Τις ευρωπαϊκές αλυσίδες σούπερ μάρκετ βάζουν στο στόχαστρο κυβερνοεπιθέσεις μεγάλης κλίμακας, οι οποίες καταγράφονται τις τελευταίες εβδομάδες σε εννέα χώρες της ΕΕ, προκαλώντας ανησυχία για την ασφάλεια κρίσιμων υποδομών. Ειδικοί στον τομέα της κυβερνοασφάλειας εξετάζουν το ενδεχόμενο οι επιθέσεις να συνδέονται με την ευρύτερη εκστρατεία υβριδικού πολέμου της Ρωσίας κατά της Ευρώπης, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει εξακριβωθεί ποιος βρίσκεται πίσω από αυτές.
Τη Δευτέρα, συστήματα ψύξης σε σούπερ μάρκετ τουλάχιστον εννέα χωρών της ΕΕ τέθηκαν εκτός λειτουργίας, σε ένα περιστατικό που φαίνεται να επαναλαμβάνει τις κυβερνοεπιθέσεις οι οποίες είχαν πλήξει καταστήματα στη Γαλλία στις 11 και 12 Οκτωβρίου. Μεταξύ των χωρών που επηρεάστηκαν ήταν το Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, η Σουηδία, η Γερμανία, η Ιρλανδία, η Ολλανδία, η Εσθονία, η Φινλανδία και η Ρουμανία, σύμφωνα με τοπικά μέσα ενημέρωσης και εκπροσώπους των αλυσίδων σούπερ μάρκετ.
Σύμφωνα με το Politico, κορυφαίοι αξιωματούχοι ασφαλείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναμένεται να εξετάσουν τα περιστατικά. Από την πλευρά του, ο επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων της ΕΕ, Κριστόφ Χάνσεν, χαρακτήρισε τις επιθέσεις «σκόπιμη προσπάθεια διατάραξης της εφοδιαστικής αλυσίδας τροφίμων».
Η ταυτοποίηση των υπευθύνων μιας κυβερνοεπίθεσης αποτελεί σύνθετη διαδικασία και συνοδεύεται από σημαντική αβεβαιότητα. Ακόμη και όταν ολοκληρωθεί η τεχνική ανάλυση, οι κυβερνήσεις συχνά αποφεύγουν να αποδώσουν επισήμως ευθύνες, για πολιτικούς ή διπλωματικούς λόγους.
Επιπλέον, έκπρόσωπος της υπηρεσίας κυβερνοασφάλειας του Βελγίου δήλωσε χαρακτηριστικά: «Δεν είναι γνωστό ποιος βρίσκεται πίσω από αυτή την επίθεση και ίσως να μην είναι ποτέ δυνατό να ταυτοποιηθεί».
Υποψίες για ρωσική ανάμειξη και μοτίβα υβριδικού πολέμου
Παρά την απουσία επίσημων συμπερασμάτων, αρκετοί αναλυτές θεωρούν τη Ρωσία βασικό ύποπτο. Μαζί με το Ιράν, την Κίνα και τη Βόρεια Κορέα, η Μόσχα συγκαταλέγεται στις χώρες που φέρονται να πραγματοποιούν συχνότερα κυβερνοεπιθέσεις κατά ευρωπαϊκών στόχων. Ωστόσο, οι ειδικοί εκτιμούν ότι τα χαρακτηριστικά των συγκεκριμένων περιστατικών δεν παραπέμπουν στις άλλες τρεις χώρες.
Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κυβερνοασφάλειας Lupovis, Xavier Bellekens, δήλωσε: «Πιστεύουμε ακράδαντα ότι αυτή η δραστηριότητα μπορεί να αποδοθεί σε μια κρατικά υποστηριζόμενη απειλή από τη Ρωσία».
Όπως εξήγησε, τα δεδομένα που συγκέντρωσαν οι ερευνητές της εταιρείας μέσω συστημάτων-παγίδων (honeypots), τα οποία χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση κακόβουλων ενεργειών, παραπέμπουν σε «κρατικά υποστηριζόμενη ομάδα». Παράλληλα, σημείωσε ότι οι επιθέσεις απαιτούν εξειδικευμένη γνώση βιομηχανικών συστημάτων ελέγχου και τεχνολογιών ψύξης.
Επιπλέον, οι διακομιστές που χρησιμοποιήθηκαν στις επιθέσεις φέρεται να είχαν αξιοποιηθεί και στο παρελθόν από ρωσικές ομάδες, ενώ η επανάληψη των περιστατικών αποτελεί ακόμη ένα στοιχείο που ενισχύει τις σχετικές υποψίες.
Σημειώνεται ότι, η Ρωσία έχει εντείνει τους τελευταίους μήνες τις δραστηριότητες που εντάσσονται στην εκστρατεία υβριδικού πολέμου, με τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες να προετοιμάζονται για το ενδεχόμενο μιας ευρείας επίθεσης που θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη και ανθρώπινες απώλειες.
Η τακτική της Μόσχας φέρεται να συνδυάζει τη διατάραξη κρίσιμων υπηρεσιών με την άσκηση ψυχολογικής πίεσης, χωρίς να ξεπερνά το όριο μιας συμβατικής στρατιωτικής επίθεσης.
Τα μηνύματα πίσω από τις επιθέσεις
Ο Andrea Margellati, διευθυντής του Centro Studi Internazionali στη Ρώμη, εκτίμησε ότι η στόχευση υποδομών της καθημερινότητας, όπως τα συστήματα ψύξης των σούπερ μάρκετ, αποσκοπεί στην ανάδειξη της δυνατότητας διακοπής της λειτουργίας τους. Παράλληλα, όπως ανέφερε, στέλνει ένα πολιτικό μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, υπογραμμίζοντας ότι βρίσκονται αντιμέτωπες με δύο μέτωπα, ένα εξωτερικό και ένα εντός των συνόρων τους.
