ΣΤΙΣ ΥΠΩΡΕΙΕΣ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ – ΦΩΣ ΚΑΙ ΣΚΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ
Ο διευθυντής της Μονάδας Εντατικής Θεραπείας του Γενικού Νοσοκομείου Κατερίνης και πρόεδρος της 2ης Επιστημονικής Διημερίδας μιλά για τις προκλήσεις της εντατικής φροντίδας, τις ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις, την τεχνητή νοημοσύνη, τα ηθικά διλήμματα των γιατρών και τη δύσκολη διαδρομή από την επιβίωση στην αποκατάσταση.
Συνέντευξη στην Εννη Λεβέντη από το ένθετο υγείας «ΙΠΠΟΚΡΑΤΕΙΟΣ ΠΟΛΙΤΕΙΑ» που κυκλοφορεί με την εφημερίδα «ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΘΕΣΣΑΛΩΝ» Κυριακή 18 Οκτωβρίου 2026
Σημαντική η συμμετοχή του ΚΑΑ ANIMUS στη διοργάνωση, με τη Μαριάννα Φραγκάκη να αναδεικνύει τον ρόλο των κέντρων θεραπείας και αποκατάστασης
Η μάχη για τη ζωή δεν τελειώνει πάντοτε όταν ένας ασθενής απομακρύνεται από τον άμεσο κίνδυνο. Για πολλούς ανθρώπους, η έξοδος από τη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας αποτελεί την αρχή μιας νέας, απαιτητικής διαδρομής, κατά την οποία η αποκατάσταση, η επανάκτηση της μυϊκής δύναμης και η επιστροφή στην καθημερινότητα αποκτούν καθοριστική σημασία. Την ίδια στιγμή, οι γιατροί και οι νοσηλευτές καλούνται να διαχειριστούν σύνθετα ιατρικά περιστατικά, δύσκολες αποφάσεις, νομικά και ηθικά ζητήματα, αλλά και τη συναισθηματική επιβάρυνση που συνοδεύει τη μάχη για τη διατήρηση της ζωής.
Αυτές τις λιγότερο φωτισμένες πλευρές της εντατικής θεραπείας φιλοδοξεί να αναδείξει η 2η Επιστημονική Διημερίδα ΜΕΘ «Στις υπώρειες του Ολύμπου. Φως και Σκιές στην Εντατική Θεραπεία», η οποία πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 17 και την Κυριακή 18 Οκτωβρίου, στο Συνεδριακό Κέντρο του Δήμου Κατερίνης.
Πρόκειται για μια διοργάνωση που δεν περιορίζεται στις αμιγώς ιατρικές εξελίξεις, αλλά επιχειρεί να ανοίξει τη συζήτηση γύρω από ζητήματα που συχνά παραμένουν έξω από τη δημόσια συζήτηση.
Σημαντική είναι και η παρουσία του Κέντρου Αποκατάστασης και Αποθεραπείας ANIMUS μεταξύ των χορηγών της διημερίδας, υποστηρίζοντας μια επιστημονική συνάντηση που αναδεικνύει τη συνέχεια της φροντίδας μετά την κρίσιμη νοσηλεία. Στο ίδιο πλαίσιο, η Μαριάννα Φραγκάκη, Επιστημονική Διευθύντρια και φυσίατρος Αποκατάστασης και Κινησιοθεραπείας στο ΚΑΑ ANIMUS, συμμετέχει το Σάββατο 17 Οκτωβρίου, από τις 15:30 έως τις 16:15, στη στρογγυλή τράπεζα «Κέντρα Θεραπείας και Αποκατάστασης», συμβάλλοντας στη συζήτηση για ένα κρίσιμο στάδιο της διαδρομής των ασθενών.
