Στο πλαίσιο του προγράμματος «Κατασκευή έξυπνων πρότυπων διαβάσεων σχολείων» και του Ελλάδα 2.0 οι παρεμβάσεις στον Δήμο Λαρισαίων – Πώς ενεργοποιούνται τα φωτεινά συστήματα, πώς προειδοποιούνται οι οδηγοί και ποια δεδομένα συλλέγονται
Ενα νέο πλέγμα «έξυπνων» διαβάσεων πεζών αναπτύσσεται και στη Λάρισα, με επίκεντρο την ασφαλέστερη μετακίνηση των μαθητών και μαθητριών, αλλά και την προστασία όλων των πεζών σε σημεία με αυξημένη κυκλοφορία. Συνολικά, 25 σημεία στο κέντρο της πόλης, στις συνοικίες και στους οικισμούς, εντάσσονται στον σχεδιασμό αξιοποίησης σύγχρονων τεχνολογιών για την ενίσχυση της οδικής ασφάλειας.Οι νέες παρεμβάσεις υλοποιούνται βάσει του προγράμματος «Κατασκευή έξυπνων πρότυπων διαβάσεων σχολείων», το οποίο εντάσσεται στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0». Πρόκειται για μια δράση με ευρύτερη εθνική εμβέλεια, που περιλαμβάνει την κατασκευή 843 έξυπνων διαβάσεων έξω από σχολικές μονάδες σε 107 Δήμους της χώρας, με συνολικό προϋπολογισμό 78 εκατ. ευρώ.
Γράφει ο Τάσος Κουρκούμπας από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026
Στη Λάρισα, η επιλογή των σημείων έγινε με βάση τεχνικά και κυκλοφοριακά κριτήρια, δίνοντας προτεραιότητα σε περιοχές όπου συναντώνται αυξημένη κίνηση πεζών και σημαντικοί φόρτοι οχημάτων. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στις οδικές αρτηρίες και στις διασταυρώσεις γύρω από σχολικά συγκροτήματα, ώστε οι διαβάσεις να εξυπηρετούν καθημερινά μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς κατά την προσέλευση και την αποχώρησή τους από τα σχολεία.
Η δημιουργία των νέων διαβάσεων στη Λάρισα αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης παρέμβασης για τη βελτίωση της ασφάλειας στις σχολικές διαδρομές. Το πρόγραμμα «Κατασκευή έξυπνων πρότυπων διαβάσεων σχολείων» αξιοποιεί σύγχρονες τεχνολογικές λύσεις, με στόχο οι πεζοί να γίνονται περισσότερο αντιληπτοί από τους οδηγούς και η παρουσία τους κοντά σε μια διάβαση να σηματοδοτείται εγκαίρως.Φορέας υλοποίησης του έργου είναι το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ), ενώ η χρηματοδότηση προέρχεται από το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU, στο πλαίσιο του «Ελλάδα 2.0».
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στη συμβατική διαγράμμιση του οδοστρώματος. Ενσωματώνει συστήματα ανίχνευσης, φωτεινές ενδείξεις και ηλεκτρονικές πινακίδες, που συνεργάζονται για να ενισχύσουν την ορατότητα των διαβάσεων και να προειδοποιούν τους διερχόμενους οδηγούς.Παράλληλα, η τεχνολογική υποδομή δίνει τη δυνατότητα συλλογής κυκλοφοριακών δεδομένων, ώστε οι αρμόδιες υπηρεσίες να αποκτούν πληρέστερη εικόνα για την κίνηση στις περιοχές εγκατάστασης και να μπορούν να αξιοποιούν τις πληροφορίες στον σχεδιασμό μελλοντικών παρεμβάσεων.
