Με αφορμή το νέο της βιβλίο, η σουηδή δημιουργός ερωτικών ταινιών μιλά για τη γυναικεία επιθυμία και τη σεξουαλική ντροπή που κληρονομούμε.
Ζούμε σε μια εποχή γεμάτη αντιφάσεις. Οι νεότερες γενιές φαίνεται να κάνουν λιγότερο σεξ, την ώρα που η ποπ κουλτούρα κατακλύζεται από ερωτικές σειρές, τολμηρά μυθιστορήματα και ιστορίες που βάζουν τη γυναικεία απόλαυση στο επίκεντρο. Κι όμως, όταν η συζήτηση φτάνει στην πορνογραφία, κυριαρχούν ο φόβος, η αμηχανία και οι καταγγελίες για μία βιομηχανία που αντιμετωπίζει τις γυναίκες ως αντικείμενα.
Η Erika Lust πιστεύει ότι αυτή δεν είναι η μοναδική εκδοχή της πορνογραφίας. Γεννημένη στη Σουηδία το 1977 και εγκατεστημένη στη Βαρκελώνη, σκηνοθετεί ερωτικές ταινίες από το 2004. Είναι από τις γνωστότερες εκπροσώπους αυτού που αποκαλείται «φεμινιστική πορνογραφία», με παραγωγές που δίνουν έμφαση στη συναίνεση, στις συνθήκες εργασίας, στη διαφορετικότητα των σωμάτων και στη γυναικεία επιθυμία.
Σήμερα, όμως, η Lust θέτει ένα πιο ενδιαφέρον ερώτημα από το πώς πρέπει να απεικονίζεται το σεξ: Μήπως ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο καταδικάζουμε την πορνογραφία βασίζεται σε στερεότυπα;
Αυτή τη συζήτηση ανοίγει στο νέο της βιβλίο, “LUST: Pleasure, Performance, Power”, που συνυπογράφει με τη δημοσιογράφο Mary Katharine Tramontana, και την επέκτεινε στην πρόσφατη συνέντευξή της στο Cosmopolitan.
Γιατί δεν συμμερίζεται τον πανικό γύρω από το πορνό
Ενώ η ερωτική φαντασία γνωρίζει νέα άνθηση στην τηλεόραση και στη λογοτεχνία, η πορνογραφία αντιμετωπίζεται ολοένα συχνότερα ως κοινωνική απειλή. Οι επικρίσεις για το βίαιο και μισογυνικό περιεχόμενο που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο συνοδεύονται από νομοθετικές παρεμβάσεις για την προστασία των γυναικών και των ανηλίκων.
Η Lust δεν αμφισβητεί την ύπαρξη αυτών των προβλημάτων. Αμφισβητεί την ευκολία με την οποία ταυτίζουμε ολόκληρη την πορνογραφία με τις χειρότερες εκδοχές της. «Τόσοι πολλοί άνθρωποι μιλούν για την πορνογραφία χωρίς να έχουν ιδέα τι πραγματικά είναι, πώς παράγεται, ποιοι συμμετέχουν ή πώς λειτουργεί η βιομηχανία», λέει. «Υπάρχει πανικός γύρω από το πορνό και νομίζω ότι βρισκόμαστε σε μια στιγμή που χρειάζεται να πάρουμε μια ανάσα και να σκεφτούμε».
Αναγνωρίζει, φυσικά, και τον σεξισμό, τον ρατσισμό και την επιθετική απεικόνιση του σεξ ως πραγματικά προβλήματα. «Υπάρχει πολύ κακό πορνό εκεί έξω», παραδέχεται. «Αλλά αυτό δεν είναι το μοναδικό είδος πορνογραφίας που υπάρχει».
Μπορεί το πορνό να μας βοηθήσει να ανακαλύψουμε τι επιθυμούμε;
Εδώ η Lust προχωρά πέρα από τη συνηθισμένη υπεράσπιση μιας πιο ισότιμης απεικόνισης του σεξ. Υποστηρίζει ότι, για ορισμένες γυναίκες και queer άτομα, η πορνογραφία υπήρξε και μέσο αυτογνωσίας.
«Τείνουμε να έχουμε μία ανδροκεντρική, ετεροκανονική οπτική όταν σκεφτόμαστε και αναλύουμε το πορνό», εξηγεί. «Όμως η πορνογραφία υπήρξε κάτι αρκετά θετικό για πολλά queer άτομα και γυναίκες, που είχαν την ευκαιρία να ανακαλύψουν τον εαυτό τους και τι τους αρέσει μέσα από αυτήν». Δεν ισχυρίζεται ότι αυτή είναι η εμπειρία όλων. Επιμένει, όμως, ότι η ερωτική εικόνα μπορεί να λειτουργήσει και ως αφορμή εξερεύνησης, όχι αποκλειστικά ως εργαλείο αναπαραγωγής στερεοτύπων.
