Της Ελευθερίας Πιπεροπούλου
Η νομοθετική κατοχύρωση της ελάχιστης ελληνικής συμμετοχής 25% στα εξοπλιστικά προγράμματα φαίνεται ότι μπαίνει στην τελική ευθεία, έπειτα από χρόνια πιέσεων και παρεμβάσεων της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, η οποία ζητά σταθερούς και δεσμευτικούς κανόνες για τη συμμετοχή της στις μεγάλες αμυντικές προμήθειες.
Τη σχετική νομοθετική παρέμβαση προανήγγειλε στα μέσα Οκτωβρίου ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, κατά την παρουσίαση της τρίτης φάσης της Νέας Δομής των Ενόπλων Δυνάμεων, επιχειρώντας να μετατρέψει την κατεύθυνση που είχε δοθεί ήδη από το 2025 σε θεσμική υποχρέωση. Όπως ανακοίνωσε, το σχετικό νομοσχέδιο, το τελευταίο που προγραμματίζει να φέρει το υπουργείο πριν από τις εκλογές, θα κατατεθεί αρχικά στο Υπουργικό Συμβούλιο και στη συνέχεια στη Βουλή.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί νέες προοπτικές για τις ελληνικές επιχειρήσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα υλοποιεί ένα εκτεταμένο πρόγραμμα εξοπλισμών και αναζητά τρόπους να ενισχύσει την εγχώρια παραγωγή, την τεχνογνωσία και την εξαγωγική της παρουσία. Με βάση τον μακροπρόθεσμο προγραμματισμό αμυντικών εξοπλισμών, ύψους περίπου 30 δισ. ευρώ, η εφαρμογή του 25% στο σύνολο των προγραμμάτων αντιστοιχεί θεωρητικά σε βιομηχανικό έργο 7,5 δισ. ευρώ.
Από την οδηγία στην κατοχύρωση
Η συζήτηση για την εγχώρια συμμετοχή στα εξοπλιστικά δεν ξεκίνησε τώρα. Οι εκπρόσωποι της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας ζητούσαν επί σειρά ετών να προβλέπεται συγκεκριμένο ποσοστό βιομηχανικών επιστροφών από τις συμβάσεις προμήθειας οπλικών συστημάτων, με τον Σύνδεσμο Ελλήνων Κατασκευαστών Αμυντικού Υλικού (ΣΕΚΠΥ) να έχει θέσει ως πάγια διεκδίκηση το 30%.
Τον Μάρτιο του 2025 ο Νίκος Δένδιας έδωσε εντολή στη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) να προβλέπεται ελάχιστη ελληνική συμμετοχή 25% στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα. Η οδηγία αποτέλεσε ένα πρώτο βήμα, χωρίς ωστόσο να καλύπτει το αίτημα της αγοράς για ένα σαφές νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο θα εξασφαλίζει συνέχεια και δυνατότητα ελέγχου της εφαρμογής. Η επικείμενη νομοθέτηση αποσκοπεί να καλύψει αυτό το κενό.
Η “Ασπίδα του Αχιλλέα”
Στο επίκεντρο βρίσκεται η “Ασπίδα του Αχιλλέα”, το πρόγραμμα δημιουργίας ενός πολυεπίπεδου συστήματος αεράμυνας, αντιπυραυλικής και αντι-drone προστασίας, προϋπολογισμού περίπου 3 δισ. ευρώ. Με ελληνική βιομηχανική συμμετοχή τουλάχιστον 25%, το δυνητικό εγχώριο έργο εκτιμάται σε περίπου 750 εκατ. ευρώ, ενώ το πρόγραμμα δημιουργεί περιθώρια για συνεργασίες σε τομείς όπως τα ηλεκτρονικά, οι επικοινωνίες, τα συστήματα διοίκησης και ελέγχου και η ανάπτυξη λογισμικού.
Το επόμενο στάδιο αφορά την εξειδίκευση του βιομηχανικού αντικειμένου, μέσα από επιμέρους συμφωνίες με τις ελληνικές επιχειρήσεις, στις οποίες θα προσδιοριστούν οι εργασίες που θα αναλάβουν, οι τεχνικές απαιτήσεις, οι χρόνοι παράδοσης και οι όροι συνεργασίας με τους Ισραηλινούς κατασκευαστές.
