Της Ελευθερίας Κούρταλη
Καθώς οδεύουμε προς το 2027, οι κινήσεις ισχύος εντείνονται σε όλα τα μέτωπα. Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι εξέφρασαν τη βούλησή τους στις ενδιάμεσες εκλογές, και ένας πρόεδρος, ο οποίος πέρασε δύο χρόνια αναδιαμορφώνοντας τη μεταπολεμική διεθνή τάξη πραγμάτων, βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με ένα Κογκρέσο που διαθέτει τη δύναμη να προβάλει αντίσταση, όπως επισημαίνει η ING. Στην Ευρώπη, επίσης, ένα πυκνό εκλογικό ημερολόγιο θα θέσει σε δοκιμασία κυβερνήσεις και πολιτικές συμμαχίες. Και πέρα από τις κάλπες, εκτυλίσσεται μια διαφορετική μορφή μάχης δύναμης: η μάχη για τον έλεγχο του εμπορίου, της τεχνολογίας και της ενέργειας. Αν συνυπολογιστούν όλα αυτά, η κατάσταση θα μετατραπεί σε πολιτικό θρίλερ υψηλού διακυβεύματος. Το 2027 υπόσχεται, συνεπώς, να είναι άλλη μια “γεμάτη” χρονιά και υπάρχουν πολλά που θα μπορούσαν να πάνε στραβά.
Έτσι, αν και το 2027 θα μπορούσε να προσφέρει ένα ευνοϊκό παγκόσμιο σκηνικό ανθεκτικής ανάπτυξης, μείωσης του πληθωρισμού και σταθερότητας των κεντρικών τραπεζών, ωστόσο, ένας μακρύς κατάλογος κινδύνων, η πολιτική αναταραχή στην Ευρώπη και αυξανόμενες δημοσιονομικές πιέσεις, θα μπορούσαν γρήγορα να αμφισβητήσουν αυτές τις προοπτικές, όπως σημειώνει η ING, επισημαίνοντας τους τέσσερις κινδύνους που εντοπίζει για την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές το 2027 και τις επιπτώσεις που θα έχουν.
Μια σοβαρή διόρθωση στις αγορές, πυροδοτούμενη από την ΑΙ
Η διόρθωση στον αμερικανικό τεχνολογικό κλάδο μπορεί να εξελιχθεί σε μια πλήρη και βαθιά bear market, τονίζει η ING. Και αυτό γιατί η ζήτηση για Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να απογοητεύσει τελικά, ίσως λόγω της περιορισμένης υιοθέτησής της από τις επιχειρήσεις. Φθηνότερα μοντέλα θα κερδίσουν έδαφος σε μια συγκυρία όπου οι εταιρείες γίνονται πιο επιφυλακτικές απέναντι στο υψηλό κόστος των “tokens”. Δημιουργείται έτσι πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα, ενώ το αυξημένο κόστος χρηματοδότησης πλήττει ολόκληρο τον κλάδο, προκαλώντας πιστωτικά γεγονότα πέρα από τον κύκλο των μεγάλων παρόχων υποδομών cloud (hyperscalers).
Η οικονομική δραστηριότητα στις ΗΠΑ σε αυτό το σενάριο δέχεται ισχυρό πλήγμα, καθώς περίπου το ένα τρίτο της ανάπτυξης το 2026 προήλθε από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ING, μια περαιτέρω πτώση των μετοχών κατά 30% θα αφαιρούσε από τον πλούτο των νοικοκυριών 24,5 τρισ. δολάρια. Ο πλούτος αυτός συγκεντρώνεται σε καταναλωτές υψηλού εισοδήματος, οι οποίοι είναι λιγότερο πιθανό να περιορίσουν τις δαπάνες τους. Όταν “έσκασε” η φούσκα των dot-com, οι καταναλωτές δεν επηρεάστηκαν ιδιαίτερα, αυτή τη φορά, ωστόσο, τα άτομα με υψηλά εισοδήματα είναι οι μόνοι που εξακολουθούν να δαπανούν χρήματα.
Οι επενδύσεις θα επωμιστούν το μεγαλύτερο βάρος. Οι επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων και υποδομές αποτελούν προφανή κίνδυνο, αλλά οι αυστηρότεροι όροι χρηματοδότησης – μέσω ευρύτερων πιστωτικών περιθωρίων – θα έπλητταν τις επιχειρήσεις πολύ πέρα από την Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι μη τεχνολογικές επενδύσεις δέχτηκαν μεγαλύτερο πλήγμα μετά την dotcom από την ίδια την τεχνολογία.
Τα καλά νέα είναι, όπως επισημαίνει ο οίκος, ότι δεν είμαστε στο 2008. Οι ισολογισμοί των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων είναι πολύ πιο υγιείς. Η Fed πιθανότατα θα προχωρούσε επίσης σε απότομες μειώσεις των επιτοκίων. Ο Κέβιν Γουόρς δεν είναι πεπεισμένος ότι η πολιτική είναι επί του παρόντος περιοριστική, καθώς οι αγορές μετοχών υποστηρίζονται. Αλλά αν αυτό αλλάξει, ένας βασικός πυλώνας του κύκλου σύσφιξης της Fed θα καταρρεύσει.