Ανίχνευση πεζού
Το βασικό χαρακτηριστικό των νέων διαβάσεων είναι ότι το σύστημα ενεργοποιείται όταν ανιχνευθεί πεζός στην περιοχή της διάβασης. Ειδικοί αισθητήρες εντοπίζουν την παρουσία του και ενεργοποιούν τη φωτεινή σήμανση, δημιουργώντας ένα σαφές οπτικό μήνυμα προς τους οδηγούς που πλησιάζουν.Φωτεινές συσκευές τεχνολογίας LED, ενσωματωμένες στο οδόστρωμα, φωτίζουν τη διάβαση, ενώ αντίστοιχη σήμανση στον χώρο αναμονής του πεζοδρομίου ενισχύει την ορατότητα του σημείου. Ταυτόχρονα, ενεργοποιούνται κατακόρυφες φωτεινές πινακίδες, μεταξύ των οποίων οι πινακίδες Π-21 με εσωτερικό φωτισμό, οι οποίες προειδοποιούν τους οδηγούς ότι υπάρχει πεζός που βρίσκεται κοντά στη διάβαση ή πρόκειται να τη διασχίσει.Με αυτόν τον τρόπο, η διάβαση δεν βασίζεται αποκλειστικά στην προϋπάρχουσα διαγράμμιση και στη συμβατική πινακίδα. Η παρουσία του πεζού συνοδεύεται από ενισχυμένη φωτεινή ειδοποίηση, η οποία επιδιώκει να τραβήξει εγκαίρως την προσοχή του οδηγού.
Η συγκεκριμένη λειτουργία έχει ιδιαίτερη σημασία κατά τις νυχτερινές ώρες, σε δρόμους με περιορισμένο φωτισμό, αλλά και σε συνθήκες βροχής ή ομίχλης, όταν η αναγνώριση ενός πεζού μπορεί να είναι δυσκολότερη. Η αυξημένη ορατότητα επιτρέπει στον οδηγό να αντιληφθεί νωρίτερα την ανάγκη επιβράδυνσης και να προσαρμόσει ανάλογα την πορεία του.
Αισθητήρες και φωτεινές ενδείξεις
Η λειτουργία των έξυπνων διαβάσεων στηρίζεται στον συνδυασμό της ανίχνευσης και της προειδοποίησης. Οι αισθητήρες αναγνωρίζουν την παρουσία πεζών, ενώ τα φωτεινά στοιχεία στο οδόστρωμα και οι κατακόρυφες πινακίδες μεταφέρουν το σχετικό μήνυμα στους οδηγούς.
Σκοπός είναι να ενισχυθεί η προσοχή σε σημεία όπου η διέλευση πεζών είναι συχνή και η ανάγκη έγκαιρης αντίδρασης αυξημένη. Η τεχνολογία λειτουργεί υποστηρικτικά προς τους κανόνες οδικής κυκλοφορίας, χωρίς να καταργεί την υποχρέωση των οδηγών να προσεγγίζουν τις διαβάσεις με προσοχή και να παραχωρούν προτεραιότητα στους πεζούς, σύμφωνα με τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας.
Η εγκατάσταση τέτοιων συστημάτων γύρω από σχολεία αποσκοπεί, επομένως, στη διαμόρφωση ενός περισσότερο ευδιάκριτου περιβάλλοντος για τις καθημερινές μετακινήσεις των παιδιών. Η φωτεινή προειδοποίηση αποτελεί ένα επιπλέον μέσο πρόληψης, με ιδιαίτερη χρησιμότητα σε δρόμους όπου η κυκλοφορία οχημάτων είναι αυξημένη.
Κυκλοφοριακά δεδομένα
Πέρα από τη φωτεινή σήμανση, οι έξυπνες διαβάσεις έχουν και μια δεύτερη λειτουργία: τη συλλογή πληροφοριών για τις συνθήκες κυκλοφορίας στις περιοχές όπου εγκαθίστανται.
Οι αισθητήρες μπορούν να καταγράφουν τον αριθμό των οχημάτων που διέρχονται από τα συγκεκριμένα σημεία, παρέχοντας στοιχεία για τους κυκλοφοριακούς φόρτους. Οι πληροφορίες αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες, προκειμένου να αποτυπώνουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την κίνηση γύρω από σχολικές μονάδες και σε οδικές αρτηρίες της πόλης.Στο πλαίσιο του συνολικού έργου προβλέπεται η αξιοποίηση κεντρικής πλατφόρμας, μέσω της οποίας θα προβάλλονται κυκλοφοριακά δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, τόσο σε κεντρικό επίπεδο όσο και ανά δήμο. Με την ανάλυση των στοιχείων αυτών, οι αρμόδιοι φορείς θα μπορούν να παρακολουθούν τις κυκλοφοριακές συνθήκες και να εξετάζουν παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση φαινομένων συμφόρησης.
Παράλληλα, ορισμένες από τις διαβάσεις διαθέτουν ενσωματωμένο περιβαλλοντικό σταθμό για τη μέτρηση καυσαερίων. Έτσι, η υποδομή μπορεί να συνεισφέρει και στην καταγραφή περιβαλλοντικών παραμέτρων, προσφέροντας συμπληρωματικές πληροφορίες για τις συνθήκες που επικρατούν στις περιοχές εγκατάστασης.
