Μια νέα άσκηση δημοσιονομικής ισορροπίας έχει αρχίσει στο οικονομικό επιτελείο, λίγες μόλις ημέρες μετά την παρουσίαση του πακέτου της ΔΕΘ. Η εκτίναξη των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου επαναφέρει στο κυβερνητικό τραπέζι τις επιδοτήσεις σε καύσιμα, θέρμανση και ηλεκτρικό ρεύμα, την ώρα που ο διαθέσιμος χώρος έχει ήδη κατανεμηθεί σε φοροελαφρύνσεις, αυξήσεις και παροχές για το 2027.
Οι τελευταίες δημόσιες τοποθετήσεις δείχνουν ότι η κυβέρνηση προετοιμάζει μία νέα γραμμή άμυνας για τον χειμώνα, χωρίς ωστόσο να έχουν καταλήξει στο ύψος του πακέτου, ποιους θα καλύψει και εάν θα περιοριστεί σε στοχευμένες ενισχύσεις ή θα εξελιχθεί σε νέο οριζόντιο πακέτο.
Αναμονή έως τον Οκτώβριο για το πετρέλαιο θέρμανσης
Στο Μέγαρο Μαξίμου και στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών δεν επιθυμούν να δεσμευτούν ακόμη σε συγκεκριμένο ποσό. Η γραμμή είναι αναμονή έως τον Οκτώβριο, όταν θα υπάρχει καθαρότερη εικόνα για την τιμή εκκίνησης του πετρελαίου θέρμανσης, τα νέα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος και τη διάρκεια του διεθνούς ενεργειακού σοκ.
Η αναμονή, όμως, έχει και πολιτικό κόστος, ειδικά από την στιγμή που οι αυξήσεις περνούν ήδη στις αντλίες, στις μεταφορές και στο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων, ενώ νοικοκυριά και αγορά καλούνται να απορροφήσουν το πρώτο κύμα των ανατιμήσεων μέχρι να αποφασιστεί εάν και πώς θα παρέμβει το κράτος.
Το μήνυμα Πιερρακάκη
Το πρώτο σαφές σήμα δόθηκε από τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη. Ερωτηθείς εάν έχουν εξαντληθεί τα δημοσιονομικά περιθώρια μετά τη ΔΕΘ, ο υπουργός Οικονομικών άφησε ανοιχτή την πρόσθετη στήριξη για το πετρέλαιο θέρμανσης, δηλώνοντας ότι «τον Οκτώβριο θα είμαστε εδώ να στηρίξουμε τους πολίτες με κάθε τρόπο».
Παράλληλα, επισήμανε ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες αντιμετωπίζουν διαφορετικά τις μόνιμες από τις έκτακτες παρεμβάσεις. Το μήνυμα είναι ότι μπορεί να δημιουργηθεί ένας περιορισμένος χώρος για προσωρινά μέτρα χωρίς να ανοίξει ξανά συνολικά το πακέτο της ΔΕΘ.
Αυτή η ευελιξία, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με λευκή επιταγή. Τα έκτακτα μέτρα μπορεί να μην επιβαρύνουν τον σχεδιασμό όπως μια μόνιμη αύξηση συντάξεων ή μια φορολογική ελάφρυνση, αλλά εξακολουθούν να χρειάζονται χρηματοδότηση. Όσο περισσότερο διαρκούν και ανανεώνονται, τόσο δυσκολότερο γίνεται να θεωρούνται πραγματικά προσωρινά.
Πρώτη γραμμή άμυνας το πετρέλαιο θέρμανσης
Η πιθανότερη παρέμβαση αφορά το επίδομα θέρμανσης. Στο τραπέζι βρίσκονται η αύξηση των ποσών, η διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων και η ενίσχυση των νοικοκυριών στις περιοχές με μεγαλύτερες ενεργειακές ανάγκες.
Την περίοδο 2025-2026 καταβλήθηκαν συνολικά περίπου 165 εκατ. ευρώ σε 868.466 δικαιούχους. Τα ποσά ξεκινούσαν από τα 100 ευρώ, έφθαναν έως τα 800 και μπορούσαν να ανέλθουν στα 1.200 ευρώ στις ψυχρότερες περιοχές.
