Εξωδικαστικός: Όλες οι αλλαγές για όσους χρωστούν στο Δημόσιο

Της Σίσσυς Σταυροπιερράκου

Το νέο πλαίσιο των αλλαγών στον εξωδικαστικό μηχανισμό ρύθμισης οφειλών και οι προϋποθέσεις που πρέπει να γνωρίζουν οι οφειλέτες αποσαφηνίζονται σε εγκύκλιο της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων. Οι διευκρινίσεις αφορούν το ύψος και το είδος των οφειλών που μπορούν να ενταχθούν, τα πρόσωπα που δικαιούνται να υποβάλουν αίτηση, τις κατασχέσεις,τις ειδικές προβλέψεις για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες, τη διατήρηση της σύμβασης μετά την υπαγωγή. Η αίτηση απαιτεί αξιολόγηση των οικονομικών δεδομένων κάθε οφειλέτη. Οι διευκρινίσεις διευρύνουν την πρόσβαση στον μηχανισμό για συγκεκριμένες κατηγορίες οφειλετών και χρεών. Ταυτόχρονα, ξεκαθαρίζουν ότι η ένταξη στον μηχανισμό  δεν αρκεί από μόνη της: η τήρηση της σύμβασης εξαρτάται και από την έγκαιρη τακτοποίηση των οφειλών που μένουν εκτός ρύθμισης.

Οι 10 αλλαγές 

Σύμφωνα με τις διευκρινίσεις που παρέχει η εγκύκλιος της ΑΑΔΕ:

1. Μειώνεται το ελάχιστο όριο οφειλών. Το συνολικό ύψος των οφειλών που απαιτείται για την υπαγωγή στη διαδικασία μειώθηκε από 10.000 σε 5.000 ευρώ. Η μείωση αφορά τόσο τις πολυμερείς όσο και τις διμερείς ρυθμίσεις, με τις ειδικότερες προϋποθέσεις που προβλέπονται για κάθε διαδικασία. Η συμπλήρωση του ορίου, ωστόσο, δεν συνεπάγεται αυτόματη έγκριση ρύθμισης ούτε καθιστά επιλέξιμη κάθε οφειλή.

2. Διευρύνονται οι οφειλές που μπορούν να ρυθμιστούν. Στον μηχανισμό μπορούν πλέον να περιληφθούν και οφειλές υπέρ τρίτων, εφόσον έχουν βεβαιωθεί και εισπράττονται από τη Φορολογική Διοίκηση. Υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, στην κατηγορία αυτή εντάσσονται οφειλές προς δήμους και νομικά πρόσωπά τους. Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης επεκτείνει τη δυνατότητα και στις οφειλές προς περιφέρειες και νομικά πρόσωπά τους, όταν η οφειλή προς κάθε φορέα υπερβαίνει τις 5.000 ευρώ. Αντίθετα, οι οφειλές από επιστρεπτέα προκαταβολή εξαιρούνται κατά κανόνα και υπάγονται στο ειδικό καθεστώς που τις διέπει.

3. Περισσότερα πρόσωπα μπορούν να αιτηθούν. Στους δικαιούχους περιλαμβάνονται ορισμένα νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου χωρίς κερδοσκοπικό σκοπό, εφόσον ασκούν οικονομική δραστηριότητα. Επίσης, δεν αποκλείεται πλέον από την πολυμερή διαδικασία ο οφειλέτης όταν τουλάχιστον το 90% των συνολικών χρεών του συγκεντρώνεται σε έναν χρηματοδοτικό φορέα.

4. Προβλέπεται αίτηση από συνυπεύθυνο για χρέη εταιρείας. Όταν εταιρεία έχει λυθεί, βρίσκεται σε εκκαθάριση ή έχει πάψει να υφίσταται, φυσικό πρόσωπο που ευθύνεται εις ολόκληρον για τις οφειλές της μπορεί, κατ’ εξαίρεση, να ζητήσει τη ρύθμισή τους. Η εταιρεία που βρίσκεται σε εκκαθάριση δεν υποβάλλει η ίδια αίτηση. Σε ειδικές περιπτώσεις, το συνυπεύθυνο πρόσωπο μπορεί να ζητήσει νέα ρύθμιση για τις ίδιες οφειλές, ακόμη και αν είχε χαθεί προηγούμενη.

