Μετά από δεκαετίες αναμονής πιο πιθανή από ποτέ η αποδοχή του διαχρονικού αιτήματος της Λάρισας για τη μετεγκατάστασή του εκτός του αστικού ιστού της πόλης

Η δέσμευση Πιερρακάκη και το στοίχημα να μη μείνει ξανά ημιτελές ένα κρίσιμο έργο

Η αποδοχή του διαχρονικού αιτήματος της Λάρισας για τη μεταφορά του Τελωνείου εκτός αστικού ιστού από τον υπουργό Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκη., σηματοδοτεί για τη θεσσαλική πρωτεύουσα μίαεξέλιξη ισχυρού συμβολισμού αλλά και μία προοπτική ουσιαστικού περιεχομένου.

Γράφει ο Τάσος Κουρκούμπας από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 3 Μαϊου 2026

«Θα το πω πολύ απλά και κωδικοποιημένα: αποδέχομαι το αίτημα του Δημάρχου και των πολιτών της Λάρισας. Είναι ένα σωστό αίτημα…». Η μεσοβδόμαδη δημόσια δέσμευση του «ισχυρού άνδρα» της ελληνικής οικονομίας, παρουσία του δημάρχου Λαρισαίων, Θανάση Μαμάκου, δεν αφορά απλώς μια διοικητική αλλαγή, αλλά την προοπτική επίλυσης ενός προβλήματος που ταλαιπωρεί την πόλη για σειρά δεκαετιών.Η ανακοίνωση ότι κλιμάκιο της ΑΑΔΕ θα επισκεφθεί άμεσα τη Λάρισα προκειμένου να εξετάσει στο πεδίο τις εναλλακτικές λύσεις, μεταφέρει τη συζήτηση από το επίπεδο των διακηρύξεων σε αυτό των πρακτικών αποφάσεων.

Μη βιώσιμη κατάσταση

Το αίτημα δεν είναι μόνο του Δήμου, αλλά και των -άμεσα εμπλεκόμενων – ιδιοκτητών φορτηγών οι οποίοι πρώτοι καταγράφουν τη δυσκολία προσβασιμότητας στο Τελωνείο. Μία μόλις εβδομάδα πριν την έλευση του κ. Πιερρακάκη στη Λάρισα, με επιστολή της προς το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης και τον διοικητή της ΑΑΔΕ, Γιώργο Πιτσιλή, η Ομοσπονδία Φορτηγών Αυτοκινητιστών Ελλάδος (ΟΦΑΕ) τόνιζε ότι «η υφιστάμενη χωροθέτηση του Τελωνείου εντός του αστικού ιστού, σε συνδυασμό με την έλλειψη κατάλληλων υποδομών και χώρων εξυπηρέτησης βαρέων οχημάτων, δημιουργεί συνθήκες που δεν επιτρέπουν την ομαλή και ασφαλή διενέργεια των τελωνειακών διαδικασιών».

«Η καθημερινή πρόσβαση δεκάδων φορτηγών σε κεντρικούς οδικούς άξονες της πόλης, η αδυναμία στάθμευσης, καθώς και η απουσία βασικών υποδομών, συνιστούν μια κατάσταση που δεν είναι επιχειρησιακά βιώσιμη» σημείωνε στην ανακοίνωσή της η ΟΦΑΕ θέτοντας κι από μέρους της το ζήτημα της άμεσης και συντονισμένης παρέμβασης των αρμόδιων αρχών για την εξεύρεση μόνιμης και λειτουργικής λύσης.

Όπως επισήμαιναν οι ιδιοκτήτες φορτηγών «κρίσιμο στοιχείο αυτής της λύσης αποτελεί η χωροθέτηση κατάλληλου χώρου εκτελωνισμού εκτός του αστικού ιστού, με επαρκείς υποδομές και δυνατότητα ασφαλούς πρόσβασης και στάθμευσης βαρέων οχημάτων, σύμφωνα με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές πρακτικές».