Ο Ανέστης Μπεκριδέλης, διευθυντής – αναισθησιολόγος – εντατικολόγος και πρόεδρος της επιστημονικής διημερίδας, εξηγεί γιατί η γνώση μπορεί να περιορίσει τον φόβο, γιατί οι οικογένειες πρέπει να αποτελούν συμμάχους των γιατρών και γιατί η επιτυχία της εντατικής θεραπείας δεν μετριέται μόνο με την επιβίωση, αλλά και με τη δυνατότητα του ανθρώπου να επιστρέψει, όσο είναι εφικτό, στη ζωή και στην κοινωνία.
Υπάρχει η αντίληψη ότι ένας ασθενής που νοσηλεύεται σε περιφερειακό νοσοκομείο έχει λιγότερες δυνατότητες αντιμετώπισης σε σχέση με ένα μεγάλο νοσοκομείο της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης. Πόσο βάσιμη είναι αυτή η ανησυχία;
Τα περιφερειακά νοσοκομεία έχουν τη δυνατότητα να αντιμετωπίσουν τις βασικές ανάγκες πολλών βαρέως πασχόντων ασθενών. Η λειτουργία των ΜΕΘ σε νοσοκομεία εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων έχει συμβάλει στη διάσωση πολλών ανθρώπων, καθώς η άμεση αντιμετώπιση είναι εξαιρετικά σημαντική. Υπάρχουν, βέβαια, περιπτώσεις που απαιτούν εξειδικευμένες υπηρεσίες, όπως ορισμένα σοβαρά τραύματα ή νευροχειρουργικά περιστατικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις γίνεται η αρχική αντιμετώπιση και σταθεροποίηση του ασθενούς και, όταν είναι εφικτό και αναγκαίο, ακολουθεί η διακομιδή σε τριτοβάθμιο νοσοκομείο.
Η μεταφορά ενός βαρέως πάσχοντος δεν είναι μια απλή διαδικασία, καθώς μπορεί να συνοδεύεται από κινδύνους και επιπλοκές. Γι’ αυτό η δυνατότητα έγκαιρης αντιμετώπισης στον τόπο όπου βρίσκεται ο ασθενής έχει ιδιαίτερη αξία.
Η τεχνητή νοημοσύνη και οι «έξυπνες ΜΕΘ» αποτελούν ένα από τα θέματα της διημερίδας. Πόσο κοντά βρισκόμαστε σε αυτή τη νέα πραγματικότητα;
Δεν θα έλεγα ότι βρισκόμαστε ήδη πολύ κοντά σε μια πλήρως ανεπτυγμένη εικόνα των έξυπνων ΜΕΘ. Γίνονται, ωστόσο, προσπάθειες για την αναβάθμιση των μονάδων, μεταξύ άλλων μέσω ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Σε μεγάλα κέντρα χρησιμοποιούνται ήδη αλγόριθμοι τεχνητής νοημοσύνης, οι οποίοι μπορούν να αποτελέσουν χρήσιμα εργαλεία για τους γιατρούς
Το σημαντικό είναι να κατανοήσουμε ότι η τεχνολογία μπορεί να προσφέρει νέες δυνατότητες, αλλά η τελική απόφαση πρέπει να παραμένει στον γιατρό. Ο ανθρώπινος παράγοντας δεν μπορεί να υποκατασταθεί. Χρειάζεται να προσαρμοστούμε στις εξελίξεις, να αξιοποιήσουμε τα νέα εργαλεία και παράλληλα να αναζητήσουμε σύγχρονους τρόπους εκπαίδευσης των επαγγελματιών που εργάζονται στην εντατική θεραπεία.
Οι ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τους ασθενείς της ΜΕΘ. Ποια είναι τα βασικά βήματα για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπισή τους;
Οι ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις είναι σαν το παγόβουνο. Βλέπουμε ένα μέρος του προβλήματος, αλλά η πραγματική του έκταση μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερη. Μπορούν να ανατρέψουν την προσπάθεια που έχει γίνει για να σωθεί μια ζωή, ακόμη και όταν ο ασθενής έχει ξεπεράσει την αρχική κρίση.
