Η πρόεδρος της ΕΕ, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, έφερε μια νέα «μασκότ» στην ετήσια ομιλία της για την «Κατάσταση της Ένωσης» ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου: τον Καναδό πρωθυπουργό, Μαρκ Κάρνι.
Ως ηγέτης μιας θαρραλέας και παρεμφερούς ιδεολογίας φιλελεύθερης δημοκρατίας, η οποία έχει εμπλακεί σε έναν ανεπιθύμητο εμπορικό πόλεμο με τον πολύ μεγαλύτερο και τυραννικό γείτονά της, ο Κάρνι διέσχισε τον Ατλαντικό και παρευρέθηκε σε αυτή την εμβληματική εκδήλωση του ευρωπαϊκού πολιτικού ημερολογίου, προκειμένου να επιδείξει τις κοινές αξίες της χώρας του και την επιθυμία της να έρθει πιο κοντά στην ΕΕ. Ανταμείφθηκε με θερμό χειροκρότημα και την πρώτη στην ιστορία προσφορά ενός (εφευρεθέντος) καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» της ΕΕ.
Ο μεγαλοπρεπής αυτός τίτλος αποτελεί περισσότερο μια χειρονομία πολιτικής υποστήριξης και αμοιβαίας εκτίμησης παρά οποιαδήποτε μορφή δέσμευσης. Η ΕΕ δεν προβλέπει τη συμπληρωματική ιδιότητα μέλους στις ιδρυτικές της Συνθήκες, επισημαίνει στον βρετανικό Guardian 0 Πολ Τέιλορ, ανώτερος ερευνητής στο European Policy Centre. Όπως εξηγεί, συνάπτει όντως συμφωνίες σύνδεσης με κοντινές χώρες, ορισμένες από τις οποίες τελικά εντάσσονται στην Ένωση. Διαθέτει επίσης συμφωνίες εταιρικής σχέσης, εμπορίου και συνεργασίας με πιο απομακρυσμένους φίλους – είχε μια τέτοια συμφωνία με την Ρωσία, σε πιο… ευτυχισμένες εποχές.
«Αγκάθι» για τα Δυτικά Βαλκάνια ο ρόλος του συνδεδεμένου μέλους για τον Καναδά
Ωστόσο, η χρήση της λέξης «μέλος» σε σχέση με τον Καναδά – ο οποίος δεν πληροί τα γεωγραφικά κριτήρια για ένταξη – ενδέχεται να δημιουργήσει ένα αμφίβολο προηγούμενο για τις πολλές χώρες των Βαλκανίων και της Ανατολικής Ευρώπης που διαπραγματεύονται επί του παρόντος την ένταξή τους στην Ένωση, καθώς και για το Ηνωμένο Βασίλειο, το οποίο αποχώρησε θυμωμένα πριν από μια δεκαετία, αλλά τώρα επιθυμεί διακαώς να επανασυνδεθεί.
Η Ουκρανία καταδίκασε σφοδρά οποιοδήποτε τέτοιο καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» τον Μάιο, όταν ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, έθεσε την ιδέα ως ένα σκαλοπάτι προς την τελική πλήρη ένταξη στην ΕΕ. Τα κράτη των Δυτικών Βαλκανίων, που περιμένουν πάνω από δύο δεκαετίες για την ένταξή τους, δεν θέλουν να έχουν καμία σχέση με μια τέτοια ενδιάμεση λύση.
Για τον Καναδά, ωστόσο, ο τιμητικός αυτός τίτλος εκφράζει ένα αίσθημα ευρωπαϊκής αλληλεγγύης στον αγώνα του ενάντια στις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και ένα βαθμό εγγύτητας σε θεμελιώδεις αξίες που ανταποκρίνεται στην καθοριστική έκκληση του Κάρνι στο Νταβός τον Ιανουάριο για μια συμμαχία ομοϊδεατών «μεσαίων δυνάμεων», με σκοπό τη διατήρηση, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες.
Η παρουσία του Κάρνι στο Στρασβούργο, καθώς και η υποστήριξή του προς τις πρωτοβουλίες της ΕΕ για το ελεύθερο εμπόριο, τη ρύθμιση του τεχνολογικού τομέα και την άμυνα, έκαναν την ΕΕ να φαίνεται πιο ελκυστική σε παγκόσμιο επίπεδο απ’ ό,τι φαίνεται μερικές φορές στα μάτια των εξοργισμένων ευρωπαϊκών εκλογικών σωμάτων, τα οποία είναι διατεθειμένα να ψηφίσουν ευρωσκεπτικιστές και ακροδεξιούς λαϊκιστές στις εθνικές εκλογές του επόμενου έτους.
Η στενή συνεργασία με Καναδά, Αυστραλία, Ιαπωνία δεν μπορεί να μετριάσει τις απειλές κατά της ΕΕ
Η Φον ντερ Λάιεν πρέπει να ελπίζει ότι λίγη από τη λάμψη του Καναδού πρωθυπουργού θα μεταδοθεί στο ταλαιπωρημένο έργο της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, το οποίο αντιμετωπίζει αντιξοότητες όχι μόνο από αρπακτικές μεγάλες δυνάμεις και εχθρικές μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας, αλλά και από απείθαρχες κυβερνήσεις που διστάζουν να μοιραστούν την εξουσία και να συγκεντρώσουν την κυριαρχία σε ευαίσθητους τομείς όπως η άμυνα.
