«Δεν φοβάμαι τον θάνατο. Είχα μια απίστευτη ζωή». Με αυτή την αφοπλιστική εξομολόγηση απάντησε ο Τζον Μάλκοβιτς σε ερώτηση του για το ΕΡΤnews.gr, κατά τη διάρκεια της διεθνούς διαδικτυακής συνέντευξης Τύπου του «Wild Horse Nine». Ο ηθοποιός μίλησε για τη ζωή που έζησε, τον χρόνο που θα ήθελε να περάσει με τις εγγονές του και τη δική του σχέση με τη θνητότητα, συνδέοντας την προσωπική του εμπειρία με έναν από τους πιο σύνθετους χαρακτήρες της κινηματογραφικής του πορείας.
Ο Μάλκοβιτς επιστρέφει στη μεγάλη οθόνη με τη νέα ταινία του Μάρτιν ΜακΝτόνα, έχοντας ήδη τιμηθεί με το Κύπελλο Βόλπι ανδρικής ερμηνείας στο 83ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας.
Στο «Wild Horse Nine», η δράση μεταφέρεται στη Χιλή του 1973, λίγο πριν από το πραξικόπημα που ανέτρεψε τον Σαλβαδόρ Αλιέντε. Δύο πράκτορες της CIA, ο Κρις (Τζον Μάλκοβιτς) και ο Λι (Σαμ Ρόκγουελ), ταξιδεύουν από το Σαντιάγο στο απομονωμένο Νησί του Πάσχα, κατόπιν εντολής του προϊσταμένου τους (Στιβ Μπουσέμι). Ανάμεσα στα αγάλματα Μοάι, τις συζητήσεις για τη δημοκρατία και τις παράλογες αντιπαραθέσεις δύο παλιών συνεργατών, αναδύονται οι ενοχές μιας ολόκληρης ζωής αφιερωμένης στις μυστικές επιχειρήσεις.
Ο ΜακΝτόνα χρησιμοποιεί το μαύρο χιούμορ για να εξετάσει την πολιτική εξουσία και τις αντιφάσεις της ανθρώπινης φύσης. Ο Κρις, ένας άνθρωπος που έχει συμμετάσχει σε πράξεις βίας και γνωρίζει ότι πλησιάζει το τέλος του, αναρωτιέται πλέον αν οι σκοποί δικαιώνουν πραγματικά τα μέσα. Παράλληλα, η σχέση του με τον Λι εξελίσσεται σε μια ιδιότυπη ιστορία φιλίας, εξάρτησης και καθυστερημένης αυτογνωσίας.
Στη συνέντευξη Τύπου, που πραγματοποιήθηκε με τη συμμετοχή δημοσιογράφων από διαφορετικές χώρες και εκπροσώπων των Golden Globes, ο Μάλκοβιτς δεν περιορίστηκε στον νέο του ρόλο. Μίλησε για τη δολοφονία του Τζον Φ. Κένεντι, τις πολιτικές δολοφονίες, τον κίνδυνο του μηδενισμού, τη σημασία της τέχνης, την ανθρώπινη φιλία και τη μνήμη.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αναφορά του στο πώς αντιλαμβάνεται τον κινηματογράφο: δεν πιστεύει απαραίτητα ότι μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, θεωρεί όμως πως μπορεί να οδηγήσει τον άνθρωπο στον αναστοχασμό. Και αυτό, όπως υποστηρίζει, αποτελεί ήδη μια μορφή αλλαγής.
Αλέξανδρος Ρωμανός Λιζάρδος: Ο χαρακτήρας σας σκέφτεται πολύ τον θάνατο και τις τελευταίες επιθυμίες του. Τελικά, τι καθορίζει τη ζωή ενός ανθρώπου; Τα επιτεύγματά του, όσα έχει μετανιώσει ή όσα αφήνει πίσω του; Και, επιπλέον, εσείς φοβάστε τον θάνατο;
Τζον Μάλκοβιτς: «Όχι. Όχι, δεν τον φοβάμαι. Ειλικρινά, είχα μια απίστευτη ζωή. Σε σχεδόν παράλογο βαθμό. Μια φανταστική ζωή. Αυτό που θα με στενοχωρήσει είναι ο χρόνος που δεν θα μπορέσω να περάσω με τις μικρές εγγονές μας. Αποκτήσαμε εγγόνια σε σχετικά μεγάλη ηλικία, αλλά κάλλιο αργά παρά ποτέ. Όμως, όχι, δεν αισθάνομαι φόβο. Είχα μια πραγματικά ευλογημένη ζωή. Δεν βιάζομαι κιόλας να φύγω, αλλά δεν φοβάμαι».
