Της Ελευθερίας Κούρταλη
Ιδιαίτερα ισχυρή παραμένει η δημοσιονομική επίδοση της Ελλάδας τα τελευταία χρόνια, καθώς συγκαταλέγεται στις ελάχιστες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που καταγράφουν επαναλαμβανόμενα πρωτογενή πλεονάσματα, τονίζει ο οίκος Morningstar DBRS. Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη διαδραμάτισαν οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις στη φορολογική διοίκηση, οι οποίες διεύρυναν τη φορολογική βάση και ενίσχυσαν τη συμμόρφωση, οδηγώντας σε αισθητή αύξηση των κρατικών εσόδων, ιδίως από τον ΦΠΑ και τους φόρους εισοδήματος. Αυτή η διαρθρωτική βελτίωση θωρακίζει τα δημόσια οικονομικά και ενισχύει την ικανότητα της χώρας να απορροφά το αυξημένο κόστος δανεισμού εν μέσω ανόδου των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων, τονίζει ο οίκος.
Η διαρθρωτική αύξηση των φορολογικών εσόδων στηρίζει τον προϋπολογισμό
Οι δημοσιονομικές επιδόσεις της Ελλάδας υπερέχουν αισθητά έναντι των περισσότερων ευρωπαϊκών χωρών, επισημαίνει η DBRS. Το 2025, το πρωτογενές πλεόνασμα της γενικής κυβέρνησης διαμορφώθηκε στο 4,9% του ΑΕΠ, την ώρα που ο μέσος όρος των υπολοίπων κρατών-μελών της ΕΕ κατέγραφε πρωτογενές έλλειμμα 1,5%. Παρότι το ελληνικό πλεόνασμα αναμένεται να περιοριστεί ελαφρώς φέτος, λόγω των μειώσεων στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και των αυξήσεων στις συντάξεις, η εικόνα της χώρας θα παραμείνει ευνοϊκότερη από εκείνη των ευρωπαίων εταίρων της. Σύμφωνα και με τις προβλέψεις του ΔΝΤ, το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται στο 3,4% του ΑΕΠ για το 2026 και στο 2,6% για το 2027, όπως σημειώνει.
Η ισχυρή αυτή δημοσιονομική θέση αντανακλά τόσο τη δυναμική άνοδο των φορολογικών εσόδων όσο και τη συγκράτηση των δαπανών, κυρίως στο μισθολογικό κόστος του Δημοσίου και στις κοινωνικές παροχές. Τα έσοδα δεν ενισχύθηκαν μόνο από το ευνοϊκό περιβάλλον οικονομικής ανάπτυξης, αλλά και από τις μεταρρυθμίσεις που βελτίωσαν τον εισπρακτικό μηχανισμό. Χαρακτηριστικό είναι, τονίζει ο οίκος, ότι μεταξύ 2019 και 2025, το συνδυασμένο μερίδιο των εσόδων από ΦΠΑ και φόρο εισοδήματος ως ποσοστό του ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,4%.
Η ψηφιοποίηση της φορολογικής διοίκησης ενίσχυσε τη συμμόρφωση
Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική κυβέρνηση προχώρησε σε μια σειρά παρεμβάσεων για τον εκσυγχρονισμό της φορολογικής διοίκησης και την πάταξη της φοροδιαφυγής, όπως σημειώνει η DBRS. Στα μέτρα αυτά περιλαμβάνονται η σύσταση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων και η εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων που αύξησαν τη διαφάνεια και καθιέρωσαν την αποστολή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο από τις επιχειρήσεις στις αρχές.
Από το 2020 τέθηκε σε λειτουργία η ηλεκτρονική πλατφόρμα myDATA, υποχρεώνοντας τις επιχειρήσεις να διαβιβάζουν ψηφιακά τα λογιστικά τους αρχεία και τα στοιχεία τιμολόγησης, περιορίζοντας έτσι τα περιθώρια απόκρυψης εσόδων. Επιπλέον, η διασύνδεση των τερματικών POS με τις ταμειακές μηχανές και τα συστήματα της φορολογικής διοίκησης βελτίωσε αισθητά την είσπραξη του ΦΠΑ. Σε συνδυασμό με τη ραγδαία εξάπλωση των ηλεκτρονικών πληρωμών, η αυτόματη διαβίβαση των λιανικών πωλήσεων ενίσχυσε τη συμμόρφωση, ειδικά σε κλάδους με υψηλό δείκτη φοροδιαφυγής, όπως η εστίαση, το λιανεμπόριο και οι προσωπικές υπηρεσίες.
Η βελτίωση της εισπρακτικής αποτελεσματικότητας αποτυπώνεται και στις εκτιμήσεις της Κομισιόν, τονίζει η DBRS. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 2010, η Ελλάδα κατέγραφε ένα από τα μεγαλύτερα ελλείμματα είσπραξης ΦΠΑ στην ΕΕ, γεγονός που υποδήλωνε μεγάλη απόκλιση μεταξύ των αναμενόμενων και των πραγματικών εσόδων. Έκτοτε, το κενό συμμόρφωσης έχει περιοριστεί αισθητά, δείχνοντας ότι ολοένα και μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας εντάσσεται πλέον στην επίσημη οικονομία.
Αυξημένη ανθεκτικότητα απέναντι σε μελλοντικά σοκ
Η διαρθρωτική αυτή αναβάθμιση της φορολογικής είσπραξης προσφέρει στα δημόσια οικονομικά ένα πολύτιμο “μαξιλάρι” ασφαλείας έναντι ενδεχόμενων μελλοντικών κρίσεων, τονίζει ο οίκος. Η ισχυρότερη συμμόρφωση διευρύνει τη φορολογική βάση και καθιστά τα κρατικά έσοδα λιγότερο εξαρτημένα από τις κυκλικές διακυμάνσεις της οικονομίας.
Κατά συνέπεια, η δημοσιονομική επίδοση αναμένεται να αποδειχθεί πιο ανθεκτική σε περίπτωση επιβράδυνσης της ανάπτυξης ή γεωπολιτικών αναταράξεων που θα μπορούσαν να πλήξουν το εμπόριο και τον τουρισμό. Παράλληλα, τα υψηλότερα και πιο αξιόπιστα έσοδα βοηθούν τη χώρα να διαχειριστεί περιόδους ανόδου των αποδόσεων των ομολόγων ή έντονης μεταβλητότητας στις διεθνείς κεφαλαιαγορές. Υπό αυτό το πρίσμα, τα κέρδη στον τομέα της φορολογικής διοίκησης δεν αποτελούν ένα προσωρινό δημοσιονομικό όφελος, αλλά μια μόνιμη ενίσχυση της ικανότητας της χώρας να απορροφά εξωτερικά σοκ.
Πηγή: capital.gr