«Πονεμένη» ιστορία

Το Τελωνείο Λάρισας ιδρύθηκε το 1890, λίγο μετά την απελευθέρωση της πόλης και το 1955 εγκαταστάθηκε στην τωρινή του θέση, στην οδό Φαρσάλων στο ύψος της υπόγειας διάβασης και παραπλεύρως του σιδηροδρομικού σταθμού. Το σημερινό κτίριο εγκαινιάστηκε το 1970, σε μια εποχή που η περιοχή βρισκόταν στα όρια του αστικού ιστού.Ωστόσο, η ραγδαία επέκταση της Λάρισας από τη δεκαετία του 1980 και μετά ενσωμάτωσε πλήρως την εγκατάσταση στον αστικό πυρήνα. Από εκεί και πέρα, η λειτουργία του Τελωνείου, ιδίως σε ό,τι αφορά τον έλεγχο βαρέων οχημάτων, άρχισε να δημιουργεί ολοένα και εντονότερα προβλήματα.

Το αίτημα για απομάκρυνσή του εκτός πόλης δεν είναι πρόσφατο. Αντιθέτως, αποτελεί διαχρονική διεκδίκηση της τοπικής κοινωνίας, που έχει επανειλημμένα τεθεί από δημοτικές αρχές, φορείς και πολίτες, ήδη από τη δεκαετία του 1980 μέχρι σήμερα.

Το κτίριο «φάντασμα»

Η σημερινή συζήτηση για τη μεταφορά του Τελωνείου δεν μπορεί να αποκοπεί από ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτυχημένου σχεδιασμού: το ημιτελές κτίριο στο Ομορφοχώρι.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Πολιτεία προχώρησε στην απόφαση να μεταφέρει το Τελωνείο εκτός πόλης. Ξεκίνησε μάλιστα η κατασκευή νέων εγκαταστάσεων σε οικόπεδο κοντά στο Ομορφοχώρι, λίγα χιλιόμετρα έξω από τη Λάρισα.

Το έργο προχώρησε μέχρι το στάδιο του σκελετού, όμως εγκαταλείφθηκε χωρίς ποτέ να ολοκληρωθεί. Το αποτέλεσμα είναι ένα «κουφάρι» κτιρίου που παραμένει μέχρι σήμερα, ως υπενθύμιση μιας χαμένης ευκαιρίας και ενός έργου που δεν εξηγήθηκε ποτέ πλήρως γιατί σταμάτησε.

Οι λόγοι της εγκατάλειψης δεν αποσαφηνίστηκαν επαρκώς. Εκείνη την περίοδο αποδόθηκαν ευθύνες ακόμη και σε αντιδράσεις εργαζομένων, χωρίς όμως να υπάρξει διαφάνεια ή ουσιαστική διερεύνηση. Πιθανές αιτίες φαίνεται να σχετίζονται με ελλιπή σχεδιασμό, ακατάλληλη επιλογή τοποθεσίας και απουσία συνεννόησης μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων.

Η υπόθεση του Ομορφοχωρίου λειτουργεί σήμερα ως προειδοποίηση: η πολιτική βούληση δεν αρκεί χωρίς ολοκληρωμένο σχεδιασμό και συντονισμό.

Το χαμένο στοίχημα

Η μετεγκατάσταση του Τελωνείου είχε εκελιχθεί σε «στοίχημα» για το σύνολο των δημάρχων της πόλης. Ειδικά για τον Κώστα Τζανακούλη. Οι προτάσεις του μακροβιότερου δημάρχου Λαρισαίων ήταν προς την κατεύθυνση να πείσει τη διοίκηση του Τελωνείου πως προς το συμφέρον όλων ήταν τα γραφεία να παραμείνουν στο κτήριο της οδού Φαρσάλων, οι έλεγχοι και οι εκτελωνισμοί όμως να πραγματοποιούνται σε άλλο χώρο. Πρότεινε μάλιστα σημείο στην περιοχή της Τούμπας για τους εκτελωνιστικούς ελέγχους.  Αντιλαμβανόταν προφανώς ότι από μόνο του -όσο δίκιο κι αν ήταν- το αίτημα της μετεγκατάστασης παρέκλινε των οριών του εφικτού, όταν το Δημόσιο ξεβολεύεται. Στην ίδια πρόταση επέμεινε και ο διάδοχός του Απόστολος Καλογιάννης, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.