Ερώτηση: Όπως η αμερικανική εμπλοκή στη Νότια Αμερική καθόρισε την Ιστορία, έτσι και η δολοφονία του Τζον Φ. Κένεντι το 1963 άλλαξε την πορεία των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην ταινία υπάρχει μια σκηνή με το όπλο που συνδέεται με εκείνη τη δολοφονία. Πόσο έχετε σκεφτεί τον αντίκτυπο αυτού του γεγονότος και πώς συνδέεται με όσα αισθανόμαστε σήμερα, ιδιαίτερα ενόψει των αυριανών αμερικανικών εκλογών;
Τζον Μάλκοβιτς: «Πιστεύω ότι ήταν ένα από τα γεγονότα που προκάλεσαν πολύ μεγάλο μηδενισμό. Έτσι τουλάχιστον θα το περιέγραφα προσωπικά.
Δεν έχει τόση σημασία τι πιστεύει κανείς για τον Τζον Φ. Κένεντι. Μπορούμε να σκεφτούμε τι αντιπροσώπευε. Ήταν αυτά που ακούμε διαρκώς στην πολιτική: νεότητα, αλλαγή και όλες αυτές οι υποσχέσεις που επαναλαμβάνονται ξανά και ξανά. Ωστόσο, θεωρώ ότι ο μηδενισμός είναι κάτι πολύ επικίνδυνο όταν απελευθερώνεται μέσα σε μια κοινωνία.
Από τη μία πλευρά υπάρχει ο κίνδυνος της πίστης σε μια ιδέα. Από την άλλη υπάρχει ο κίνδυνος της πλήρους απουσίας πίστης. Και τα δύο είναι εξαιρετικά προβληματικά. Η δολοφονία του Κένεντι ήταν ένα τραυματικό γεγονός σε παγκόσμιο επίπεδο. Βεβαίως, παρόμοια πράγματα έχουν συμβεί χιλιάδες φορές στην ανθρώπινη Ιστορία. Πάντα υπάρχει ένας Βρούτος, πάντα υπάρχει ένας Καίσαρας. Υπάρχει ο Γκάντι, υπάρχουν οι πολιτικές δολοφονίες που ακολουθούν. Μπορεί κανείς να συνεχίσει με αμέτρητα παραδείγματα. Σκεφτείτε τον αρχιδούκα Φραγκίσκο Φερδινάνδο. Δεν ήταν απαραίτητα ένα πρόσωπο ιδιαίτερα αγαπητό ή δημοφιλές στην Αυστρία, όμως η δολοφονία του απελευθέρωσε έναν κατακλυσμό βίας και παραλογισμού. Πρέπει να σκεφτόμαστε τι ακριβώς μπορεί να απελευθερώσει μια πολιτική πράξη. Η πολιτική προκαλεί πολλές εξελίξεις, και αρκετές από αυτές προκαλούνται απολύτως σκόπιμα. Είναι σαν να ανοίγουμε συνεχώς το κουτί της Πανδώρας, κάθε λίγα χρόνια. Έχω λοιπόν πολύ σοβαρές επιφυλάξεις απέναντι στις ιδεολογίες, όπως και απέναντι σε πολλά άλλα πράγματα. Τουλάχιστον, όμως, δεν είμαι μηδενιστής».
Ερώτηση: Η ταινία αφηγείται μια ιδιαίτερα σύνθετη ιστορία ανδρικής φιλίας. Οι δύο άνδρες άλλοτε είναι στενοί φίλοι και άλλοτε ανταγωνιστές, διαφωνούν και συγκρούονται. Πώς αντιλαμβάνεστε αυτή τη σχέση και γενικότερα την ανδρική φιλία;
Τζον Μάλκοβιτς: «Η δική μου εμπειρία από τις ανδρικές φιλίες μοιάζει αρκετά με αυτήν που βλέπουμε στην ταινία.
