Ενεργειακή κρίση και η ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων για τη στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων κυριαρχούν στην ατζέντα της διήμερης Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που ξεκινά σήμερα στις Βρυξέλλες. Η συνεδρίαση αρχίζει την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου, στις 11 το πρωί ώρα Ελλάδας, με τους ηγέτες των «27» να αναζητούν κοινές λύσεις στην εκτόξευση του ενεργειακού κόστους, υπό τη σκιά της κρίσης στη Μέση Ανατολή και εν μέσω σημαντικών διαφωνιών για τον νέο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028-2034.
Στην ατζέντα των συζητήσεων, που θα ολοκληρωθούν την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, περιλαμβάνονται επίσης η οικονομική και στρατιωτική στήριξη της Ουκρανίας, η ευρωπαϊκή άμυνα, το μεταναστευτικό και η διεύρυνση της ΕΕ.
Η αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμασία για τους Ευρωπαίους ηγέτες, καθώς οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή στις διεθνείς αγορές εντείνουν τις πιέσεις στην ευρωπαϊκή οικονομία. Στο επίκεντρο βρίσκεται η ανάγκη άμεσης ανακούφισης των καταναλωτών και των επιχειρήσεων, χωρίς να εγκαταλειφθεί η μακροπρόθεσμη στρατηγική για τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα.
Σε επιστολή πρόσκλησης προς τους ηγέτες, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, ζητά «άμεση δράση», καλώντας για σαφείς κατευθύνσεις προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με την επεξεργασία «στοχευμένων και προσωρινών μέτρων» για τον περιορισμό των επιπτώσεων των ανατιμήσεων.
Ωστόσο, η εξεύρεση κοινής λύσης δεν θεωρείται εύκολη υπόθεση. «Δεν υπάρχει μία μαγική λύση» που να μπορεί να αντιμετωπίσει άμεσα το πρόβλημα των καταναλωτών και των επιχειρήσεων, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο. Οι διαφορετικές προτάσεις των κρατών-μελών θα πρέπει να αξιολογηθούν τόσο ως προς την αποτελεσματικότητά τους όσο και ως προς τη δυνατότητα επίτευξης συναίνεσης.
Προτάσεις και διαφωνίες για τα μέτρα στήριξης
Μεταξύ των προτάσεων που έχουν τεθεί στο τραπέζι βρίσκεται η επιβολή φόρου στα έκτακτα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών (windfall tax), την οποία υποστηρίζουν έξι κράτη-μέλη: η Γερμανία, η Ιταλία, η Ισπανία, η Πολωνία, η Αυστρία και η Πορτογαλία.
Παράλληλα, η Ελλάδα και η Ιταλία διεκδικούν μεγαλύτερα περιθώρια δημοσιονομικής ευελιξίας, προκειμένου οι εθνικές κυβερνήσεις να μπορούν να χρηματοδοτήσουν προσωρινές παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών.
Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης φορολογικές ελαφρύνσεις, όπως η μείωση του ΦΠΑ και των ειδικών φόρων κατανάλωσης στα ενεργειακά προϊόντα. Η Ιταλία και η Τσεχία έχουν προτείνει επιπλέον προσωρινές τροποποιήσεις στο ευρωπαϊκό Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), με στόχο τον περιορισμό του κόστους για την οικονομία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιμένει στην ανάγκη «δημοσιονομικής σύνεσης», προειδοποιώντας ότι οι παρεμβάσεις δεν θα πρέπει να προκαλέσουν νέες πιέσεις στα δημόσια οικονομικά ή να κλονίσουν την εμπιστοσύνη των αγορών.
Ειδικά για την ευρωπαϊκή φορολόγηση των έκτακτων κερδών των ενεργειακών επιχειρήσεων, η Επιτροπή διατηρεί επιφυλάξεις, θεωρώντας ότι οι εθνικές κυβερνήσεις βρίσκονται σε καλύτερη θέση να αποφασίσουν εάν και πώς θα εφαρμόσουν ένα τέτοιο μέτρο. Έχει συμφωνηθεί η συγκρότηση ομάδας εργασίας που θα εξετάσει το ζήτημα, θα διευκολύνει την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και θα παρέχει υποστήριξη στα κράτη-μέλη.
Σύμφωνα με το σχέδιο συμπερασμάτων, οι ηγέτες αναμένεται να ζητήσουν από την Κομισιόν να εξετάσει επιπλέον πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων. «Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Επιτροπή να εξετάσει και να προτείνει, εφόσον κρίνεται σκόπιμο, περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση της ραγδαίας αύξησης των τιμών ενέργειας βραχυπρόθεσμα», αναφέρεται στο κείμενο, με την τελική διατύπωση να εξαρτάται από τις διαπραγματεύσεις.
Η ιρλανδική πρόταση
Το πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 βρίσκεται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων της Συνόδου, αποτελώντας ένα από τα πιο σύνθετα ζητήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα κράτη-μέλη.