Επίπτωση: Πιθανή ύφεση στις ΗΠΑ, ενώ η Ευρώπη επηρεάζεται λιγότερο. Περιορισμός του κύκλου αυξήσεων των επιτοκίων από τη Fed και ταχύτερες μειώσεις επιτοκίων.
Μεγάλης κλίμακας δευτερογενείς επιπτώσεις από τον πληθωρισμό
Σήμερα, το σημαντικό, παρά την άνοδο του πληθωρισμού και τον ενεργειακό σοκ, είναι ότι δευτερογενείς επιπτώσεις παραμένουν περιορισμένες. Αλλά αυτό θα μπορούσε να είναι αλλάξει, για τέσσερις λόγους, τονίζει η ING.
Πρώτον, η έλλειψη δευτερογενών επιπτώσεων μέχρι στιγμής απλώς αντανακλά μεγαλύτερους χρόνους υστέρησης. Οι επιχειρήσεις έχουν αναπτύξει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε σοκ από το 2022. Αλλά καθώς η κρίση διαρκεί περισσότερο, αυτή η ανθεκτικότητα αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο. Η πρόσφατη απότομη αύξηση των τιμών του φυσικού αερίου σημαίνει επίσης ότι δεν πρόκειται πλέον αποκλειστικά για μια κρίση πετρελαίου. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια δραματική ανατροπή του πληθωρισμού τροφίμων κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Η μεγάλη δοκιμασία θα μπορούσε να είναι οι σημαντικές αυξήσεις των τιμών τη νέα χρονιά σε ολόκληρο τον τομέα των υπηρεσιών.
Δεύτερον, η αγορά εργασίας αρχίζει να στενεύει. Οι κενές θέσεις εργασίας αυξάνονται σε μια περίοδο κατά την οποία η προσφορά εργασίας περιορίζεται λόγω της χαμηλής μετανάστευσης σε πολλές χώρες. Οι εργαζόμενοι αποκτούν το πάνω χέρι στις διαπραγματεύσεις για τους μισθούς και επωφελούνται από υψηλότερες μισθολογικές συμφωνίες. Αυτό ενισχύει τον αντίκτυπο στον πληθωρισμό των υπηρεσιών.
Τρίτον, οι τιμές της ενέργειας σημειώνουν απότομη άνοδο. Μια παρατεταμένη κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει την τιμή του πετρελαίου στα 130 δολάρια ανά βαρέλι ή και υψηλότερα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Οι κεντρικές τράπεζες έχουν υποστηρίξει ρητά ότι οι τιμές της ενέργειας και η πιθανότητα εμφάνισης δευτερογενών επιδράσεων συσχετίζονται θετικά.
Τέλος, οι κυβερνήσεις αρχίζουν να επωμίζονται το κόστος του ενεργειακού σοκ στους προϋπολογισμούς τους, ενισχύοντας τη στήριξη προς τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, παρά το αυξανόμενο κόστος δανεισμού. Αυτό θα αμβλύνει το πλήγμα στην ανάπτυξη. Και παρόλο που θα μπορούσε να περιορίσει την άνοδο του γενικού πληθωρισμού —εφόσον τα μέτρα στήριξης μειώνουν άμεσα το ενεργειακό κόστος—, μακροπρόθεσμα θα ενίσχυε τις πληθωριστικές πιέσεις.
Επίπτωση: Ο δομικός πληθωρισμός παραμένει σημαντικά πάνω από τον στόχο το 2027. Ακολουθούν πιο έντονες αυξήσεις επιτοκίων, οι οποίες επιβεβαιώνουν τις προσδοκίες της αγοράς, ενώ οι μειώσεις επιτοκίων καθυστερούν.
Ακραία καιρικά φαινόμενα και κυβερνοεπιθέσεις προκαλούν σοκ στην παγκόσμια οικονομία
Αυτή η δεκαετία απέδειξε ότι οι διαταραχές στην προσφορά γίνονται ολοένα και πιο συχνές, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική άποψη της ING ότι οι πληθωριστικοί κύκλοι μικραίνουν σε διάρκεια. Υπάρχουν δύο προφανή σοκ που θα μπορούσαν να πλήξουν την οικονομία το 2027.
Πρώτον, τα καιρικά φαινόμενα. Το φαινόμενο Ελ Νίνιο, εάν αποδειχθεί ιδιαίτερα σφοδρό, θα μπορούσε να αυξήσει δραματικά τις τιμές των αγροτικών προϊόντων. Η χαμηλή στάθμη των υδάτων στη Διώρυγα του Παναμά θα μπορούσε επίσης να αποτελέσει έναν απρόβλεπτο παράγοντα κινδύνου για τη ναυτιλία και τις εφοδιαστικές αλυσίδες. Σε συνδυασμό με το υφιστάμενο ενεργειακό σοκ, ο γενικός πληθωρισμός θα μπορούσε να παραμείνει στο 4%, ειδικά στην Ευρώπη, μέχρι και βαθιά μέσα στο 2028.
