Η Turritopsis dohrnii είναι ένα μικροσκοπικό, διάφανο θαλάσσιο πλάσμα με μια μοναδική ιδιότητα στο ζωικό βασίλειο, καθώς μπορεί να γυρίσει το βιολογικό της ρολόι προς τα πίσω.
Όταν το ζώο αντιμετωπίζει συνθήκες έντονου στρες, όπως τραυματισμό, λιμοκτονία ή ακραίες μεταβολές στο περιβάλλον, σταματά την κανονική του δραστηριότητα και πέφτει στον πυθμένα. Εκεί, η ενήλικη μορφή του συμπυκνώνεται σε μια μάζα κυττάρων που ονομάζεται κύστη. Μέσα σε λίγες ημέρες, από αυτή την κύστη αναπτύσσεται ένας πολύποδας, δηλαδή η νεαρή μορφή του οργανισμού, ο οποίος δημιουργεί μια νέα αποικία και παράγει εκατοντάδες νέες, νεαρές μέδουσες.
Η εκπληκτική αυτή ικανότητα ανακαλύφθηκε τυχαία το 1992 από έναν Ιταλό επιστήμονα που ξέχασε να ταΐσει τις μέδουσες του εργαστηρίου του κατά τη διάρκεια ενός Σαββατοκύριακου. Για να επιτύχει αυτή την αναγέννηση, η μέδουσα χρησιμοποιεί μια σπάνια κυτταρική διαδικασία που ονομάζεται διαφοροποίηση. Ενώ στους περισσότερους οργανισμούς τα εξειδικευμένα κύτταρα παραμένουν εγκλωβισμένα στον ρόλο τους μέχρι να γηράσουν και να πεθάνουν, στην αθάνατη μέδουσα τα ενήλικα κύτταρα χάνουν την εξειδίκευσή τους. Επιστρέφουν σε μια κατάσταση παρόμοια με αυτή των βλαστικών κυττάρων και στη συνέχεια μετατρέπονται εκ νέου σε όποιον τύπο κυττάρου χρειάζεται ο οργανισμός για να αναγεννηθεί.
Οι επιστήμονες προσπαθούν να αποκωδικοποιήσουν το DNA της μέδουσας για να κατανοήσουν ποιοι γενετικοί διακόπτες ενεργοποιούν αυτή την αναγέννηση. Σε μια σημαντική μελέτη του 2022 από το Πανεπιστήμιο του Οβιέδο στην Ισπανία, ο μοριακός βιολόγος Βίκτορ Κουεσάδα και η ομάδα του συγκρίναν το γονιδίωμα της Turritopsis dohrnii με αυτό ενός συγγενικού είδους που δεν αναγεννάται.
Ανακάλυψαν ότι η αθάνατη μέδουσα διαθέτει πολλαπλά αντίγραφα γονιδίων που σχετίζονται με την επισκευή του DNA και την αποκατάσταση των μεταλλάξεων που συσσωρεύονται με την ηλικία. Διαπίστωσαν επίσης αυξημένη παρουσία γονιδίων για τη συντήρηση των τελομερών, των προστατευτικών καλυμμάτων στις άκρες του DNA. Στους ανθρώπους, τα τελομερή κονταίνουν όσο γερνάμε, προκαλώντας κυτταρική φθορά, ενώ στη μέδουσα η διατήρησή τους εμποδίζει τη γήρανση.
Παράλληλα, οι έρευνες της Μαρία Μιγκλιέτα στο Πανεπιστήμιο Texas A&M εξέτασαν ποια γονίδια ενεργοποιούνται αποκλειστικά κατά τη φάση της κύστης, όταν δηλαδή το κύτταρο γυρίζει πίσω στον χρόνο. Η ερευνητική ομάδα εντόπισε υπερδραστηριότητα σε γονίδια επισκευής του DNA, καθώς και σε κοινά γονιδιακά μονοπάτια που στον άνθρωπο έχουν ήδη συσχετιστεί με τη μακροζωία.
Η έρευνα αυτή δεν αποσκοπεί στο να μετατρέψει ηλικιωμένους ανθρώπους σε βρέφη, αλλά στοχεύει στην αναγεννητική βιολογία. Εάν οι επιστήμονες εντοπίσουν τον μοριακό διακόπτη που επαναφέρει τα κύτταρα σε νεανική κατάσταση, θα μπορούν να παρακινήσουν τα ανθρώπινα κύτταρα να αναπλάσουν κατεστραμμένους ιστούς μετά από εγκεφαλικά επεισόδια ή καρδιακές προσβολές. Επιπλέον, η εφαρμογή αυτών των μηχανισμών μπορεί να αντιστρέψει τις βλάβες που προκαλούνται από το γήρας, όπως την απώλεια όρασης λόγω ηλικίας και τις νευροεκφυλιστικές νόσους, όπως η Νόσος Αλτσχάιμερ.
Παρά τη βιολογική της αθανασία, η Turritopsis dohrnii παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Στη φύση πεθαίνει συχνά από θηρευτές, ελλείψεις τροφής ή αλλαγές στο περιβάλλον, ενώ στο εργαστήριο φαίνεται να υπάρχει ένα όριο στο πόσες φορές μπορεί να επαναλάβει τον κύκλο αναγέννησης. Ωστόσο, αποδεικνύει στην επιστήμη ότι το γήρας δεν είναι αναπόφευκτο βιολογικό πεπρωμένο, προσφέροντας έναν πολύτιμο οδηγό για την καταπολέμηση των ασθενειών της τρίτης ηλικίας.
Scientists found a jellyfish called Turritopsis dohrnii, better known as the “immortal jellyfish,” that can basically hit the reset button on its life.
When it’s injured, starving, or under serious stress, it can reverse its development and return to a juvenile stage instead of simply growing old and dying.
Hey @Grok, is Turritopsis dohrnii really the closest thing we have to an “immortal” animal? Break it down in layman’s terms because how does a jellyfish literally reset its age?
— Teebebe (@Acupoftii___) September 2, 2026
Πηγή: tanea.gr