Η συζήτηση βασίζεται στη συμβιβαστική πρόταση της Ιρλανδικής Προεδρίας, η οποία προβλέπει μείωση του προϋπολογισμού κατά περίπου 8%, δηλαδή 141 δισ. ευρώ, σε σχέση με την αρχική πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Με το νέο σχέδιο, το συνολικό ύψος του επταετούς προϋπολογισμού διαμορφώνεται σε περίπου 1,622 τρισ. ευρώ, σε σταθερές τιμές του 2025.
Παρά τις προβλεπόμενες περικοπές, οι διαφωνίες ανάμεσα στα κράτη-μέλη παραμένουν έντονες. Οι διαφορετικές προτεραιότητες αφορούν τόσο το συνολικό ύψος των δαπανών όσο και την κατανομή των κονδυλίων.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, όπως η Γερμανία, η Σουηδία, η Ολλανδία, η Αυστρία, η Φινλανδία και η Δανία, που θεωρούν ακόμη και τον αναθεωρημένο προϋπολογισμό υπερβολικά υψηλό. Οι χώρες αυτές ζητούν πρόσθετες περικοπές, που θα μπορούσαν να φτάσουν σε αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ.
Στην αντίθετη πλευρά, οι 17 χώρες της ομάδας των «Φίλων της Συνοχής» – μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία – επιδιώκουν τη διατήρηση των κονδυλίων για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και την πολιτική συνοχής. Υπογραμμίζουν ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση είναι κρίσιμη για τη στήριξη του αγροτικού τομέα και την ανάπτυξη των περιφερειών.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκφράζει επίσης τη δυσαρέσκειά της για το εύρος των περικοπών που περιλαμβάνονται στην ιρλανδική πρόταση, προειδοποιώντας πως μπορεί να τεθούν σε κίνδυνο βασικές ευρωπαϊκές προτεραιότητες, οι οποίες έχουν ήδη συμφωνηθεί από τα κράτη-μέλη. Η Γαλλία, από την πλευρά της, τάσσεται υπέρ ενός «φιλόδοξου» προϋπολογισμού, με επαρκή χρηματοδότηση για ουσιαστικές κοινές πολιτικές.
Η θέση της Ελλάδας – Στις Βρυξέλλες ο Κυριάκος Μητσοτάκης
Στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις Βρυξέλλες, θα συμμετάσχει σήμερα Πέμπτη και αύριο Παρασκευή ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης,
Σε ό,τι αφορά την αύξηση των τιμών της ενέργειας που προκαλεί η διεθνής αβεβαιότητα και η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ, ο πρωθυπουργός, σύμφωνα με πληροφορίες, θα τονίσει ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η μείωση των τιμών και η αναζήτηση τρόπων στοχευμένης και προσωρινής στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων – ιδιαίτερα των μικρομεσαίων – ενόψει ενός δύσκολου χειμώνα, πάντοτε στα πλαίσια της διατήρησης της δημοσιονομικής σταθερότητας και βιωσιμότητας, καθώς οι αγορές παραμένουν νευρικές.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να επαναλάβει τη σημασία της ολοκλήρωσης της Ευρωπαϊκής Αγοράς Ενέργειας και των ενεργειακών διασυνδέσεων. Ωστόσο, θα τονίσει, απαιτούνται και πιο μεσοπρόθεσμα μέτρα που να ανταποκρίνονται στη δύσκολη συγκυρία. Παράλληλα ο κ. Μητσοτάκης αναμένεται να επισημάνει ότι η πράσινη μετάβαση είναι ένας μακροπρόθεσμος στόχος και αυτή τη στιγμή απαιτείται η Ευρώπη να επανεξετάσει τις απόψεις της για την ενεργειακή ασφάλεια και να προσαρμόσει ανάλογα την πολιτική της.
Σημειώνεται ότι η κλιματική πολιτική διαμορφώθηκε σε μια περίοδο σχετικά χαμηλού ενεργειακού κόστους.
Ο πρωθυπουργός θα τονίσει επιπλέον ότι η Ευρώπη οφείλει να αναρωτηθεί αν σε μια συγκυρία υψηλού πληθωρισμού μπορεί να αντέξει το υψηλό ενεργειακό κόστος για την βιομηχανία της, την πράσινη μετάβαση και την τήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας ταυτόχρονα.
Ως προς την ανταγωνιστικότητα και την απλοποίηση διαδικασιών, ο πρωθυπουργός θα σημειώσει ότι η νέα ενεργειακή κρίση αναδεικνύει ακόμα πιο έντονα το κενό ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας και την ανάγκη μείωσης των κρίσιμων εξαρτήσεων της Ε.Ε.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επιμείνει στην υλοποίηση των εκθέσεων Λέτα και Ντράγκι, ενώ αναμένεται να επισημάνει ότι η πρόοδος στην υλοποίηση πρωτοβουλιών για την απλοποίηση της νομοθεσίας, και του ‘’28ου καθεστώτος” δεν είναι ικανοποιητική.