Για το οικονομικό επιτελείο, η ενίσχυση ενός υφιστάμενου και στοχευμένου μηχανισμού είναι ευκολότερη από μια οριζόντια μείωση της τιμής στην αντλία. Επιτρέπει τον έλεγχο του κόστους και κατευθύνει τα χρήματα στα χαμηλότερα και μεσαία εισοδήματα. Το μειονέκτημα είναι ότι δεν αποτρέπει την υψηλή τιμή στην έναρξη της περιόδου και αφήνει εκτός όσους δεν πληρούν τα κριτήρια.
Ντίζελ τώρα, βενζίνη αργότερα
Δεύτερο μέτωπο αποτελεί η παράταση της επιδότησης στο πετρέλαιο κίνησης, με τον μηχανισμό να είναι έτοιμος και την κυβέρνηση να μπορεί να τον παρατείνει χωρίς νέα πλατφόρμα ή αιτήσεις. Σύμφωνα με πληροφορίες της αγοράς, υπάρχει διαθέσιμο υπόλοιπο περίπου 130 εκατ. ευρώ για τη συνέχιση της παρέμβασης.
Η επιδότηση του ντίζελ δεν αφορά μόνο τους οδηγούς, αλλά περιορίζει το κόστος για μεταφορικές εταιρείες, φορτηγά, αγροτικές εκμεταλλεύσεις και μικρές επιχειρήσεις και επιβραδύνει τη μετάδοση των αυξήσεων στην εφοδιαστική αλυσίδα. Παραμένει, όμως, οριζόντιο μέτρο, με την κυβέρνηση να υποστηρίζει οτι ενα μέρος της ενίσχυσης καταλήγει και σε καταναλωτές ή επιχειρήσεις που μπορούν να απορροφήσουν την αύξηση, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποιεί ότι οι γενικευμένες επιδοτήσεις εξασθενούν το κίνητρο εξοικονόμησης ενέργειας.
Ακόμη δυσκολότερη είναι μια παρέμβαση στη βενζίνη, όπου η περίμετρος των δικαιούχων είναι πολύ μεγαλύτερη και συνεπώς το κόστος αυξάνεται. Εάν επανέλθει το Fuel Pass, θεωρείται πιθανότερο να συνοδεύεται από αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια, περιορισμένο ποσό και συγκεκριμένη διάρκεια.
Το ακριβό μέτωπο του ρεύματος
Η μεγαλύτερη δημοσιονομική απειλή βρίσκεται στο ηλεκτρικό ρεύμα, όπου οι αυξήσεις επιβαρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Προς το παρόν η κυβέρνηση επιδιώκει να λειτουργήσουν ως πρώτη γραμμή άμυνας οι εκπτώσεις των παρόχων και ο ανταγωνισμός μεταξύ των εταιρειών. Εάν όμως το φυσικό αέριο παραμείνει ακριβό και οι χονδρεμπορικές τιμές περάσουν πλήρως στα τιμολόγια, η πίεση για κρατική επιδότηση θα ενταθεί. Σε αντίθεση με το επίδομα θέρμανσης, η στήριξη του ρεύματος αφορά εκατομμύρια παροχές και πρέπει να επαναλαμβάνεται κάθε μήνα, γεγονός που σημαίνει οτι ακόμη και μια μικρή επιδότηση ανά κιλοβατώρα μπορεί να φουσκώσει τον τελικό δημοσιονομικό λογαριασμό.
Γι’ αυτό στο οικονομικό επιτελείο δεν θέλουν να επιστρέψουν πρόωρα στο μοντέλο των καθολικών επιδοτήσεων της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης. Εάν απαιτηθεί παρέμβαση, πιθανότερη θεωρείται μια περισσότερο στοχευμένη εφαρμογή για ευάλωτα νοικοκυριά και μικρές ή ενεργοβόρες επιχειρήσεις.
Πηγή: ot.gr