5. Ειδική μεταχείριση για ευάλωτους και επιλέξιμους οφειλέτες. Για όσους πληρούν τα προβλεπόμενα κριτήρια, τεκμαίρεται η συναίνεση των πιστωτών στην προβλεπόμενη αντιπρόταση, γεγονός που μπορεί να απλοποιήσει τη διαδικασία. Η δυνατότητα επεκτείνεται και σε οφειλέτες με εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια έως το διπλάσιο των ορίων για τους ευάλωτους, εφόσον συντρέχουν και οι υπόλοιπες προϋποθέσεις. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ληξιπρόθεσμες οφειλές τουλάχιστον 90 ημερών προς χρηματοδοτικούς φορείς, συνολικού ύψους έως 300.000 ευρώ.

6. Η ρύθμιση μπορεί να συνδεθεί με τη διάσωση της κύριας κατοικίας. Οι χρηματοδοτικοί φορείς μπορούν να προτείνουν εκποίηση άλλων ακινήτων του οφειλέτη, όταν αυτό απαιτείται για την ικανοποίηση των απαιτήσεών τους. Η αξία της κύριας κατοικίας λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό των δόσεων, ενώ η πώληση των υπόλοιπων ακινήτων προβλέπεται ως όρος της σύμβασης. Σε ορισμένες περιπτώσεις απλοποιημένης διαδικασίας, οι πιστωτές υποχρεούνται να υποβάλουν τέτοια αντιπρόταση. Ο οφειλέτης, πάντως, διατηρεί τη δυνατότητα να την αποδεχθεί ή να την απορρίψει.

7. Οι υποχρεώσεις εκτός σύμβασης παραμένουν κρίσιμες. Η αναστολή μέτρων που χορηγείται για τον πρωτοφειλέτη δεν επεκτείνεται αυτομάτως στον συνοφειλέτη. Παράλληλα, τα χρέη που δεν περιλαμβάνονται στη σύμβαση πρέπει να εξοφλούνται ή να τακτοποιούνται νόμιμα μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες. Αν χαθεί η χωριστή ρύθμισή τους, μπορεί να καταγγελθεί ή να ανατραπεί και η σύμβαση του εξωδικαστικού.

8. Η σύμβαση συνεχίζεται και μετά τον θάνατο του οφειλέτη. Ο θάνατος δεν ανατρέπει από μόνος του τη ρύθμιση. Οι κληρονόμοι υπεισέρχονται στη σύμβαση κατά το ποσοστό της κληρονομικής μερίδας τους.

9. Η διαγραφή υπολοίπου προϋποθέτει πλήρη εξόφληση. Το υπόλοιπο των ρυθμισμένων οφειλών διαγράφεται μετά την πλήρη εξόφληση ή την ολική προεξόφληση της σύμβασης. Η καταβολή μόνο του ποσού που αναλογεί σε έναν συνυπόχρεο δεν του εξασφαλίζει αυτοτελώς διαγραφή του υπόλοιπου χρέους.

10. Κατασχέσεις και φορολογική ενημερότητα. Η ΑΑΔΕ διευκρινίζει ότι, για να αδρανοποιηθούν κατασχέσεις εις χείρας τρίτων, πρέπει, μεταξύ άλλων, να έχουν εξοφληθεί ή υπαχθεί σε νόμιμη ρύθμιση οι οφειλές που δεν περιλαμβάνονται στη σύμβαση. Υπό προϋποθέσεις, η αδρανοποίηση μπορεί να αφορά και κατασχέσεις που επιβλήθηκαν μετά την έναρξη της ρύθμισης. Επίσης, κατά τον καθορισμό της παρακράτησης για τη χορήγηση φορολογικής ενημερότητας, δεν λαμβάνονται υπόψη οφειλές που πρόκειται να διαγραφούν μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού, εφόσον πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.