Μία ημέρα πριν από τις κάλπες της 3ης Νοεμβρίου, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται μπροστά σε μια κρίσιμη πολιτική αναμέτρηση. Οι Αμερικανοί δεν καλούνται απλώς να ανανεώσουν τη σύνθεση του Κογκρέσου, αλλά να αποφασίσουν εάν ο Ντόναλντ Τραμπ θα συνεχίσει να κυβερνά με ισχυρά νομοθετικά στηρίγματα ή θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα Κογκρέσο που θα μπορεί να περιορίσει τις επιλογές του.
Στην Ουάσιγκτον, το διακύβευμα των ενδιάμεσων εκλογών ξεπερνά κατά πολύ την κατανομή των εδρών μεταξύ Ρεπουμπλικανών και Δημοκρατικών. Η αυριανή αναμέτρηση αποτελεί την πρώτη μεγάλη πανεθνική εκλογική δοκιμασία της δεύτερης προεδρικής θητείας του Ντόναλντ Τραμπ και ταυτόχρονα ένα πολιτικό δημοψήφισμα για την πορεία της χώρας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η οικονομία, το κόστος ζωής, η μεταναστευτική πολιτική, οι θεσμικές ισορροπίες και η διεθνής θέση των Ηνωμένων Πολιτειών. Για τον Λευκό Οίκο, το ζητούμενο είναι η διατήρηση του πολιτικού ελέγχου. Για τους Δημοκρατικούς, η αναμέτρηση αποτελεί ευκαιρία να ανακτήσουν μέρος της εξουσίας που έχασαν και να δημιουργήσουν θεσμικά αντίβαρα στην προεδρία Τραμπ.
Η μάχη για το Κογκρέσο και το πραγματικό διακύβευμα για τον Τραμπ
Στις κάλπες της 3ης Νοεμβρίου κρίνονται και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 από τις 100 έδρες της Γερουσίας. Παράλληλα, διεξάγονται εκλογές για κυβερνήτες και για πλήθος πολιτειακών και τοπικών αξιωμάτων.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων αποτελεί το πιο άμεσο πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης. Ακόμη και μια σχετικά περιορισμένη μετατόπιση της εκλογικής συμπεριφοράς σε ανταγωνιστικές περιφέρειες μπορεί να αλλάξει την πλειοψηφία και, μαζί της, τη δυνατότητα του προέδρου να προωθεί τη νομοθετική του ατζέντα.
Η Γερουσία, από την άλλη, έχει ιδιαίτερη σημασία για τον διορισμό ανώτατων κυβερνητικών αξιωματούχων και ομοσπονδιακών δικαστών, καθώς και για την έγκριση διεθνών συνθηκών. Ο έλεγχός της επηρεάζει επομένως όχι μόνο την καθημερινή πολιτική λειτουργία της Ουάσιγκτον, αλλά και τη μακροπρόθεσμη θεσμική κατεύθυνση της χώρας.
Οι ενδιάμεσες εκλογές αποτελούν παραδοσιακά δύσκολη δοκιμασία για το κόμμα που ελέγχει τον Λευκό Οίκο. Οι ψηφοφόροι συχνά αξιοποιούν την ευκαιρία για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους, ιδιαίτερα όταν η οικονομική πραγματικότητα δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες τους.
ΗΠΑ – Ενδιάμεσες εκλογές: Σάλιβαν εναντίον… Σάλιβαν στην Αλάσκα και με δικαστική βούλα – Περιοδείες Τραμπ στα «κόκκινα» προπύργια
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, ωστόσο, η φετινή αναμέτρηση έχει πρόσθετη πολιτική βαρύτητα. Εάν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τον έλεγχο και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου, ο Τραμπ θα μπορεί να παρουσιάσει το αποτέλεσμα ως επιβεβαίωση της πολιτικής του κατεύθυνσης. Θα αποκτήσει, επίσης, μεγαλύτερη ευχέρεια να προωθήσει τις προτεραιότητές του κατά το δεύτερο μισό της θητείας του.
