Η κρατούσα άποψη είναι ότι στις πρόσφατες ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, όπως και σ’ εκείνες που προηγήθηκαν στην Ουγγαρία, ηττήθηκε ο λαϊκισμός. Και ότι αυτό αποτελεί ενδεχομένως προάγγελο για τις εκλογές που θα ακολουθήσουν. Είναι, όμως, έτσι τα πράγματα;
Ή μήπως έχασε μια μορφή λαϊκισμού και νίκησαν κάποιες άλλες, που αποτελούν εν τέλει αναγκαίο συστατικό ενός ρεαλιστικού προοδευτικού προγράμματος; Με άλλα λόγια, μήπως είχε δίκιο η βελγίδα φιλόσοφος Σαντάλ Μουφ όταν μιλούσε την περασμένη δεκαετία για τη θετική (που εκείνη αποκαλεί αριστερή) εκδοχή του λαϊκισμού;
Ο Ολιβιέ Ρουά το λέει αντίστροφα. Οι δεξιοί λαϊκισμοί μπορεί να κερδίζουν εκλογές, γράφει ο καθηγητής του ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου της Φλωρεντίας στο τελευταίο του βιβλίο με τίτλο «Η αδύνατη πολιτισμική αντεπανάσταση», είναι ανίκανοι όμως να προσφέρουν μια πραγματική εναλλακτική λύση στον πολιτικό φιλελευθερισμό, να διαποτίσουν τις κοινωνίες και, άρα, να αποκτήσουν διάρκεια.
Αντί να δώσουν μια αποτελεσματική απάντηση στην ανθρωπολογική κρίση που ζούμε, προϊόν της εικονικοποίησης της πολιτικής ζωής και της εξαφάνισης των πραγματικών σχέσεων (στην οικογένεια, στη δουλειά, στη γειτονιά), οι αντιδραστικοί οξύνουν αυτή την κρίση και, προκειμένου να επιβάλουν το μοντέλο τους, καταφεύγουν στον αυταρχισμό.
Υπάρχει σήμερα μια εμφανής δυσφορία στις φιλελεύθερες κοινωνίες, λέει ο Ρουά σε συνέντευξή του στη «Libération». Η αιτία είναι η κρίση των εθνικών κρατών, που επέτρεπαν ανέκαθεν την επικοινωνία ανάμεσα σε τρεις χώρους: τα εδάφη, την κοινωνία και την κυβέρνηση. Και οι πιθανές απαντήσεις είναι δύο: είτε η προσκόλληση στις αξίες του φιλελευθερισμού και η επιβολή τους με κανονιστικό τρόπο (ο «ουοκισμός» αποτέλεσε μια τέτοια προσπάθεια) είτε η επιλογή του λαϊκισμού, που προσπαθεί να προσφέρει στην κοινωνία των πολιτών μια φανταστική ταυτότητα, βασισμένη στον προσδιορισμό ενός εχθρού: του ξένου, του προοδευτικού.
Ναι, μια αντιφιλελεύθερη λαϊκιστική παρένθεση είναι πιθανή, αναγνωρίζει ο συγγραφέας βιβλίων όπως «Η Ευρώπη είναι χριστιανική;» (εκδ. ΠΟΛΙΣ) και «Η ισοπέδωση του κόσμου» (εκδ. ΕΣΤΙΑ). Το είδαμε στην Ουγγαρία, στην Ιταλία, στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, μάλιστα, προσπάθησε να συντρίψει τους δημοκρατικούς και φιλελεύθερους πυλώνες της χώρας. Ομως η νίκη των Δημοκρατικών στις ενδιάμεσες εκλογές δείχνει την αποτυχία της πολιτισμικής του αντεπανάστασης. Και θέτει υπό αμφισβήτηση την ιδέα ότι στο πεδίο των αξιών η κοινωνία στρέφεται προς τα δεξιά.