Για την τροφοδοσία των συστημάτων προβλέπεται, σύμφωνα με τον σχεδιασμό του έργου, αυτόνομη λειτουργία με αξιοποίηση ηλιακών συλλεκτών κατάλληλης χωρητικότητας. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη εντάσσεται στην προσπάθεια δημιουργίας τεχνολογικών υποδομών που μπορούν να λειτουργούν με περιορισμένες απαιτήσεις ως προς την εξωτερική ηλεκτροδότηση.
Γύρω από σχολεία
Οι 25 θέσεις που περιλαμβάνονται στο δίκτυο των έξυπνων διαβάσεων του Δήμου Λαρισαίων βρίσκονται κυρίως σε περιοχές σχολικών μονάδων. Σε ορισμένα από τα σημεία έχουν κατασκευαστεί περισσότερες από μία διαβάσεις, ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε περιοχής.Ειδικότερα, οι παρεμβάσεις αφορούν τα ακόλουθα σχολεία και σχολικά συγκροτήματα:7ο, 13ο, 16ο,17ο, 18ο, 19ο, 20ο, 22ο, 24ο,25ο, 26ο, 30ο, 32ο,38ο Δημοτικό Σχολείο Λάρισας, 1ο Ολοήμερο Δημοτικό Σχολείο Φαλάνης, Εκπαιδευτήρια Ράπτου, 9ο, 15ο Γυμνάσιο,
7ο, 8ο, 12ο, 13ο, 14ο Λύκειο, 4ο, 7ο ΕΠΑΛ.
Η καταγραφή αφορά τις σχολικές μονάδες και τα συγκροτήματα που εξυπηρετούνται από τις παρεμβάσεις και όχι κατ’ ανάγκη μία διάβαση ανά σχολείο. Για τον ακριβή εντοπισμό κάθε διάβασης απαιτείται η αντιστοίχιση των σχολικών σημείων με τις συγκεκριμένες οδούς εγκατάστασης.
Σημειώνεται ότι οι δύο πρώτες έξυπνες διαβάσεις πεζών στον Δήμο Λαρισαίων είχαν δημιουργηθεί στις συμβολές των οδών Θεοφράστου και Χαλδούπη, καθώς και Καραθάνου και Κουμουνδούρου, στο πλαίσιο διαφορετικής παρέμβασης για την «Έξυπνη Πόλη», που εντάσσεται στο Ελλάδα 2.0. Οι συγκεκριμένες διαβάσεις αποτελούν προγενέστερες παρεμβάσεις και διακρίνονται από το νεότερο έργο κατασκευής πρότυπων διαβάσεων γύρω από σχολικές μονάδες.
Η ασφάλεια στο επίκεντρο
Η ανάπτυξη των έξυπνων διαβάσεων στη Λάρισα εντάσσεται στην προσπάθεια αναβάθμισης των συνθηκών μετακίνησης στις γειτονιές, με ιδιαίτερη έμφαση στις διαδρομές προς και από το σχολείο. Η αυξημένη παρουσία μαθητών, γονέων και εκπαιδευτικών σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας καθιστά αναγκαία την ενίσχυση της ορατότητας και την έγκαιρη προειδοποίηση των οδηγών.
Σε πανελλαδικό επίπεδο, το πρόγραμμα προβλέπει 843 έξυπνες διαβάσεις σε 107 δήμους, με ορίζοντα ολοκλήρωσης στα τέλη Οκτωβρίου 2026. Η δράση αποσκοπεί στη δημιουργία ασφαλέστερων σχολικών διαδρομών μέσω της αξιοποίησης τεχνολογιών που ενισχύουν την ορατότητα και ενημερώνουν έγκαιρα τους οδηγούς για την παρουσία πεζών.
Για τη Λάρισα, το ζητούμενο είναι η τεχνολογική υποδομή να αποτελέσει μέρος μιας ευρύτερης κουλτούρας οδικής ασφάλειας. Οι φωτεινές σημάνσεις και οι αισθητήρες μπορούν να ενισχύσουν την προστασία των πεζών, όμως η αποτελεσματικότητά τους συνδέεται και με την προσεκτική οδήγηση, τον σεβασμό στις διαβάσεις και τη συνεχή μέριμνα για την ασφάλεια των παιδιών στον δρόμο.