Αυτή η περιέργεια βρίσκεται πίσω από τα “XConfessions”, τη σειρά ταινιών της που βασίζεται σε ερωτικές φαντασιώσεις τις οποίες στέλνει το ίδιο το κοινό. «Θέλω οι άνθρωποι να εξερευνούν τη σεξουαλικότητά τους και να παρακολουθούν κάτι που ίσως δεν είχαν σκεφτεί ποτέ προηγουμένως», λέει.
Το ενδιαφέρον είναι ότι η ίδια χρειάστηκε να αμφισβητήσει τις δικές της προκαταλήψεις. Σε άλλη δημόσια συζήτηση για το βιβλίο της, στο Λος Άντζελες, περιέγραψε πώς η προοπτική να σκηνοθετήσει μια ομαδική ερωτική σκηνή την έκανε αρχικά να αισθανθεί άβολα. Η εμπειρία την ανάγκασε να αναρωτηθεί μήπως είχε και η ίδια μία στερεοτυπική αντίληψη για το τι μπορούν να επιθυμούν οι γυναίκες.
Για μια δημιουργό που έχει αφιερώσει την καριέρα της στη γυναικεία επιθυμία, αυτή η παραδοχή έχει ιδιαίτερη σημασία − η σεξουαλική απελευθέρωση δεν συνεπάγεται ότι έχουμε απαλλαγεί από όλες τις προκαταλήψεις μας.
Η σεξουαλική ντροπή που δεν είναι καν δική μας
Στο βιβλίο της, η Lust επιστρέφει στα χρόνια που μεγάλωνε στη Σουηδία, στην εικόνα του «καλού κοριτσιού» και στις εμπειρίες που διαμόρφωσαν τη σχέση της με τη σεξουαλικότητα. Περιγράφει επίσης πώς η επαφή της με τη mainstream ανδροκεντρική πορνογραφία και η ανακάλυψη της queer πλευράς των επιθυμιών της επηρέασαν την απόφασή της να δημιουργήσει διαφορετικές ερωτικές εικόνες.
Αυτό που την απασχολεί σήμερα είναι η ντροπή που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά, ακόμη και όταν δεν συνδέεται με προσωπικά βιώματα.
«Κουβαλάμε τόση ντροπή γύρω από τη σεξουαλικότητα, και ένα μέρος της δεν είναι καν δικό μας», λέει στο Cosmopolitan. «Αν τολμήσουμε να κάνουμε βαθύτερες συζητήσεις με τον εαυτό μας, μπορούμε να βρούμε περισσότερη απόλαυση στη ζωή μας. Και ποιος δεν το θέλει αυτό;».
Η παρατήρησή της μετατοπίζει τη συζήτηση από το δικαίωμα στην απόλαυση σε κάτι λιγότερο προφανές: πόσο ελεύθερες είναι οι επιθυμίες μας όταν εξακολουθούμε να τις αξιολογούμε μέσα από κανόνες που δεν επιλέξαμε;
Η Lust θεωρεί ότι η απαγόρευση και η σιωπή δεν αρκούν για να προστατεύσουν τους νέους από τις προβληματικές εικόνες του σεξ. Γι’ αυτό δημιούργησε τον μη κερδοσκοπικό εκπαιδευτικό οργανισμό The Porn Conversation, που ενθαρρύνει γονείς και εκπαιδευτικούς να μιλούν ανοιχτά για την πορνογραφία, τη συναίνεση και την οικειότητα.
Αυτό ήταν και το αντικείμενο της παρουσίας της στο TEDxAthens – The Great Unknown, τον Μάιο του 2022. Στην κεντρική σκηνή μίλησε για την ανάγκη οι ενήλικες να κάνουν πιο ειλικρινείς, υγιείς και θετικές συζητήσεις με τις νεότερες γενιές, ξεκινώντας από την έκθεσή τους στο πορνό. Ακολούθησε συζήτηση με το κοινό για το έργο του οργανισμού της.
Η Lust δεν προτείνει την πορνογραφία ως υποκατάστατο της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι η διαπαιδαγώγηση είναι απαραίτητη ακριβώς επειδή οι νέοι έρχονται σε επαφή με τέτοιες εικόνες.
Μάλλον αυτό είναι και το σημείο όπου συναντιούνται όλες οι θέσεις της: Δεν αρκεί να αλλάξουμε όσα βλέπουμε στις οθόνες μας. Χρειάζεται να εξετάσουμε και όσα έχουμε μάθει να θεωρούμε φυσιολογικά, επιτρεπτά ή ντροπιαστικά, ακόμη κι αν θεωρούμε πως έχουμε ήδη απελευθερωθεί από τα στερεότυπα.
Πηγή: allyou.gr