Η τραμπική εκδοχή του οικονομικού λαϊκισμού πράγματι ηττήθηκε στις 3 Νοεμβρίου, γράφει o Σον Ντόναν στο Bloomberg. Ομως ο οικονομικός λαϊκισμός όχι μόνο δεν πέθανε εκείνη την ημέρα, αλλά στην πραγματικότητα αναγεννήθηκε. Οποιος ασχολείται με την αμερικανική πολιτική αυτές τις ημέρες είναι λαϊκιστής.
Για τον αντιπρόεδρο Βανς δεν υπάρχει αμφιβολία: είναι ο ανερχόμενος εκπρόσωπος ενός τεχνο-λαϊκισμού της Νέας Δεξιάς, που αναμειγνύει τον προστατευτισμό και τους περιορισμούς στη μετανάστευση με συντηρητικές οικογενειακές αξίες. Το πιο ενδιαφέρον όμως είναι αυτό που συμβαίνει στους Δημοκρατικούς, οι οποίοι μετακινήθηκαν από τις λαϊκιστικές κορόνες του Μπέρνι Σάντερς και της Αλεξάντρια Οκάσιο-Κορτές σε έναν ευρύτερο λαϊκισμό με τουλάχιστον τρεις διαφορετικές ταυτότητες.
Η πρώτη ταυτότητα, σημειώνει ο Σον Ντόναν, είναι η μαχητική και εκλεπτυσμένη προσέγγιση του νεοεκλεγέντος γερουσιαστή του Μίσιγκαν Αμπντούλ ελ-Σαγιέντ, που απευθύνεται στους σκληρά εργαζόμενους. «Δεν θα έπρεπε να είναι τόσο δύσκολο στην πλουσιότερη και ισχυρότερη χώρα του κόσμου να αγοράσεις μια δεύτερη σακούλα με τρόφιμα, να γεμίσεις το ντεπόζιτο του αυτοκινήτου σου ή να πληρώσεις το νοίκι», είπε το βράδυ της εκλογής του στους οπαδούς του. «Αρκεί να κάνουν το χρέος τους οι μεγάλες εταιρείες, οι δισεκατομμυριούχοι και τα ειδικά συμφέροντα που έχουν στρέψει το σύστημα εναντίον μας».
Η δεύτερη προσέγγιση στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην πίστη και τις αξίες και εκπροσωπείται από τους Τζέιμς Ταλαρίκο και Ανταμ Χάμιλτον, νεοεκλεγέντες γερουσιαστές του Τέξας και του Κάνσας αντιστοίχως. Οι επινίκιες δηλώσεις του τελευταίου, που είναι πάστορας της Μεθοδιστικής Εκκλησίας, είχαν επίκεντρο την αξιοπρέπεια και έμοιαζαν περισσότερο με κυριακάτικο κήρυγμα στην εκκλησία παρά με πολιτική ομιλία.
Η τρίτη ταυτότητα είναι ο υπερκομματικός λαϊκισμός του νεοεκλεγέντος κυβερνήτη της Αϊόβα Ρομπ Σαντ, ο οποίος δηλώνει ότι θα προτιμούσε να είναι ανεξάρτητος παρά μέλος κάποιου πολιτικού κόμματος, καθώς διεφθαρμένες ελίτ υπάρχουν παντού. Ο λόγος του, όπως κι εκείνος της νεοεκλεγείσας κυβερνήτη του Τέξας Τζίνα Ινοχόσα, συνδυάζει συνθήματα για την «Ομορφη Αμερική» με την υπόσχεση χρηστής διακυβέρνησης και δίκαιης φορολογίας.
Οι τρεις αυτές ταυτότητες αλληλοκαλύπτονται, καταλήγει ο αρθρογράφος του Bloomberg. Και δείχνουν ότι η πολιτική μάχη του 2028 θα έχει πάλι επίκεντρο την οικονομία, όχι όμως την ανάπτυξη ή την ανεργία, αλλά τις ανισότητες. Οπως δείχνουν άλλωστε πρόσφατα στατιστικά στοιχεία, το μερίδιο της πίτας που καταλήγει στα χέρια των εργαζομένων είναι το χαμηλότερο όλων των εποχών.
Πηγή: tanea.gr
