Του Χάρη Φλουδόπουλου
Καμία πρόθεση να αναθεωρήσει την απόφασή της για πλήρη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου μέχρι το τέλος του 2027 δεν έχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, παρά τη νέα ενεργειακή κρίση που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν και τις αυξανόμενες ανησυχίες για την επάρκεια εφοδιασμού της Ευρώπης ενόψει του χειμώνα.
Το μήνυμα αυτό έστειλε ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν, μετά την ολοκλήρωση του Συμβουλίου Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ στο Λουξεμβούργο, ξεκαθαρίζοντας ότι οι Βρυξέλλες δεν εξετάζουν το ενδεχόμενο επιστροφής στο ρωσικό φυσικό αέριο, ακόμη και υπό τις σημερινές εξαιρετικά πιεστικές συνθήκες στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά.
“Έχουμε θεσπίσει μια απαγόρευση, η οποία ήδη εφαρμόζεται, και αυτή η απαγόρευση παραμένει σε ισχύ”, δήλωσε χαρακτηριστικά ο Ευρωπαίος Επίτροπος, αποκλείοντας το ενδεχόμενο υπαναχώρησης από τη στρατηγική ενεργειακής απεξάρτησης της ΕΕ από τη Μόσχα.
Μάλιστα, ο κ. Γιόργκενσεν υπενθύμισε ότι η Ρωσία χρησιμοποίησε στο παρελθόν τις ενεργειακές της προμήθειες ως μέσο πολιτικής πίεσης προς την Ευρώπη. “Πρόκειται για μια χώρα που χρησιμοποίησε τις παραδόσεις ενέργειας για να μας εκβιάσει. Επομένως, όχι, δεν θέλουμε να αρχίσουμε να αγοράζουμε ξανά ρωσικό φυσικό αέριο”, υπογράμμισε.
Η τοποθέτηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου βρίσκεται αντιμέτωπη με νέες αναταράξεις εξαιτίας της πολεμικής σύγκρουσης στο Ιράν, η οποία έχει περιορίσει τη διαθεσιμότητα φορτίων LNG στη διεθνή αγορά, ενισχύοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ Ευρώπης και Ασίας για τις διαθέσιμες ποσότητες.
Την ίδια στιγμή, οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου εισέρχονται στη χειμερινή περίοδο με χαμηλότερα αποθέματα σε σχέση με προηγούμενα χρόνια, γεγονός που αυξάνει την ευαισθησία της αγοράς σε ενδεχόμενα νέα προβλήματα εφοδιασμού ή σε ένα παρατεταμένο κύμα ψύχους.
Το ζήτημα της επιστροφής του ρωσικού αερίου έχει επανέλθει στη δημόσια συζήτηση και εξαιτίας δημοσιευμάτων που αναφέρονται σε προτάσεις Αμερικανών και Ρώσων αξιωματούχων για πιθανή επανέναρξη των ενεργειακών ροών προς την Ευρώπη, στο πλαίσιο μιας ενδεχόμενης ειρηνευτικής συμφωνίας για την Ουκρανία.
Ωστόσο, η Κομισιόν επιμένει ότι η ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης δεν μπορεί να στηριχθεί εκ νέου στη Ρωσία, διαχωρίζοντας την αντιμετώπιση της σημερινής κρίσης από τη μακροπρόθεσμη στρατηγική διαφοροποίησης των πηγών προμήθειας.
Οι φωνές για αναθεώρηση της απόφασης
Η κατηγορηματική τοποθέτηση του Ευρωπαίου Επιτρόπου έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία πληθαίνουν οι φωνές στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά που ζητούν να επανεξεταστεί η απόφαση για την πλήρη απαγόρευση του ρωσικού φυσικού αερίου, υπό το βάρος των νέων γεωπολιτικών δεδομένων και της στενότητας στην παγκόσμια αγορά LNG.
Μεταξύ εκείνων που έχουν εκφράσει δημόσια επιφυλάξεις περιλαμβάνεται και ο πρόεδρος της Metlen, Ευάγγελος Μυτιληναίος, ο οποίος έχει αμφισβητήσει τη σκοπιμότητα της ευρωπαϊκής απόφασης, προειδοποιώντας για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει στην ασφάλεια εφοδιασμού και στις τιμές της ενέργειας.
