Του Τάσου Δασόπουλου
Με την εκταμίευση των 36 δισ. ευρώ προς την Ελλάδα από το ΤΑΑ να θεωρείται πια λίγο έως πολύ δεδομένη, η πρόκληση για το ΥΠΕΘΟ και τα συναρμόδια υπουργεία είναι η φυσική ολοκλήρωση και αποπληρωμή των επενδύσεων μέχρι και το τέλος Ιουνίου και οι έλεγχοι, οι οποίοι θα γίνουν εκ των υστέρων για το ελληνικό πρόγραμμα.
Δυστυχώς, ενώ το ελληνικό πρόγραμμα “Ελλάδα 2.0”, που χρηματοδοτείται από το ΤΑΑ, έχει μπει στις 100 τελευταίες ημέρες με τις αιτήσεις για τα κονδύλια να είναι σχεδόν σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα, ωστόσο οι δαπάνες έχουν καθυστέρηση. Με βάση πρόσφατα στοιχεία της Eurostat, η Ελλάδα έχει μέχρι στιγμής εισπράξει 24,65 δισ. ευρώ από τους πόρους του ΤΑΑ, εκ των οποίων τα 11,94 δισ. είναι επιδοτήσεις και τα υπόλοιπα 12,71 δισ. δάνεια. Αυτό σημαίνει ότι υπολείπονται 11,3 δισ. ευρώ για την ολοκλήρωση του προγράμματος μέχρι τα τέλη του έτους, αν και εφόσον επιτευχθεί ο στόχος πλήρους χρήσης των πόρων. “Θεωρούμε ότι η Ελλάδα θα είναι ένα παράδειγμα για όλες τις χώρες της Ευρώπης και δεν θα απολέσουμε ούτε ένα ευρώ”, τόνισε ο αναπληρωτής υπουργός Εθνικής Οικονομίας Νίκος Παπαθανάσης.
Από τα περίπου 12 δισ. ευρώ των επιδοτήσεων, έχουν πάει στην αγορά περίπου 10 δισ. ευρώ και μέσα στον επόμενο μήνα θα πρέπει να δοθούν άλλα 8,2 δισ. ευρώ, κάτι που φαίνεται δύσκολο με τον ρυθμό των δαπανών που έχουν καθιερώσει από την αρχή του Ταμείου τα ελληνικά υπουργεία.
Το “θαύμα” με τα δάνεια
Αντίθετα, το πρόβλημα με τη συμβασιοποίηση των δανείων, που παρουσίαζε ακόμα μεγαλύτερες καθυστερήσεις, έχει πλέον ξεπεραστεί, με τη βοήθεια και της ενεργειακής κρίσης. Αφενός, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, στην αναθεώρηση του προγράμματος που έκανε τον Νοέμβριο του 2025, βλέποντας ότι δεν υπάρχει χρόνος να συμβασιοποιηθούν και τα 17,8 δισ. ευρώ των δανείων, ζήτησε 2 δισ. από τα δάνεια του Ταμείου να μεταφερθούν με ειδική διαδικασία στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα και να δοθούν ως δάνεια σε μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Αφετέρου, περιόρισε το ύψος των δανείων που θα μοιραστούν για ιδιωτικές επενδύσεις στα 13,5 δισ. ευρώ, ώστε να προλάβουν να συμβασιοποιηθούν.
Στο μεταξύ, όμως, η ενεργειακή κρίση, που αύξησε τον πληθωρισμό στην Ε.Ε. στο 3%, κινητοποίησε τα αντανακλαστικά της ΕΚΤ, η οποία πλέον ετοιμάζεται να προχωρήσει στην πρώτη αύξηση επιτοκίων του ευρώ μέσα στον Ιούνιο. Την ίδια στιγμή, στην Ελλάδα υπήρξε ένας πυρετός συμβάσεων για δάνεια από το ΤΑΑ, τα οποία, ως γνωστόν, είχαν επιτόκιο μόνο 0,35%. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι συμβάσεις δανείων να φτάσουν στο τέλος Απριλίου τα 13,5 δισ. ευρώ και πολλοί ιδιώτες επενδυτές οι οποίοι είχαν αργήσει να κινηθούν έμειναν στον αέρα. Όσοι πρόλαβαν και υπογράψουν σύμβαση για δάνεια του ΤΑΑ θα έχουν χρόνο να τα εκταμιεύσουν έως το τέλος του 2029.
Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση προχωρά στην υποβολή νέων αιτημάτων εκταμίευσης προς την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τον Νίκο Παπαθανάση, κατέθεσε –πριν από μία εβδομάδα– το όγδοο αίτημα για επιδοτήσεις ύψους 1,4 δισ. ευρώ, που συνδέεται με την επίτευξη 32 οροσήμων.
Παράλληλα, υποβλήθηκε και το έβδομο αίτημα για το δανειακό σκέλος του προγράμματος, ύψους 1,2 δισ. ευρώ, ανεβάζοντας το συνολικό ποσό στα 2,6 δισ. ευρώ.
Οι τελευταίες κρίσιμες ημερομηνίες
Μέχρι και τον Σεπτέμβριο, οπότε η Ελλάδα θα υποβάλει το αίτημα για την τελευταία δόση ύψους 5,4 δισ. ευρώ από το ΤΑΑ, υπάρχουν επτά κρίσιμες ημερομηνίες για την ολοκλήρωση του προγράμματος “Ελλάδα 2.0”.
– Παρασκευή 29 Μαΐου είναι η τελική ημερομηνία συμβασιοποίησης επιχειρηματικών δανείων του ΤΑΑ.
– Δευτέρα 31 Μαΐου κλείνει η διορία υπαγωγής στο “Σπίτι μου ΙΙ” και στο “Αναβαθμίζω το σπίτι μου”.
– Μέχρι και τις 31 Ιουνίου θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί και αποπληρωθεί όλες οι επενδύσεις οι οποίες έγιναν με χρήματα του ΤΑΑ.
– Μέχρι και τις 30 Ιουλίου το Ελληνικό Δημόσιο θα πρέπει να παραλάβει και επίσημα τις επενδύσεις οι οποίες θα ολοκληρωθούν με χρήματα του ΤΑΑ.
– Στις 31 Αυγούστου θα κλείσει η διορία για ολοκλήρωση όλων των οροσήμων και για την τελική υπογραφή συμβάσεων για το “Σπίτι μου ΙΙ” και το “Αναβαθμίζω”.
– Έως 30 Σεπτεμβρίου αναμένεται η υποβολή τελικών πληρωμών για τη λήξη του ΤΑΑ.
– Παράλληλα, μέχρι και τις 31 Αυγούστου θα πρέπει να έχουν ολοκληρωθεί και οι έλεγχοι από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες για την υλοποίηση των έργων με βάση την επιχειρησιακή σύμβαση που είχε υπογράψει η χώρα τον Σεπτέμβριο του 2021.
Η επόμενη μέρα του ΤΑΑ
Αν όλα έχουν πάει καλά με τους ελέγχους και την παραλαβή των έργων, θα πρέπει να έχουμε την ομαλή μετάβαση στην επόμενη μέρα του ΤΑΑ.
Στο τελευταίο υπουργικό συζητήθηκε και η μετάβαση στην επόμενη ημέρα, αφού κάπως θα πρέπει να καλυφθεί το κενό επενδύσεων που θα αφήσει πίσω του και το οποίο θα φτάσει περίπου τα 3,5 δισ. ευρώ τον χρόνο.
Στην κατεύθυνση αυτή, ήδη από τον Νοέμβριο του 2025 η Αθήνα διαπραγματεύτηκε και πέτυχε συμφωνία στο ECOFIN για σχέδιο-γέφυρα προς την επόμενη περίοδο. Εκτός από το νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, το νέο Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο και το νέο ΕΣΠΑ 2028-2034, που μπαίνουν στα σκαριά, κεντρική θέση στο νέο χρηματοδοτικό μοντέλο θα παίζει η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, η οποία κατά 72% χρηματοδοτεί πολύ μικρές επιχειρήσεις που απασχολούν έως 10 άτομα και οι οποίες δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση. Σε αυτή μεταφέρεται ποσό 2 δισ. από τα δάνεια του ΤΑΑ. Απολογιστικά αποτιμάται ότι κάθε 1 ευρώ δανείων από την ΕΑΤ προσθέτει, μέσω μόχλευσης, 3,58 ευρώ στο ΑΕΠ και δημιουργεί 2,10 ευρώ πρόσθετο εισόδημα για εργαζομένους.
Πηγή: capital.gr