Η στενότερη συνεργασία με τον Καναδά και άλλες δυνάμεις με παρόμοια νοοτροπία, όπως η Ινδία, η Ιαπωνία, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία, μπορεί να ενισχύσει την παγκόσμια επιρροή της ΕΕ και να συμβάλει στη δημιουργία συμμαχιών για την υπεράσπιση της δημοκρατίας, του ανοιχτού εμπορίου βάσει κανόνων και της ασφάλειας του εφοδιασμού με κρίσιμες πρώτες ύλες. Ωστόσο, δεν μπορεί να μετριάσει τις επείγουσες απειλές που αντιμετωπίζει η Ευρώπη από την ολοένα και πιο απερίσκεπτη ρωσική επιθετικότητα, ούτε να αντικαταστήσει τις εκδικητικές ΗΠΑ, οι οποίες υπό τον Τραμπ φαίνονται αποφασισμένες να αποσυρθούν από την ευρωπαϊκή ασφάλεια.
Τρεις πρωτοβουλίες της Κομισιόν για την ευρωπαϊκή ασφάλεια
Η πρόεδρος της Κομισιόν παρουσίασε τρεις πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων. Πρότεινε έναν νέο μηχανισμό της ΕΕ, εναρμονισμένο με τις διαβουλεύσεις ασφαλείας του άρθρου 4 του ΝΑΤΟ, που θα επιτρέπει στις χώρες να ενεργοποιούν επείγουσες διαβουλεύσεις σε επίπεδο ΕΕ, σε περίπτωση που πέσουν θύματα του λεγόμενου «υβριδικού πολέμου» – όπως κυβερνοεπιθέσεις, εισβολές με drones, κοπή υποβρύχιων καλωδίων, σαμποτάζ σε σιδηροδρομικές γραμμές, διακοπή λειτουργίας του ενεργειακού δικτύου και εκστρατείες παραπληροφόρησης.
Ήρθε η ώρα για ένα «εγχειρίδιο αντιμετώπισης του υβριδικού πολέμου», είπε, στο πλαίσιο του οποίου η ΕΕ θα προχωρήσει πέρα από την απλή ενίσχυση της ανθεκτικότητας και θα υιοθετήσει μια πιο αποφασιστική προσέγγιση για την αντιμετώπιση του κρυφού πολέμου.
Παραμένει να δούμε αν όλα τα κράτη μέλη έχουν το θάρρος να διακινδυνεύσουν την κλιμάκωση της σύγκρουσης ανταποδίδοντας τα πυρά στη Ρωσία, ακόμη και αν τέτοιες υβριδικές επιθέσεις αρχίσουν να προκαλούν απώλειες. Τα κράτη μέλη της ΕΕ και του ΝΑΤΟ που διαθέτουν επιθετικές δυνατότητες στον τομέα του κυβερνοπολέμου θα μπορούσαν να ανταποδώσουν τα πυρά τώρα, προκειμένου να θέσουν κόκκινες γραμμές στη Μόσχα, για παράδειγμα θέτοντας εκτός λειτουργίας ρωσικά ενεργειακά δίκτυα ή αεροδρόμια ως προειδοποίηση. Ωστόσο, πρόκειται για εθνικά μέτρα που είναι απίθανο να συζητηθούν ή να εγκριθούν από κοινού στα συμβούλια του ΝΑΤΟ ή της ΕΕ.
Οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν προχωρήσει πέρα από τις κυρώσεις για να θέσουν εκτός λειτουργίας τον «σκιώδη» στόλο των σκουριασμένων πετρελαιοφόρων της Ρωσίας – κατασχέοντάς τα για λόγους ασφάλειας ή ασφάλισης, όπως έχουν κάνει κατά καιρούς η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, και απαγορεύοντάς τους τη διέλευση από ευαίσθητα Στενά. Ωστόσο, κάθε ενέργεια πρέπει να είναι καλά μελετημένη, ώστε να επιτυγχάνεται αποτρεπτικό αποτέλεσμα και να μην προκαλείται μια ολοένα και πιο τολμηρή αντίσταση από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν ευρύτερο πόλεμο.
Η άλλη πρωτοβουλία της φον ντερ Λάιεν, η οποία θα αναλυθεί λεπτομερώς σε μια επικαιροποιημένη ευρωπαϊκή στρατηγική ασφάλειας που αναμένεται τον επόμενο μήνα, ήταν να ζητήσει τη σύσταση ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ασφάλειας – στο οποίο θα συμμετέχουν η Ουκρανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και ο Καναδάς, παράλληλα με τις δυνάμεις της ΕΕ – για να κατευθύνει την επεκτεινόμενη αμυντική προσπάθεια της ηπείρου.
Μια τέτοια «συμμαχία των προθύμων» θα μπορούσε πράγματι να προσφέρει ηγεσία υψηλού επιπέδου και ένα φόρουμ διαχείρισης κρίσεων. Η πρόκληση θα είναι να δοθούν στο Συμβούλιο πραγματικά μέσα εξουσίας και να αποφευχθεί να μετατραπεί σε ένα φόρουμ απλών συζητήσεων.
Η επίσκεψη της φον ντερ Λάιεν στον Καναδά είναι ευπρόσδεκτη, ωστόσο, δεν αποτελεί από μόνη της λύση στα επείγοντα προβλήματα ασφάλειας της Ευρώπης.
Πηγή: in.gr