Είχα πολλούς άνδρες φίλους όλα αυτά τα χρόνια. Με κάποιους δεν μαλώνουμε σχεδόν ποτέ. Με άλλους διαφωνούμε και τσακωνόμαστε πολύ συχνά. Επομένως, θεωρώ ότι πρόκειται για μια αρκετά χαρακτηριστική ανδρική φιλία. Εδώ έχουμε δύο πολύ διαφορετικούς χαρακτήρες, που βρίσκονται σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους. Ο χαρακτήρας του Σαμ έχει έναν προβληματικό γάμο, όπως συμβαίνει με πολλούς ανθρώπους. Εξακολουθεί επίσης να είναι περισσότερο άνθρωπος της υπηρεσίας του, με την εταιρεία στην προκειμένη περίπτωση να είναι η CIA. Πιθανότατα εξακολουθεί να πιστεύει ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Ο Κρις, αντίθετα, βρίσκεται στο τέλος της ζωής του. Πεθαίνει και γνωρίζει ότι σύντομα δεν θα υπάρχει. Γι’ αυτό αρχίζει να αναρωτιέται αν πράγματι ο σκοπός δικαιολογεί τα μέσα. Αυτή είναι η ιστορία που έχει γράψει ο Μάρτιν. Η σχέση των δύο ανδρών επηρεάζεται επίσης από δύο πολύ σημαντικά ιστορικά γεγονότα: τη δολοφονία του Τζον Φ. Κένεντι στην Αμερική το 1963 και το πραξικόπημα εναντίον του Σαλβαδόρ Αλιέντε στη Χιλή το 1973. Αυτά τα δύο γεγονότα λειτουργούν σαν δύο μαγνητικοί πόλοι που έλκονται μεταξύ τους και συνθλίβουν τους ανθρώπους που βρίσκονται ανάμεσά τους».
Ερώτηση: Έχετε ασχοληθεί με μια θεατρική διασκευή του μυθιστορήματος «Libra» του Ντον ΝτεΛίλο, που εκδόθηκε το 1988 και αφορά τον Λι Χάρβεϊ Όσβαλντ. Υπήρχαν στοιχεία από εκείνο το έργο που σας βοήθησαν να προσεγγίσετε τον Κρις;
Τζον Μάλκοβιτς: «Πιστεύω ότι κάθε Αμερικανός που ζούσε και είχε συνείδηση όσων συνέβαιναν εκείνη την εποχή διατηρεί πολύ έντονες αναμνήσεις. Το βιβλίο του ΝτεΛίλο είναι, κατά τη γνώμη μου, ένα σπουδαίο λογοτεχνικό έργο για τον Λι Χάρβεϊ Όσβαλντ, τη μητέρα του, τη ζωή του και εκείνα τα γεγονότα.
Συμφωνώ με κάτι που είχε πει ο ΝτεΛίλο για την ημέρα της δολοφονίας του Κένεντι. Την είχε περιγράψει ως τα επτά δευτερόλεπτα που έσπασαν τη ραχοκοκαλιά του αμερικανικού αιώνα. Συμφωνώ απόλυτα με αυτή τη σκέψη. Διασκεύασα το βιβλίο για το θέατρο και το σκηνοθέτησα, ενώ ο ίδιος ο Ντον συνεργάστηκε μαζί μου. Δεν θα έλεγα, όμως, ότι αυτό το έργο επηρέασε ιδιαίτερα την ερμηνεία μου στη συγκεκριμένη ταινία.
Έχω επίσης δημιουργήσει μια συνεργασία με κλασικούς μουσικούς γύρω από τα γεγονότα της Χιλής του 1973 και όσα ακολούθησαν. Πρόκειται για το “The Infamous Ramirez Hoffman”, βασισμένο στο έργο του σπουδαίου Χιλιανού συγγραφέα Ρομπέρτο Μπολάνιο. Αυτά είναι διαφορετικά έργα, τα οποία προσφέρουν ιστορικές, πολιτισμικές και ανθρωπιστικές πληροφορίες για τις συνέπειες εκείνων των γεγονότων και το τραύμα που άφησαν πίσω τους.
Δεν επηρεάζουν όμως άμεσα τον τρόπο με τον οποίο υποδύομαι τον Κρις. Είναι μια διαφορετική ιστορία».
Ερώτηση: Ο Κρις αναφέρει ότι πριν γνωρίσει τον Λι δεν είχε ποτέ πραγματικό φίλο. Είναι συγκινητικό, γιατί πρόκειται για έναν άνθρωπο που πέρασε τη ζωή του ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους, χωρίς απαραίτητα να συνδέεται ουσιαστικά μαζί τους. Πιστεύετε ότι αυτή είναι η πρώτη φορά που αγαπήθηκε πραγματικά γι’ αυτό που είναι; Και μήπως ο Λι αγαπά μια εκδοχή του Κρις στην οποία ο ίδιος ο Κρις δεν πιστεύει πλέον;
Τζον Μάλκοβιτς: «Πολύ καλή ερώτηση. Δεν ξέρω. Νομίζω ότι ο Σαμ θα έπρεπε να απαντήσει στο δεύτερο σκέλος.