Χρόνια προβλήματα

Η παραμονή του Τελωνείου εντός της Λάρισας έχει δημιουργήσει μια πολυεπίπεδη κρίση στην περιοχή της νότιας εισόδου της πόλης. Από τη μία έντονη κυκλοφοριακή συμφόρηση, λόγω της συνεχούς εισόδου και στάθμευσης βαρέων φορτηγών κι από την άλλη ο αυξημένος κίνδυνος ατυχημάτων, σε έναν από τους πιο νευραλγικούς οδικούς άξονες. Παράλληλα οδήγησε στην υποβάθμιση της περιοχής, με περιορισμένη οικιστική και εμπορική εξέλιξη  και στην αναπτυξιακή ασφυξία, που επηρεάζει ακόμα και πολιτιστικές υποδομές, όπως το Λαογραφικό Μουσείο,που «χάνεται» μέσα σε μία περιοχή που δεν έχει άλλους δρόμους πέρα από τη οδό Μαρτάλη, η οποία επί της ουσίας διέρχεται μέσα από την ιδιοκτησία του ΟΣΕ

Ο ορίζοντας που ανοίγεται

Η απομάκρυνση του Τελωνείου μπορεί να αποτελέσει αφετηρία για μια συνολική αναδιάρθρωση της περιοχής: Απελευθέρωση πολύτιμου αστικού χώρου για νέες χρήσεις, δημιουργία ελεύθερων χώρων, πάρκων και υποδομών στάθμευσης, αναβάθμιση της κυκλοφορίας και της οδικής ασφάλειας, ανάδειξη της πολιτιστικής ταυτότητας της περιοχής.

Παράλληλα, μπορεί να επανεκκινήσει η συζήτηση για την αξιοποίηση των εκτάσεων που σχετίζονται με τον σιδηροδρομικό άξονα, ένα ζήτημα που επίσης παραμένει σε εκκρεμότητα εδώ και δεκαετίες.

Τα εμπόδια παραμένουν

Παρά τη θετική συγκυρία, η υλοποίηση της μεταφοράς δεν είναι απλή υπόθεση. Τα βασικά εμπόδια εντοπίζονται:Στην επιλογή της κατάλληλης τοποθεσίας με σωστή πρόσβαση για βαρέα οχήματα, στην ανάγκη συντονισμού ΑΑΔΕ, υπουργείών, Δήμου, Περιφέρειας, στη διασφάλιση χρηματοδότησης και σαφούς χρονοδιαγράμματος και στην αποφυγή λαθών του παρελθόντος, όπως στην περίπτωση του Ομορφοχωρίου. Η εμπειρία δείχνει ότι χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο και επιμονή, ακόμη και ώριμα αιτήματα μπορεί να παραμείνουν ανεκπλήρωτα.

Ωστόσο, η δέσμευση του Κυριάκου Πιερρακάκη δημιουργεί για πρώτη φορά μετά από χρόνια πραγματικές προϋποθέσεις επίλυσης. Αν και για τους πολίτες της Λάρισας το ζητούμενο δεν είναι άλλη μια εξαγγελία, αλλά ένα έργο που θα ολοκληρωθεί.Το ημιτελές κτίριο στο Ομορφοχώρι υπενθυμίζει τι μπορεί να συμβεί όταν ο σχεδιασμός αποτυγχάνει. Αντίθετα, η σημερινή συγκυρία μπορεί να αποτελέσει την ευκαιρία ώστε ένα χρόνιο αίτημα να μετατραπεί επιτέλους σε πραγματικότητα, δίνοντας στην πόλη τον χώρο και την προοπτική που στερήθηκε για δεκαετίες.