Υπάρχουν πρωτόκολλα και επιτροπές λοιμώξεων, ενώ καταβάλλεται προσπάθεια περιορισμού τους. Για να έχουμε, όμως, ουσιαστικά αποτελέσματα, χρειάζεται επαρκές νοσηλευτικό και βοηθητικό προσωπικό, υψηλό επίπεδο καθαριότητας και συστηματική εφαρμογή των μέτρων πρόληψης. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα πολυανθεκτικά μικρόβια, τα οποία δυσκολεύουν την αντιμετώπιση των λοιμώξεων. Είναι ένας σοβαρός κίνδυνος, που δεν αφορά μόνο τις ΜΕΘ, αλλά και τους απλούς θαλάμους των νοσοκομείων. Η αντιμετώπισή του απαιτεί συνέπεια, οργάνωση και διαρκή προσπάθεια.
Γιατί επιλέξατε να εντάξετε στη διημερίδα και θεματική ενότητα για τον καρκίνο του πνεύμονα;
Στο νοσοκομείο μας λειτουργεί ιατρείο που ασχολείται με τον καρκίνο του πνεύμονα και αντιμετωπίζονται περιστατικά που συχνά χρειάζονται εξειδικευμένες εξετάσεις. Δεν είναι πάντα γνωστό στους πολίτες ότι υπάρχουν δυνατότητες διερεύνησης και αντιμετώπισης στην περιοχή μας, με αποτέλεσμα να ταλαιπωρούνται με μετακινήσεις προς μεγάλα νοσοκομεία.
Η συνεργασία πνευμονολόγων με εξειδίκευση σε διαγνωστικές τεχνικές και ογκολόγων που μπορούν να εφαρμόσουν θεραπευτικά πρωτόκολλα διευκολύνει τους ασθενείς. Θέλουμε, επομένως, να αναδείξουμε τις δυνατότητες που αναπτύσσονται στο νοσοκομείο μας και να ενημερώσουμε την τοπική κοινωνία. Παράλληλα, θεωρούμε σημαντικό να ακουστούν οι απόψεις της θωρακοχειρουργικής, καθώς η αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα είναι σύνθετη και δεν ακολουθεί πάντοτε την ίδια θεραπευτική διαδρομή.
Ένα από τα κρίσιμα ζητήματα της διημερίδας είναι η μετάβαση «Από την επιβίωση στην αποκατάσταση». Γιατί δεν τελειώνει η μάχη όταν ο ασθενής βγει από τη ΜΕΘ;
Οι ασθενείς και οι συγγενείς τους συχνά πιστεύουν ότι, όταν ξεπεραστεί η οξεία φάση της ασθένειας και ο άνθρωπος βγει από την εντατική, τα προβλήματα έχουν ουσιαστικά λυθεί. Αυτό δεν ισχύει πάντοτε, ιδιαίτερα στα βαρύτερα περιστατικά. Η ζημιά στον οργανισμό μπορεί να προκληθεί γρήγορα, αλλά η αποκατάσταση είναι πολλές φορές μακροχρόνια και δύσκολη.
Μία από τις επιπλοκές που συναντάμε είναι η μυϊκή αδυναμία. Ένας ασθενής που έχει νοσηλευτεί για μεγάλο διάστημα και έχει χρειαστεί υποστήριξη της αναπνοής μπορεί να μην είναι σε θέση να σταθεί όρθιος ή να κινηθεί όπως πριν. Χρειάζεται κατάλληλη διατροφική υποστήριξη, φυσικοθεραπεία και κινησιοθεραπεία, ώστε να ενδυναμωθεί σταδιακά και να ανακτήσει τη λειτουργικότητά του.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, τα εξειδικευμένα κέντρα αποκατάστασης έχουν καθοριστικό ρόλο. Εκεί οργανώνεται η προσπάθεια για την κινητική ενδυνάμωση, αλλά και για την αντιμετώπιση άλλων αναγκών, όπως η σταδιακή αποδέσμευση από τραχειοστομία ή γαστροστομία, όπου αυτό είναι εφικτό. Η αποκατάσταση αποτελεί ουσιαστικό μέρος της συνολικής θεραπευτικής πορείας και μπορεί να συμβάλει στην επιστροφή του ανθρώπου στην κοινωνία.