Ο ίδιος συνέκρινε την κατάσταση με την κρίση των πυραύλων της Κούβας το 1962, όταν η αμερικανική κυβέρνηση δημοσιοποίησε φωτογραφίες που αποκάλυπταν την παρουσία σοβιετικών πυραύλων.
«Εάν δεν αλλάξουμε το ρεύμα, θα χάσουμε», προειδοποίησε ο Margellati.
Οι επιθέσεις στα σούπερ μάρκετ φαίνεται, επίσης, να αναδεικνύουν ένα μοτίβο συνεργασίας ανάμεσα σε κρατικές υπηρεσίες και εγκληματικές ομάδες στη Ρωσία. Ο Joseph Rooke, ανώτερος διευθυντής στην εταιρεία Recorded Future, εκτίμησε ότι το επόμενο διάστημα ενδέχεται να ενισχυθούν τέτοιου είδους συνεργασίες ή να εμφανιστούν κρατικά υποστηριζόμενες ομάδες που θα παρουσιάζονται ως εγκληματικές οργανώσεις, χρησιμοποιώντας λογισμικό εκβίασης (ransomware) για την κάλυψη των πραγματικών στόχων τους.
Τα εναλλακτικά σενάρια και τα αναπάντητα ερωτήματα
Για το πρώτο κύμα επιθέσεων στη Γαλλία είχαν διατυπωθεί διάφορες εκδοχές, από τη δράση ανήλικων χάκερ έως την εμπλοκή δυσαρεστημένου πρώην υπαλλήλου. Ωστόσο, τα περιστατικά ανέδειξαν σε ξένες ανταγωνιστικές δυνάμεις πόσο ευάλωτα μπορεί να είναι τα συστήματα των σούπερ μάρκετ και πόσο εύκολα μπορούν να προκαλέσουν αναστάτωση.
Παρότι πολλές αλυσίδες ανέφεραν ότι επηρεάστηκε περιορισμένος αριθμός καταστημάτων, οι επιθέσεις προσέλκυσαν το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης και ανέδειξαν τη δυνατότητα απομακρυσμένων δραστών να διαταράξουν τη λειτουργία κρίσιμων υπηρεσιών.
Ο Charl van der Walt, επικεφαλής έρευνας ασφάλειας στην Orange Cyberdefense, σημείωσε: «Οι κυβερνοεπιθέσεις δεν χρειάζεται να σχεδιάζονται ως ψυχολογικές επιχειρήσεις για να έχουν γνωστικές επιπτώσεις».
Από την πλευρά του, ο ερευνητής Inti De Ceukelaire δήλωσε: «Σε αυτή την κλίμακα και με τέτοια επανάληψη, δεν είμαι πλέον πεπεισμένος ότι πρόκειται για κάποιον αθώο».
Το υπουργείο Εξωτερικών της Ρωσίας δεν απάντησε σε αίτημα για σχολιασμό, ενώ το Ομοσπονδιακό Γραφείο Εισαγγελέα του Βελγίου επιβεβαίωσε την έναρξη ποινικής έρευνας για τις επιθέσεις.
Παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο άλλων δραστών
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν μπορεί να αποκλειστεί η εμπλοκή διαφορετικών δραστών. Ο James Sullivan, διευθυντής κυβερνοασφάλειας στο βρετανικό think tank RUSI, υπογράμμισε: «Όλες οι επιλογές παραμένουν ανοιχτές ως προς το ποιος μπορεί να το έκανε, από κρατικούς δρώντες έως μοναχικούς χάκερ».
Αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρά τα στοιχεία και τις συνθήκες που ενδέχεται να παραπέμπουν στη Ρωσία, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής οριστική απάντηση για την ταυτότητα των υπευθύνων.
Παράλληλα, δεν έχουν καταγραφεί ενδείξεις ότι οι επιθέσεις αποσκοπούσαν στην καταβολή λύτρων, όπως συμβαίνει συχνά σε περιπτώσεις οικονομικού κυβερνοεγκλήματος, ενώ καμία ακτιβιστική ομάδα δεν έχει αναλάβει την ευθύνη.
Το ενδεχόμενο εμπλοκής δυσαρεστημένου υπαλλήλου θα μπορούσε να εξηγήσει τα πρώτα περιστατικά στη Γαλλία, αλλά δεν φαίνεται να καλύπτει τις μεταγενέστερες επιθέσεις σε διαφορετικές αλυσίδες και χώρες.
Έτσι, μεταξύ των σεναρίων που εξετάζονται παραμένουν η δράση κρατικά υποστηριζόμενων χάκερ ή ενός μεμονωμένου δράστη. Ωστόσο, το επίπεδο τεχνογνωσίας που απαιτείται για τέτοιες επιθέσεις καθιστά λιγότερο προφανές το δεύτερο ενδεχόμενο εάν και η Τεχνητή Νοημοσύνη διευκολύνει πλέον την πρόσβαση σε εξειδικευμένες πληροφορίες.
Τέλος, ο Rooke από την Recorded Future εκτίμησε ότι: «Οι κρατικοί δρώντες αναμφίβολα θα μελετούν τον αντίκτυπο και τη διατάραξη αυτών των επιθέσεων».
Πηγή: Politico
Πηγή: tanea.gr