Αντίθετα, η απώλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά τις ισορροπίες. Μια δημοκρατική πλειοψηφία θα είχε τη δυνατότητα να ενισχύσει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο, να ξεκινήσει έρευνες για κυβερνητικές αποφάσεις και να εμποδίσει κρίσιμες νομοθετικές πρωτοβουλίες.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Ουάσιγκτον θα εισερχόταν σε μια περίοδο ακόμη μεγαλύτερης πολιτικής αντιπαράθεσης, με τις διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό και τη χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης να αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Το εναλλακτικό σχέδιο για διακυβέρνηση χωρίς Κογκρέσο
Την ίδια ώρα, ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται πως προετοιμάζεται ήδη για το ενδεχόμενο εκλογικής ήττας των Ρεπουμπλικανών. Σύμφωνα με αποκαλυπτικό δημοσίευμα του Reuters, στενοί συνεργάτες του Αμερικανού προέδρου, μεταξύ των οποίων ο Στίβεν Μίλερ και ο επικεφαλής του Γραφείου Προϋπολογισμού Ράσελ Βόουτ, επεξεργάζονται από τον Απρίλιο ένα σχέδιο που θα επιτρέψει στον Λευκό Οίκο να συνεχίσει την εφαρμογή βασικών πολιτικών του ακόμη και χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου. Στο επίκεντρο βρίσκονται η αξιοποίηση εκτελεστικών διαταγμάτων, η επιβολή δασμών, η αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής και η διαχείριση ομοσπονδιακών δαπανών. Ο ίδιος ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι, εάν οι Δημοκρατικοί αποκτήσουν την πλειοψηφία, θα μπορούσε να μετατραπεί σε «Mr. Veto», μπλοκάροντας νομοθετικές πρωτοβουλίες της αντιπολίτευσης. Ωστόσο, οι προεδρικές εξουσίες δεν είναι απεριόριστες, καθώς το Κογκρέσο διατηρεί τον έλεγχο της νομοθεσίας και των δημόσιων δαπανών, ενώ τα δικαστήρια μπορούν να ακυρώσουν παράνομες εκτελεστικές αποφάσεις. Έτσι, το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών ενδέχεται να σηματοδοτήσει όχι μόνο μια νέα πολιτική ισορροπία στην Ουάσιγκτον, αλλά και την έναρξη μιας σφοδρής θεσμικής σύγκρουσης για τα όρια της προεδρικής εξουσίας.
Οι δημοσκοπήσεις και οι πολιτείες-κλειδιά
Στην τελική ευθεία, οι Δημοκρατικοί εμφανίζονται να έχουν το προβάδισμα σε εθνικό επίπεδο. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπικές συγκεντρώσεις, προηγούνται κατά περίπου οκτώ ποσοστιαίες μονάδες στην πρόθεση ψήφου για το Κογκρέσο. Ωστόσο, το εθνικό ποσοστό δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχο αριθμό εδρών, καθώς κάθε εκλογική περιφέρεια έχει τη δική της δυναμική.
Η μάχη για τη Γερουσία είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν σήμερα 53 έδρες έναντι 47 της δημοκρατικής κοινοβουλευτικής ομάδας, στην οποία περιλαμβάνονται δύο ανεξάρτητοι γερουσιαστές. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία.
Το Μίσιγκαν, το Μέιν, η Αλάσκα, το Οχάιο και το Τέξας βρίσκονται ανάμεσα στις πολιτείες που συγκεντρώνουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Σε ορισμένες από αυτές, η εκλογική μάχη αποδεικνύεται πιο ανταγωνιστική από ό,τι αναμενόταν πριν από λίγους μήνες.
Μια αναμέτρηση με διεθνείς συνέπειες – κλειδί η οικονομία
Παρά την έντονη πολιτική πόλωση, η καθημερινότητα των Αμερικανών ενδέχεται να αποδειχθεί καθοριστικότερη από τις ιδεολογικές αντιπαραθέσεις.
Το κόστος των τροφίμων, της ενέργειας, της στέγασης και της υγειονομικής περίθαλψης βρίσκεται ψηλά στις ανησυχίες των ψηφοφόρων. Η οικονομική πίεση που αισθάνονται πολλά νοικοκυριά δημιουργεί πρόσφορο έδαφος για την αντιπολίτευση, η οποία επιχειρεί να συνδέσει τις δυσκολίες της καθημερινότητας με τις επιλογές της κυβέρνησης Τραμπ.