Στη διημερίδα συμμετέχει και το ΚΑΑ ANIMUS, ενώ η Μαριάννα Φραγκάκη θα μιλήσει στη στρογγυλή τράπεζα για τα κέντρα θεραπείας και αποκατάστασης. Πόσο σημαντική είναι η συνεργασία ανάμεσα στη ΜΕΘ και στα εξειδικευμένα κέντρα;
Η αποκατάσταση είναι ένα ζήτημα που πρέπει να γνωρίζουν τόσο οι ασθενείς όσο και οι οικογένειές τους. Πολλές φορές, οι συγγενείς δεν έχουν συνειδητοποιήσει τι μπορεί να ακολουθήσει μετά την εντατική θεραπεία και ποιες ανάγκες θα χρειαστεί να καλυφθούν. Τα κέντρα αποκατάστασης αναλαμβάνουν μια απαιτητική προσπάθεια, η οποία δεν περιορίζεται σε λίγες ημέρες. Ο ασθενής μπορεί να χρειάζεται χρόνο για να σταθεροποιηθεί, να ενδυναμώσει τους μυς του και να ανακτήσει σταδιακά βασικές λειτουργίες. Όταν οι οικογένειες γνωρίζουν αυτή τη διαδρομή, είναι καλύτερα προετοιμασμένες για τις δυσκολίες και τις απαιτήσεις της.
Γι’ αυτό θεωρήσαμε σημαντικό να εντάξουμε τη συγκεκριμένη θεματική στη διημερίδα. Θέλουμε ο κόσμος να κατανοήσει τι προσφέρουν τα κέντρα αποκατάστασης και γιατί αποτελούν μέρος της συνέχειας της φροντίδας. Η συμβολή φορέων όπως το ΚΑΑ ANIMUS και η συμμετοχή επιστημόνων με σχετική εμπειρία στη συζήτηση βοηθούν να αναδειχθεί αυτή η διάσταση της θεραπείας.
Η εργασία στη ΜΕΘ έχει μεγάλο ψυχολογικό κόστος. Πόσο σοβαρό είναι το φαινόμενο της επαγγελματικής εξουθένωσης για τους γιατρούς και τους νοσηλευτές;
Η επαγγελματική εξουθένωση, το λεγόμενο burnout, είναι ένα συχνό φαινόμενο στις ΜΕΘ. Είμαστε άνθρωποι και βρισκόμαστε καθημερινά δίπλα σε ασθενείς που δίνουν τη δική τους μάχη. Συχνά χρειάζεται να ανακοινώσουμε δυσάρεστα νέα στους συγγενείς ή να αντιμετωπίσουμε περιστατικά που, παρά τις προσπάθειες, δεν έχουν την έκβαση που θα θέλαμε.
Όταν σε αυτές τις συνθήκες προστίθενται οι ελλείψεις προσωπικού και τα επαναλαμβανόμενα, απαιτητικά ωράρια, η ψυχική και σωματική επιβάρυνση μεγαλώνει. Χρειάζεται επαρκής στελέχωση, δυνατότητα ξεκούρασης και οργανωμένη ψυχολογική υποστήριξη για τους γιατρούς και τους νοσηλευτές. Είναι ένα πεδίο στο οποίο απομένει πολλή δουλειά, ώστε να προστατεύσουμε τους ανθρώπους που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή της φροντίδας.