Ωστόσο, πιστεύω τον Κρις όταν λέει ότι πρόκειται για τον πρώτο πραγματικό φίλο του. Δυστυχώς, όσο μεγαλώνουμε, οι φίλοι λιγοστεύουν. Εξακολουθώ να έχω φίλους από την παιδική μου ηλικία, ακόμη και από το νηπιαγωγείο, αλλά στην ηλικία μου πολλοί έχουν πλέον φύγει από τη ζωή. Το ίδιο ισχύει για αρκετούς συναδέλφους μου από τον κινηματογράφο και το θέατρο. Πιστεύω ότι ο Κρις και ο Λι έχουν μια πολύ στενή φιλία. Ο χαρακτήρας του Σαμ περιγράφει τον Κρις ως μια κινητή ιστορία της CIA. Εκείνη την εποχή, αυτό πιθανότατα του προσέδιδε ένα ιδιαίτερο κύρος. Όμως το 1973, όταν εκτυλίσσεται η ταινία, ο ίδιος ο Κρις αρχίζει να αμφισβητεί την αξία όσων έκανε σε ολόκληρη την ενήλικη ζωή του. Παρ’ όλα αυτά, θεωρώ ότι η φιλία τους είναι πραγματική. Διαφωνούν για πολύ παράξενα ζητήματα. Για παράδειγμα, δεν διαφωνούν τόσο για το αν πρέπει να σκοτώνουν ανθρώπους. Φυσικά και πρέπει, σύμφωνα με τη δική τους λογική! Διαφωνούν όμως για το αν πρέπει να σκοτώνουν ανθρώπους την ώρα που εκείνοι τρώνε. Ή συζητούν για το πόσο ομοφυλοφιλικό θεωρείται το τυρί σε διαφορετικές χώρες και γιατί πρέπει το τυρί να είναι ομοφυλοφιλικό! Αυτά είναι τα λεπτά σημεία πάνω στα οποία διαφωνούν. Είναι, λοιπόν, δύο άνθρωποι που απολαμβάνουν πραγματικά ο ένας την παρέα του άλλου, αλλά ταυτόχρονα εκνευρίζουν τρομερά ο ένας τον άλλον».
Ερώτηση: Μπορεί μια γενιά να κληρονομήσει ένα τραύμα το οποίο δεν έζησε η ίδια; Και μπορεί ο κινηματογράφος να βοηθήσει ώστε να σπάσει αυτός ο κύκλος;
Τζον Μάλκοβιτς: «Εξαιρετικές ερωτήσεις. Ναι και στα δύο, θα έλεγα. Πιστεύω ότι ένας άνθρωπος μπορεί να κατανοήσει τι συνέβη στη Χιλή, για παράδειγμα, και γιατί έχει σημασία.
Φυσικά, οι Χιλιανοί θα έχουν τη δική τους οπτική, ανάλογα και με τις προσωπικές τους εμπειρίες. Ίσως αισθάνονται αυτό το τραύμα πιο βαθιά. Όμως πιστεύω ότι οι άνθρωποι μπορούν να αισθανθούν τον πόνο, τη θλίψη, την οδύνη και το τραύμα που βιώνουν άλλοι άνθρωποι. Δεν ξέρω αν ο κινηματογράφος μπορεί πραγματικά να αλλάξει κάτι. Πιστεύω όμως ότι ο κινηματογράφος, το θέατρο, η τέχνη γενικότερα, η μουσική, η ζωγραφική, μπορούν να μας οδηγήσουν στον αναστοχασμό. Όταν παρακολουθώ ένα πολύ καλό θεατρικό έργο, τα γεγονότα που εκτυλίσσονται στη σκηνή και η ιστορία που αφηγείται με κάνουν να σκεφτώ τη δική μου ζωή. Αυτό θεωρώ ότι μπορεί να πετύχει η καλή τέχνη, η καλή λογοτεχνία και ο καλός κινηματογράφος. Αν προηγουμένως δεν σκεφτόσουν κάτι και τώρα αρχίζεις να το σκέφτεσαι, τότε ήδη έχει συντελεστεί μια αλλαγή. Δεν νομίζω ότι η Αμερική θεωρείται μια χώρα ιδιαίτερα επιρρεπής στον αναστοχασμό. Δεν είναι ακριβώς μέσα στη φύση της. Γι’ αυτό πιστεύω ότι αυτή η ταινία αποτελεί έναν εξαιρετικά κομψό τρόπο να ενθαρρύνεις τους ανθρώπους να σκεφτούν».