Ο κ. Μυτιληναίος είχε επισημάνει ότι η Ευρώπη αποφάσισε να εγκαταλείψει πλήρως το ρωσικό φυσικό αέριο σε μια συγκυρία κατά την οποία έχουν περιοριστεί οι προμήθειες από το Κατάρ, τα αποθέματα είναι χαμηλά και οι μονάδες υγροποίησης στις ΗΠΑ και στην Αυστραλία λειτουργούν ήδη με υψηλή αξιοποίηση της δυναμικότητάς τους. Παράλληλα, είχε προειδοποιήσει για τον κίνδυνο αντικατάστασης της ενεργειακής εξάρτησης από τη Ρωσία με μια νέα, αυξημένη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το κόστος προμήθειας φυσικού αερίου.
Ανάλογες επιφυλάξεις έχουν διατυπωθεί και από άλλους παράγοντες της ευρωπαϊκής αγοράς. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του διευθύνοντος συμβούλου της ιταλικής Eni, Κλαούντιο Ντεσκάλτσι, ο οποίος είχε ζητήσει την επανεξέταση της απαγόρευσης, θέτοντας το ζήτημα της αντικατάστασης περίπου 20 δισ. κυβικών μέτρων ρωσικού LNG.
Το χρονοδιάγραμμα της απαγόρευσης
Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη θεσπίσει δεσμευτικό κανονισμό για τη σταδιακή κατάργηση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου, τόσο μέσω αγωγών όσο και σε μορφή LNG.
Σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα:
Από τις 25 Απριλίου 2026 έχουν απαγορευτεί οι εισαγωγές ρωσικού LNG βάσει βραχυπρόθεσμων συμβάσεων.
Από τις 17 Ιουνίου 2026 εφαρμόστηκε η αντίστοιχη απαγόρευση για το αέριο αγωγών βάσει βραχυπρόθεσμων συμβάσεων, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις.
Από την 1η Ιανουαρίου 2027 τίθεται σε ισχύ η πλήρης απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG, συμπεριλαμβανομένων των μακροχρόνιων συμβάσεων.
Από τις 30 Σεπτεμβρίου 2027 σταματούν και οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών με μακροχρόνιες συμβάσεις, με δυνατότητα παράτασης έως την 1η Νοεμβρίου 2027 εφόσον συντρέχουν συγκεκριμένοι λόγοι που σχετίζονται με την πλήρωση των αποθηκών.
Το 40% των ελληνικών εισαγωγών προέρχεται από τη Ρωσία
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τη χώρα μας; Ακόμη και σήμερα στην ελληνική αγορά το ρωσικό φυσικό αέριο εξακολουθεί να καλύπτει περίπου το 40% των συνολικών εισαγωγών της χώρας, γεγονός που αναδεικνύει το μέγεθος της προσαρμογής που θα απαιτηθεί τους επόμενους μήνες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΣΦΑ για το εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου 2026, οι συνολικές εισαγωγές φυσικού αερίου ανήλθαν σε 63,57 TWh, αυξημένες κατά 12,61% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Από αυτές, 25,51 TWh εισήλθαν από το σημείο εισόδου του Σιδηροκάστρου, μέσω του οποίου πραγματοποιούνται οι εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου. Η συγκεκριμένη ποσότητα αντιστοιχεί στο 40,13% των συνολικών εισαγωγών, ενώ εμφανίζεται οριακά αυξημένη κατά 0,20% σε ετήσια βάση.
Η αντικατάσταση των ποσοτήτων ρωσικού αερίου που εισέρχονται από το Σιδηρόκαστρο αποτελεί συνεπώς μια σημαντική πρόκληση όχι μόνο για την ελληνική αγορά αλλά και για τον περιφερειακό ρόλο της χώρας ως διαμετακομιστικού κόμβου φυσικού αερίου.
Με δεδομένο ότι η ευρωπαϊκή απαγόρευση δεν αφήνει περιθώρια διατήρησης των ρωσικών προμηθειών μετά το φθινόπωρο του 2027, η αγορά καλείται να εξασφαλίσει εναλλακτικές ποσότητες, κυρίως μέσω LNG και άλλων διαδρομών τροφοδοσίας, σε μια περίοδο κατά την οποία ο διεθνής ανταγωνισμός για διαθέσιμα φορτία παραμένει ιδιαίτερα έντονος.
Πηγή: capital.gr