Τα νομικά και ηθικά διλήμματα, ιδιαίτερα όταν πρέπει να ληφθούν αποφάσεις για την πορεία ενός ασθενούς ή για το τέλος της ζωής, αποτελούν επίσης μέρος της συζήτησης. Πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν;
Η ΜΕΘ συνεργάζεται με τα κλινικά και τα εργαστηριακά τμήματα του νοσοκομείου, καθώς η αντιμετώπιση των ασθενών απαιτεί τη συνδρομή πολλών ειδικοτήτων. Παράλληλα, ανακύπτουν συχνά νομικά ζητήματα και ηθικά διλήμματα, ιδίως όταν η επικοινωνία ανάμεσα στους γιατρούς και στους συγγενείς δεν είναι καλή.
Υπάρχουν αποφάσεις που είναι δύσκολες και απαιτούν υπευθυνότητα, γνώση και ουσιαστική επικοινωνία. Οι οικογένειες πρέπει να κατανοούν την κατάσταση του ασθενούς, τις δυνατότητες της ιατρικής παρέμβασης και τα όρια που μπορεί να υπάρχουν. Η ενημέρωση δεν εξαλείφει τη δυσκολία, αλλά βοηθά να δημιουργηθεί ένα πλαίσιο μεγαλύτερης κατανόησης. Είναι σημαντικό η κοινωνία να γνωρίζει τι συμβαίνει μέσα στην εντατική και ποιες αποφάσεις καλούνται να λάβουν οι επαγγελματίες υγείας.
Ποιο είναι τελικά το μήνυμα που θέλετε να μεταφέρετε μέσα από τη διημερίδα στους επιστήμονες, στους ασθενείς και στις οικογένειές τους;
Πιστεύω ότι ο φόβος συχνά είναι αποτέλεσμα της άγνοιας. Όταν κάποιος γνωρίζει καλύτερα μια δύσκολη κατάσταση, μπορεί σταδιακά να την κατανοήσει και να την αντιμετωπίσει με μεγαλύτερη ψυχραιμία. Γι’ αυτό χρειάζεται να επικοινωνούμε όσα γνωρίζουμε, να μοιραζόμαστε τις εμπειρίες μας και να δίνουμε στους συγγενείς τη δυνατότητα να κατανοούν την πορεία που έχει μπροστά του ο άνθρωπός τους.
Η γνώση μπορεί να περιορίσει τον φόβο και να ενισχύσει την ελπίδα. Θέλουμε οι οικογένειες να συμμετέχουν ουσιαστικά στην προσπάθεια για τη διάσωση της ζωής και να γνωρίζουν ότι, πολλές φορές, η πορεία δεν τελειώνει με την έξοδο από τη ΜΕΘ. Υπάρχει μια διαδρομή που μπορεί να απαιτήσει χρόνο, υπομονή και αποκατάσταση.
Μέσα από τη διημερίδα θέλουμε να αναδείξουμε αυτές τις πραγματικότητες, να συζητήσουμε όσα μας προβληματίζουν και να ενισχύσουμε την επικοινωνία ανάμεσα στους επιστήμονες και στην κοινωνία. Όσο περισσότερο μοιραζόμαστε τη γνώση, τόσο περισσότερο μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τις δύσκολες καταστάσεις με κατανόηση και ελπίδα. Η 2η Επιστημονική Διημερίδα ΜΕΘ «Στις υπώρειες του Ολύμπου. Φως και Σκιές στην Εντατική Θεραπεία» φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν χώρο ουσιαστικού επιστημονικού διαλόγου, αλλά και ενημέρωσης της κοινωνίας για τις πραγματικές ανάγκες των ασθενών και των οικογενειών τους. Γιατί η μάχη για τη ζωή δεν αφορά μόνο την αντιμετώπιση της κρίσιμης στιγμής, αλλά και όλα όσα ακολουθούν μέχρι ο άνθρωπος να μπορέσει να επιστρέψει, όσο το δυνατόν πιο λειτουργικός, στην καθημερινότητά του.