Ερώτηση: Πόσο καλά γνωρίζατε την ιστορία του πραξικοπήματος στη Χιλή και την εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών; Παρακολουθείτε ακόμη και σήμερα τις διεθνείς πολιτικές εξελίξεις;
Τζον Μάλκοβιτς: «Γνώριζα πολύ καλά όσα συνέβησαν στη Χιλή, επειδή είχα ασχοληθεί με το “The Infamous Ramirez Hoffman”, ένα έργο το οποίο διασκεύασα το 2020. Γνώριζα επίσης αρκετά καλά το σύνολο του έργου του Ρομπέρτο Μπολάνιο, αυτού του σπουδαίου Χιλιανού συγγραφέα. Η συγκεκριμένη ιστορία αφορά έναν νεαρό Χιλιανό ποιητή, ο οποίος στη συνέχεια γίνεται δόκιμος της πολεμικής αεροπορίας και τελικά κατά συρροή δολοφόνος, που φωτογραφίζει βασανισμένους φοιτητές κατά τη διάρκεια του καθεστώτος Πινοσέτ. Γνώριζα επίσης την ιστορία της Colonia Dignidad και πολλές ακόμη ιστορίες που συνδέονται με τη Χιλή. Έχω μάθει αντίστοιχες ιστορίες και από πολλές άλλες χώρες. Από το 1953, ουσιαστικά σε ολόκληρη τη ζωή μου, ακούω τέτοιες ιστορίες. Διάβαζα τις προάλλες μια φράση που έλεγε ότι η ιστορία του πολιτισμού περιλαμβάνει αναπόφευκτα και μια ιστορία της βαρβαρότητας».
Ερώτηση: Οι χαρακτήρες σας διαθέτουν συχνά μια αξιοσημείωτη ικανότητα να δικαιολογούν τις πράξεις τους, ακόμη κι όταν είναι ηθικά αμφισβητήσιμες. Πώς προσεγγίσατε τον τρόπο με τον οποίο ο Κρις κατασκευάζει τη δική του εκδοχή της αλήθειας; Και πότε αρχίζει να καταρρέει αυτή η αυτοδικαιολόγηση;
Τζον Μάλκοβιτς: «Θα απαντήσω ξεκινώντας από κάτι που στην ταινία δεν εξηγείται αναλυτικά, αλλά θεωρείται δεδομένο.
Για όσους γνωρίζουν Ιστορία, είναι μια ασφαλής παραδοχή. Για όσους δεν γνωρίζουν, και δυστυχώς αυτοί αποτελούν τη μεγάλη πλειονότητα, δεν είναι καθόλου αυτονόητο. Οι συγκρούσεις της μεταπολεμικής εποχής αφορούσαν σε μεγάλο βαθμό μια υπαρξιακή αντιπαράθεση ανάμεσα σε δύο συστήματα: τον κομμουνισμό, τον σοσιαλισμό και, από την άλλη, τη λεγόμενη δημοκρατία και τον καπιταλισμό. Πρέπει να εξετάζουμε τα πάντα μέσα από αυτό το πρίσμα, όπως και τις δικαιολογίες που προβάλλονταν για κάθε συγκεκριμένη πράξη. Δεν πιστεύω ότι ο Κρις έχει πραγματικές αυταπάτες για τον εαυτό του ή για όσα έχει κάνει. Νομίζω ότι αυτό αποτελεί μέρος του θέματος της ταινίας. Υπάρχει μια σκηνή όπου μιλά για τον Πατρίς Λουμούμπα. Θυμάμαι να βλέπω στην τηλεόραση του NBC, καθώς ετοιμαζόμουν το πρωί για το σχολείο, εικόνες όπου τον καταδίωκαν και τον χτυπούσαν. Ήμουν επτά, οκτώ ή δέκα ετών, δεν θυμάμαι ακριβώς. Δεν μπορούσα να καταλάβω γιατί κάποιος θα έκανε κάτι τέτοιο σε έναν άλλον άνθρωπο. Στην ταινία, ο Κρις αφηγείται μια συνομιλία του με τον Λουμούμπα. Ο Λουμούμπα τού λέει ότι αν τον σκοτώσει, θα σκοτώσει τη δημοκρατία στην Αφρική για τα επόμενα πενήντα χρόνια. Και ο Κρις απαντά: “Τι νομίζεις ότι προσπαθούμε να κάνουμε;” Είναι αστείο με έναν εξαιρετικά σκοτεινό, κατάμαυρο τρόπο. Δυστυχώς, όμως, ακούγεται και αληθινό μέσα στην ανθρώπινη Ιστορία. Επομένως, δεν νομίζω ότι ο Κρις έχει ψευδαισθήσεις για όσα έκανε. Όπως έλεγε και ένας χαρακτήρας στις “Επικίνδυνες Σχέσεις”: “Δεν έχω αυταπάτες. Τις έχασα στα ταξίδια μου”. Δεν θεωρώ λοιπόν ότι ο Κρις ασχολείται ιδιαίτερα με την αυτοδικαιολόγηση. Αντίθετα, βρίσκεται σε μια διαδικασία αναστοχασμού. Ίσως αυτή η διαδικασία θα μπορούσε να είχε ξεκινήσει νωρίτερα στη ζωή του. Δυστυχώς, όμως, μερικές φορές συμβαίνει έτσι».