Δεύτερον, μια σοβαρή βλάβη σε κρίσιμες υποδομές. Μια κυβερνοεπίθεση ή μια αλυσιδωτή τεχνική βλάβη που θέτει εκτός λειτουργίας την ηλεκτροδότηση, τις πληρωμές, τις επικοινωνίες ή τις υπηρεσίες cloud σε πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες για αρκετές ημέρες. Η οικονομική ζημιά είναι πιθανό να αυξηθεί ανάλογα με τη διάρκεια, τη συχνότητα και τη γεωγραφική έκταση της διακοπής. Η 18ωρη διακοπή ρεύματος στο μεγαλύτερο μέρος της Ισπανίας το 2025 είχε ελάχιστο αισθητό αντίκτυπο στο ΑΕΠ. Ωστόσο, επαναλαμβανόμενες, υψηλού αντίκτυπου και απρόβλεπτες διακοπές θα έπλητταν την εμπιστοσύνη και θα ανάγκαζαν τις επιχειρήσεις να διοχετεύσουν σημαντικά κεφάλαια στην ενίσχυση της ανθεκτικότητάς τους, μέσω πιο σύνθετων εφοδιαστικών αλυσίδων, καλύτερων συστημάτων και αντιστάθμισης κινδύνου, τονίζει η ING.
Αντίκτυπος: Χαμηλότερη ανάπτυξη και δυνητικά υψηλότερος πληθωρισμός, ειδικά εάν υπάρξει επίπτωση στις τιμές των εμπορευμάτων από αυτά τα σοκ. Οι κεντρικές τράπεζες είναι πιο πιθανό να υιοθετήσουν μια πιο επιθετική στάση.
Το sell-off στην αγορά ομολόγων επιδεινώνεται σημαντικά
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ING, Η οι αποδόσεις των 10ετών αμερικανικών ομολόγων θα μπορούσαν να αγγίξουν το 6%, εάν η ανάπτυξη των ΗΠΑ επιταχυνθεί στο 3-4%, το δημοσιονομικό έλλειμμα επιδεινωθεί περαιτέρω ή ο πληθωρισμός αποτύχει να υποχωρήσει.
Το ποιος από αυτούς τους παράγοντες θα κυριαρχήσει έχει σαφώς σημασία· ένα θετικό σοκ ζήτησης έχει εντελώς διαφορετικές προεκτάσεις από το πληθωριστικό σοκ που αναφέρθηκε παραπάνω, τονίζει ο οίκος.
Ανεξάρτητα από αυτό, οι ακόμη υψηλότερες αποδόσεις –ιδιαίτερα σε μια ευμετάβλητη αγορά ομολόγων– θα αποτελούσαν ένα ακόμη σημαντικό stress test για το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Κινδυνεύουν να επιδεινώσουν τις υπάρχουσες ανησυχίες σχετικά με τους υπερδανεισμένους παίκτες στον κλάδο της AI και θα λειτουργούσαν ως ακόμη μεγαλύτερο φρένο στην αμερικανική οικονομία, πέρα από την ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων.
Επιπλέον, όπως προσθέτει η ING, θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν πιο σοβαρές και εκτεταμένες ανησυχίες για τα δημόσια οικονομικά της Ευρώπης. Μια σειρά εκλογικών αναμετρήσεων δυσκολεύει τους εν ενεργεία ηγέτες να εφαρμόσουν –ή να υποσχεθούν– λιτότητα σε μια περίοδο ανόδου του λαϊκισμού. Τα γαλλικά spreads μπορεί έτσι να εκτιναχθούν πάνω από τις 200 μονάδες βάσης και αυτό θα μεταδοθεί και σε άλλες αγορές, όπως τα ιταλικά κρατικά ομόλογα.
Σε αυτό το σενάριο, η ΕΚΤ θα βρεθεί αντιμέτωπη με ένα δίλημμα, αλλά ενδείξεις ευρύτερης μετάδοσης πέρα από τη Γαλλία θα λειτουργούσαν ως καταλύτης για δράση – ξεκινώντας με μια πιο ήπια ρητορική, εφόσον το επιτρέπει ο πληθωρισμός, ή με τον τερματισμό του προγράμματος ποσοτικής σύσφιξης (QT) καθώς δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις για την ενεργοποίηση του TPI.
Αντίκτυπος: Ασθενέστερη ανάπτυξη σε ΗΠΑ και Ευρώπη. Οι κεντρικές τράπεζες δυσκολεύονται να υιοθετήσουν μια πιο χαλαρή νομισματική πολιτική, ιδιαίτερα εάν η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων οφείλεται στον υψηλότερο πληθωρισμό.
Πηγή: capital.gr