Οι Ρεπουμπλικανοί, από την πλευρά τους, επενδύουν στην ασφάλεια των συνόρων, στον περιορισμό της παράτυπης μετανάστευσης και στην υπεράσπιση της οικονομικής τους πολιτικής.
Το ερώτημα είναι ποιο από τα δύο αφηγήματα θα επικρατήσει: εκείνο της οικονομικής δυσαρέσκειας ή εκείνο της ανάγκης συνέχισης της πολιτικής που επέλεξαν οι Αμερικανοί στις προεδρικές εκλογές του 2024.
ΗΠΑ – Ενδιάμεσες εκλογές: Ιστορικό «σχίσμα» στο Μίσιγκαν – Δημοκρατική βουλευτής στηρίζει ανοιχτά τον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο
Το αποτέλεσμα της 3ης Νοεμβρίου δεν αφορά αποκλειστικά το εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών. Θα επηρεάσει και τη δυνατότητα του Λευκού Οίκου να διαμορφώνει την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Από τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις σχέσεις με τη Ρωσία έως την αντιπαράθεση με την Κίνα, τη Μέση Ανατολή και τις εμπορικές σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι αποφάσεις της Ουάσιγκτον έχουν άμεσο αντίκτυπο στη διεθνή οικονομία και ασφάλεια.
Μια αλλαγή πλειοψηφίας στο Κογκρέσο δεν θα σήμαινε αυτομάτως αλλαγή εξωτερικής πολιτικής. Ο Αμερικανός πρόεδρος διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες. Θα μπορούσε, όμως, να δυσκολέψει τη χρηματοδότηση συγκεκριμένων πρωτοβουλιών, να ενισχύσει τον έλεγχο της κυβέρνησης και να περιορίσει τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών.
Για την Ευρώπη, το βασικό ερώτημα είναι εάν η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει με την ίδια ένταση την πολιτική εμπορικών πιέσεων και τις απαιτήσεις προς τους συμμάχους της ή εάν οι νέες ισορροπίες θα οδηγήσουν σε μεγαλύτερη ανάγκη διακομματικών συμβιβασμών.
Η επόμενη ημέρα και το βλέμμα στο 2028
Πίσω από τη μάχη για τις έδρες βρίσκεται ήδη φυσικά η επόμενη μεγάλη πολιτική αναμέτρηση: οι προεδρικές εκλογές του 2028.
Για τους Ρεπουμπλικανούς, ένα ισχυρό αποτέλεσμα θα ενίσχυε την επιρροή του Τραμπ στο κόμμα και θα μπορούσε να καθορίσει ποιοι θα εμφανιστούν ως πολιτικοί διάδοχοί του. Μια σημαντική ήττα, αντίθετα, θα άνοιγε τη συζήτηση για την κατεύθυνση της παράταξης μετά την ολοκλήρωση της δεύτερης θητείας του.
Για τους Δημοκρατικούς, μια εκλογική νίκη θα ήταν σημαντική, αλλά όχι αρκετή από μόνη της. Το κόμμα καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει τη δυσαρέσκεια απέναντι στον Τραμπ σε μια πειστική εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης.
Η μεγάλη αβεβαιότητα αφορά την έκταση της πιθανής πολιτικής μεταβολής. Θα πρόκειται για μια περιορισμένη διόρθωση των ισορροπιών ή για ένα ευρύτερο κύμα αποδοκιμασίας της κυβέρνησης;
Το βράδυ της 3ης Νοεμβρίου, οι Αμερικανοί θα αποφασίσουν ποιος θα ελέγχει το Κογκρέσο. Στην πραγματικότητα, όμως, η ετυμηγορία τους θα δείξει κάτι βαθύτερο: εάν ο Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να διαθέτει την πολιτική δυναμική που τον επέστρεψε στον Λευκό Οίκο ή εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες εισέρχονται ήδη σε μια νέα περίοδο ανακατατάξεων.
Πηγή: tanea.gr