Ερώτηση: Συγχαρητήρια για το Κύπελλο Βόλπι ανδρικής ερμηνείας στη Βενετία. Τι ήταν εκείνο που σας προσέλκυσε περισσότερο στον χαρακτήρα του Κρις;
Τζον Μάλκοβιτς: «Ο Μάρτιν ΜακΝτόνα είναι ένας εξαιρετικός συγγραφέας. Γράφει καταπληκτικούς διαλόγους και, κατά τη γνώμη μου, γράφει με εξαιρετικό τρόπο για τους άνδρες.
Υπάρχουν πολλές περιπλοκές στις σχέσεις τους με τον εαυτό τους και με άλλους άνδρες. Υπάρχει η ανάγκη τους να έχουν άλλους άνδρες στη ζωή τους, αλλά και η ταυτόχρονη άρνηση αυτής της ανάγκης. Πιστεύω ότι πρόκειται για αφηγηματική τέχνη πολύ υψηλού επιπέδου. Αυτό ισχύει πάντοτε για τον Μάρτιν, είτε γράφει θεατρικά έργα είτε κινηματογραφικές ταινίες».
Ερώτηση: Έχετε υποδυθεί τόσους αξέχαστους χαρακτήρες στην καριέρα σας. Όταν σας συναντούν οι θαυμαστές σας στον δρόμο, για ποια ταινία ή ποιον ρόλο σάς μιλούν συχνότερα; Και υπάρχει κάποιος παλαιότερος χαρακτήρας που κατέχει ιδιαίτερη θέση στην καρδιά σας;
Τζον Μάλκοβιτς: «Αυτό εξαρτάται πραγματικά από πολλά πράγματα. Καταρχάς, υπάρχει μια λανθασμένη αντίληψη σχετικά με το τι σημαίνει να είσαι γνωστός. Υπάρχουν περίπου εννέα δισεκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο. Μπορεί κάποιος να με προσπεράσει στον δρόμο και να σκεφτεί ότι κάπου με έχει ξαναδεί, χωρίς να θυμάται πού. Έτσι αντιμετωπίζω τη λεγόμενη αναγνωρισιμότητα. Το για ποιον ρόλο με αναγνωρίζουν εξαρτάται από τη χώρα, τον δρόμο, ακόμη και από τη συγκεκριμένη γειτονιά. Έχω εμφανιστεί ζωντανά σε 47 χώρες. Το μεγαλύτερο μέρος της επαγγελματικής μου ζωής εξακολουθώ να το περνώ στη σκηνή. Ο κινηματογράφος αντιπροσωπεύει μικρότερο ποσοστό της δουλειάς μου, έστω κι αν ενδεχομένως παραμένει πιο έντονα στη μνήμη του κοινού. Αν κάποιος είναι λάτρης του πόκερ και βρίσκεται σε μια συγκεκριμένη ηλικία, μπορεί να αγαπά το “Rounders”. Αν είναι ένας μεγάλος λάτρης του καλλιτεχνικού κινηματογράφου, μπορεί να αγαπά το “Con Air”», προσθέτει με το χαρακτηριστικό σαρκαστικό του χιούμορ. «Ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να αρέσει ή να μην αρέσει στους ανθρώπους. Όσο για τους ρόλους που θυμάμαι με μεγαλύτερη αγάπη, δεν σκέφτομαι με αυτόν τον τρόπο. Πολύ συχνά τα πράγματα που αγαπάς περισσότερο να κάνεις στη ζωή σου δεν είναι απαραίτητα εκείνα που έχουν το καλύτερο αποτέλεσμα. Μερικές φορές, μάλιστα, το τελικό αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό. Μπορώ να πω ότι εγώ ή κάποιος άλλος ηθοποιός τα πήγαμε αρκετά καλά σε μια συγκεκριμένη ταινία, αλλά η ίδια η ταινία μπορεί να μην ήταν επιτυχημένη καλλιτεχνικά. Στο τέλος, το μόνο που έχει σημασία είναι αν η ταινία είναι καλή. Μια ερμηνεία μέσα σε μια κακή ταινία δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Μπορεί να είναι εκθαμβωτική, αλλά να μην έχει αξία επειδή η ταινία δεν είναι καλή. Και δεν υπάρχει κάποια μαγική συνταγή γι’ αυτό. Ούτε η τεχνητή νοημοσύνη πρόκειται να μας σώσει από αυτό το πρόβλημα. Είναι πραγματικά πολύ δύσκολο να δημιουργήσεις μια καλή ταινία».