Η διαδικασία αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω του ασφυκτικού χρονοδιαγράμματος του προγράμματος. Η επιχειρησιακή ολοκλήρωση της “Ασπίδας του Αχιλλέα” προβλέπεται σε 35 μήνες, με τις παραδόσεις των επιμέρους συστημάτων να πραγματοποιούνται σταδιακά. Αυτό σημαίνει ότι οι αποφάσεις για την κατανομή του έργου και την ένταξη των ελληνικών εταιρειών στην εφοδιαστική αλυσίδα δεν μπορούν να καθυστερήσουν, καθώς θα πρέπει να εξασφαλιστεί επαρκής χρόνος για την ανάπτυξη, την παραγωγή και την ενσωμάτωση των επιμέρους συστημάτων.
Παράγοντες της αγοράς εκφράζουν προβληματισμό για το κατά πόσο ο διαθέσιμος χρόνος επαρκεί ώστε η ελληνική συμμετοχή να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο. Το ζητούμενο είναι οι συμφωνίες να οριστικοποιηθούν εγκαίρως, ώστε οι ελληνικές επιχειρήσεις να αναλάβουν συγκεκριμένο έργο και να αποκτήσουν τεχνογνωσία που θα μπορεί να αξιοποιηθεί και πέρα από το συγκεκριμένο πρόγραμμα.
Ο πηγαίος κώδικας
Η συζήτηση για την ελληνική συμμετοχή στην “Ασπίδα του Αχιλλέα” δεν περιορίζεται στο ποσοστό του βιομηχανικού έργου που θα αναλάβουν οι εγχώριες εταιρείες. Εξίσου κρίσιμο ζήτημα είναι ποιος θα έχει τον έλεγχο της τεχνολογίας που θα βρίσκεται στην καρδιά του συστήματος, σε μια περίοδο κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη αναδεικνύεται σε βασικό εργαλείο για τη λειτουργία των σύγχρονων Ενόπλων Δυνάμεων.
Τη σημασία του πηγαίου κώδικα έχει αναδείξει επανειλημμένα και ο ίδιος ο Νίκος Δένδιας. Αναφερόμενος, πρόσφατα, στο νέο μοντέλο λειτουργίας των Ενόπλων Δυνάμεων, υπογράμμισε ότι το σύστημα C5ISR-T δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς την υποστήριξη της τεχνητής νοημοσύνης. Όπως σημείωσε, ο πηγαίος κώδικας της συγκεκριμένης τεχνολογίας δεν μπορεί να βρίσκεται σε καθεστώς συνιδιοκτησίας ή να μην ανήκει στο Ελληνικό Δημόσιο και στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Στην περίπτωση της “Ασπίδας του Αχιλλέα”, η ανάπτυξη ελληνικού κώδικα για το κεντρικό λογισμικό διοίκησης και ελέγχου αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς μπορεί να επιτρέψει την προσαρμογή του συστήματος στις ελληνικές επιχειρησιακές απαιτήσεις και την εξέλιξή του σε βάθος χρόνου. Το ζητούμενο δεν είναι μόνο η πρόσβαση σε μια τεχνολογία που αναπτύχθηκε στο εξωτερικό, αλλά και η δυνατότητα των ελληνικών εταιρειών να συμμετέχουν στην ανάπτυξη και στις μελλοντικές αναβαθμίσεις της.
Στην ίδια κατεύθυνση, πηγές της αγοράς υπογραμμίζουν τη σημασία της διατήρησης των κλειδιών των αμυντικών συστημάτων σε ελληνικά χέρια. Όπως εξηγούν, ζητούμενο είναι να μην υπάρχει η δυνατότητα απενεργοποίησης ενός συστήματος εξ αποστάσεως από τρίτους, αλλά ο έλεγχός του να παραμένει στην ελληνική πλευρά. Σε αυτό το πλαίσιο, κρίσιμη θεωρείται η πρόσβαση, στον βαθμό που είναι εφικτό, στους πηγαίους κώδικες των επιμέρους συστημάτων, είτε πρόκειται για μια φρεγάτα είτε για άλλες πλατφόρμες. Η πρόσβαση αυτή μπορεί να επιτρέψει την περαιτέρω αξιοποίησή τους, την προσαρμογή τους στις επιχειρησιακές ανάγκες των Ενόπλων Δυνάμεων και τη διασύνδεσή τους με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Το ζητούμενο, επομένως, δεν περιορίζεται στην προμήθεια ενός έτοιμου προϊόντος ή στην κάλυψη ενός ποσοστού εγχώριας συμμετοχής, αλλά επεκτείνεται στη δυνατότητα της χώρας να διατηρεί ουσιαστικό έλεγχο και να εξελίσσει τις τεχνολογίες που χρησιμοποιεί.
Πηγή: capital.gr
