημερινά οι πολίτες.
Πηγή: in.gr
Πηγή: ot.gr