Ερώτηση: Πίσω από την κατασκοπική ιστορία υπάρχει μια περίπλοκη σχέση δύο ανδρών που μοιράζονται μυστικά επί πολλά χρόνια. Κατά τη γνώμη σας, μέχρι πού μπορεί ή πρέπει να φτάσει κάποιος από αφοσίωση σε έναν φίλο;
Τζον Μάλκοβιτς: «Αυτό είναι ένα διαχρονικό και πολύ καλό ερώτημα. Νομίζω ότι η απάντηση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ανατροφή, τον πολιτισμό και τις περιστάσεις. Το να ζητήσεις από έναν φίλο να σου αφαιρέσει τη ζωή είναι ίσως το μεγαλύτερο πράγμα που μπορείς να ζητήσεις από κάποιον. Εγώ δεν θα το έκανα. Ίσως να ζητούσα από κάποιον άγνωστο στον δρόμο! Θα μπορούσα να του πω: “Αν δεν είστε απασχολημένος, ορίστε το όπλο μου, πυροβολήστε με”. Και είμαι βέβαιος ότι θα έβρισκα αρκετούς εθελοντές», αστειεύεται. «Αλλά είναι ένα τεράστιο αίτημα. Ίσως το μεγαλύτερο που μπορώ να φανταστώ. Δεν θα μπορούσα να ζητήσω κάτι τέτοιο και δεν νομίζω ότι θα μπορούσα ούτε να το κάνω εγώ για κάποιον άλλον».
Ερώτηση: Στην ταινία έχετε μεγάλους μονολόγους με πολλές πληροφορίες και ασυνήθιστα γεγονότα, τους οποίους εκφέρετε με εντυπωσιακή φυσικότητα. Πόσο δύσκολο ήταν να τους απομνημονεύσετε; Μοιάζει αυτή η διαδικασία με την εκμάθηση ενός έργου του Σαίξπηρ;
Τζον Μάλκοβιτς: «Ανά πάσα στιγμή έχω αρκετά διαφορετικά έργα μέσα στο μυαλό μου. Περιοδεύω με περίπου επτά ή οκτώ διαφορετικές παραγωγές. Ανάλογα με το έργο, οι απαιτήσεις απομνημόνευσης διαφέρουν. Κάποιες φορές χρειάζεται να θυμάμαι ολόκληρο το κείμενο. Άλλες φορές πρέπει να θυμάμαι ποια μουσική νότα αντιστοιχεί σε ποια συλλαβή. Υπάρχουν επίσης έργα που βασίζονται περισσότερο στην αφήγηση. Η μεγαλύτερη διαφορά σήμερα είναι ότι πλέον μελετώ σχεδόν όλη την ώρα. Όταν ήμουν νεότερος, μπορούσα να πάρω ένα θεατρικό έργο, να το διαβάσω και, αφού το έλεγα δύο φορές, το είχα ήδη απομνημονεύσει. Τώρα χρειάζεται πολύ περισσότερη δουλειά. Αν μάλιστα το έργο είναι σε κάποια γλώσσα διαφορετική από τα αγγλικά, τότε τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο απαιτητικά. Οι διάλογοι του Μάρτιν, πάντως, είναι πολύ εύκολο να απομνημονευτούν, επειδή είναι μοναδικοί. Έχουν τη δική τους ιδιαίτερη λογική. Υπάρχουν άλλα κείμενα που είναι εξίσου καλογραμμένα, αλλά πολύ δυσκολότερα στην απομνημόνευση. Θυμάμαι ότι πριν από πολλά χρόνια ο φίλος μου, ο Πάουλο Μπράνκο, μου τηλεφώνησε και μου ζήτησε να συμμετάσχω σε μια γαλλόφωνη ταινία. Μου είπε ότι με χρειαζόταν πραγματικά γι’ αυτή την παραγωγή. Τον ρώτησα ποια ήταν η ταινία. Μου απάντησε ότι ήταν «Ο Ξανακερδισμένος Χρόνος», βασισμένος στο έργο του Μαρσέλ Προυστ. Τον ρώτησα ποιον θα υποδυόμουν και μου είπε τον βαρόνο ντε Σαρλίς. Του είπα: “Ωραία. Και θα είναι στα αγγλικά;” “Όχι, στα γαλλικά”, μου απάντησε. Στη συνέχεια τον ρώτησα ποιος θα σκηνοθετούσε την ταινία. Μου είπε ο Ραούλ Ρουίς. Και του απάντησα: “Ωραία, Πάουλο. Σε όλα αυτά που μου λες, πού ακριβώς βρίσκονται τα καλά νέα για μένα;”», θυμάται γελώντας. «Φυσικά, ο Ραούλ ήταν ένας από τους αγαπημένους μου σκηνοθέτες. Συνεργαστήκαμε σε τρεις ταινίες και τον αγαπούσα πολύ. Για εκείνη την ταινία, όμως, χρειάστηκε να δουλέψω επί πέντε μήνες, με τρεις διαφορετικούς καθηγητές, οκτώ ώρες την ημέρα. Και εξακολουθώ να θυμάμαι το κείμενο από το 1998, νομίζω.
Υπάρχει λοιπόν ένα είδος μακροπρόθεσμης μνήμης, όπου καταλήγουν τα θεατρικά έργα ή κάποιες από τις συνεργασίες μου με μουσικούς κλασικής μουσικής. Και υπάρχει η μνήμη που χρησιμοποιούμε στον κινηματογράφο ή στις τηλεοπτικές σειρές, η οποία είναι περισσότερο βραχυπρόθεσμη. Μπορείς να ξεχάσεις το κείμενο την επόμενη ημέρα ή δύο ημέρες αργότερα. Πρόκειται για δύο διαφορετικά είδη μνήμης που πρέπει να αξιοποιείς ως ηθοποιός. Και, φυσικά, ορισμένοι συγγραφείς είναι πιο εύκολο να απομνημονευτούν από άλλους. Τουλάχιστον αυτή είναι η δική μου εμπειρία».
Λίγες σκέψεις για αυτή τη διαδικτυακή συνάντηση
Ο Κρις βρίσκεται αντιμέτωπος με έναν χρόνο που τελειώνει. Έχει περάσει τη ζωή του δικαιολογώντας πράξεις στο όνομα ενός μεγαλύτερου πολιτικού σκοπού και, λίγο πριν από το τέλος, αρχίζει να εξετάζει την αξία αυτών των επιλογών. Ο Μάλκοβιτς, αντίθετα, μιλά για τη δική του ζωή χωρίς την ανάγκη ενός μεγάλου απολογισμού. Δεν επικαλείται τις ερμηνείες, τις διακρίσεις ή την καλλιτεχνική του παρακαταθήκη. Αναφέρεται στις εγγονές του και στον χρόνο που θα ήθελε ακόμη να περάσει μαζί τους.
Αυτή η αντίθεση μοιάζει να βρίσκεται στην καρδιά του «Wild Horse Nine». Η Ιστορία συχνά καταγράφει τα γεγονότα ως πολιτικές αποφάσεις, επιχειρήσεις, επιτυχίες ή αποτυχίες. Οι άνθρωποι όμως αναμετρώνται τελικά με πολύ πιο προσωπικά ερωτήματα: ποιους αγάπησαν, ποιους πλήγωσαν, ποιοι τους αγάπησαν και αν κατάφεραν να αναγνωρίσουν εγκαίρως τις συνέπειες των πράξεών τους.
Ο Μάλκοβιτς δεν προσπαθεί να αθωώσει τον Κρις. Ούτε θεωρεί ότι ο χαρακτήρας έχει ανάγκη να κατασκευάσει κάποια δικαιολογία για το παρελθόν του. Η λέξη που επιλέγει είναι περισσότερο αποκαλυπτική: αναστοχασμός.
Είναι, ίσως, η ίδια λειτουργία που αποδίδει και στον καλό κινηματογράφο. Να μην υποδεικνύει στον θεατή τι πρέπει να σκεφτεί, αλλά να τον αναγκάζει να αρχίσει να σκέφτεται.
Και σε μια ταινία που αντιμετωπίζει με μαύρο χιούμορ ακόμη και τη δημοκρατία, τη ζωή και τον θάνατο, η διαπίστωση αυτή έχει ιδιαίτερο βάρος.
Το «Wild Horse Nine» του Μάρτιν ΜακΝτόνα κυκλοφορεί στους ελληνικούς κινηματογράφους από την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026, σε διανομή της Feelgood Entertainment.
www.ertnews.gr
Πηγή: ertnews.gr