Στη συζήτηση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) – η οποία συνεχίζεται πλέον στη βάση του αναθεωρημένου Negobox που προετοίμασε η Ιρλανδική Προεδρία – η χώρα μας έχει τοποθετηθεί με σαφήνεια. Οι αυξημένες φιλοδοξίες της Ένωσης δεν μπορούν να υπηρετηθούν με λιγότερους πόρους. Η ελληνική θέση είναι ότι απαιτείται ένας φιλόδοξος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός που θα απαντά στις νέες προτεραιότητες, όπως η άμυνα, η ασφάλεια, η έρευνα και η καινοτομία – οι νέες όμως αυτές προτεραιότητες δεν μπορεί να χρηματοδοτηθούν σε βάρος της Πολιτικής Συνοχής και της ΚΑΠ.
Η Ελλάδα δεν θα δεχθεί περαιτέρω περικοπές σε αυτούς τους τομείς, ωστόσο, είναι ανοικτή στη συζήτηση για ένα νέο πακέτο ίδιων πόρων – έχει καταθέσει άλλωστε και σχετικές προτάσεις – εφόσον η κατανομή του κόστους δεν θα επιβαρύνει δυσανάλογα τις λιγότερο ανεπτυγμένες οικονομίες.
Ως προς τη Διεύρυνση, η ελληνική θέση παραμένει ότι πρόκειται για στρατηγική επένδυση στην ασφάλεια και την σταθερότητα – πρόκειται για μια διαδικασία που εξαρτάται από τις επιδόσεις των ίδιων των υποψηφίων χωρών.
Η χώρα μας δεν τάσσεται υπέρ της αλλαγής του τρόπου λήψης αποφάσεων και θεωρεί ότι οι εσωτερικές μεταρρυθμίσεις της Ε.Ε. και η Διεύρυνση είναι δύο διαφορετικές διαδικασίες που δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πακέτο. Σε κάθε περίπτωση, η πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής χρειάζεται μελέτη και όχι βιαστικές αποφάσεις.
Ως προς το Μεταναστευτικό, η Ελλάδα είναι από τα πρώτα κράτη-μέλη της Ε.Ε. που τόνισε τη σημασία προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε., ενώ έχει εκφράσει την ικανοποίησή της για την στήριξη της Επιτροπής στην πρότασή της για έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό διαχείρισης έκτακτων καταστάσεων μαζικής εισροής ή εργαλειοποίησης της μεταναστευτικής πίεσης – όπως στην περίπτωση του Έβρου το 2020.
Στο επίκεντρο το ουκρανικό και η συμφωνία Ρωσίας – ΗΠΑ για το ντίζελ
Τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου, την Παρασκευή 16 Οκτωβρίου, οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα επικεντρωθούν στην Ουκρανία, με τον πρόεδρο της χώρας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, να αναμένεται στις Βρυξέλλες για να ενημερώσει τους «27» σχετικά με τις ανάγκες της χώρας του.
Η συζήτηση λαμβάνει χώρα εν μέσω των συνεχιζόμενων ρωσικών επιθέσεων εναντίον αμάχων και κρίσιμων υποδομών. Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η Ουκρανία θα έχει στη διάθεσή της τους αναγκαίους πόρους για να αντιμετωπίσει τις στρατιωτικές και οικονομικές πιέσεις.
Οι ηγέτες αναμένεται να επαναβεβαιώσουν τη δέσμευσή τους για συνεχή στήριξη του Κιέβου. Παράλληλα, εκφράζεται αποφασιστικότητα για την αύξηση της πίεσης στη Ρωσία, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου και την έναρξη ουσιαστικών ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων με τη Μόσχα.
Σημαντικό ζήτημα αποτελεί η συμφωνία της ΕΕ για τη χορήγηση δανείου ύψους 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία για την περίοδο 2026-2027. Από το συνολικό ποσό, τα 60 δισ. ευρώ προορίζονται για στρατιωτική βοήθεια και τα υπόλοιπα 30 δισ. ευρώ για την κάλυψη δημοσιονομικών αναγκών.
Παρά το γεγονός ότι έχουν προσδιοριστεί οι πόροι για το 2026, η χρηματοδότηση των αναγκών του 2027 παραμένει ανοιχτή. Στο σχέδιο συμπερασμάτων, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο επαναλαμβάνει τη δέσμευσή του να συμβάλει στην κάλυψη των επειγουσών χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας, σε συνεργασία με διεθνείς εταίρους.
Επιπλέον, αναμένει επικαιροποιημένη αξιολόγηση της οικονομικής κατάστασης και των αναγκών της χώρας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Καλεί, επίσης, τους διεθνείς εταίρους να ενισχύσουν άμεσα την οικονομική και στρατιωτική βοήθειά τους.
Στο επίκεντρο των συζητήσεων για την Ουκρανία αναμένεται να βρεθεί και η συμφωνία μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ρωσίας για το ντίζελ, η οποία έχει προκαλέσει αντιδράσεις στις Βρυξέλλες.
Ευρωπαίος αξιωματούχος χαρακτήρισε τη συμφωνία «λυπηρή», επισημαίνοντας ότι έρχεται σε αντίθεση με τη στρατηγική που ακολουθούν οι ΗΠΑ και η Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία τεσσεράμισι χρόνια για την άσκηση πίεσης στη Μόσχα.
Η δυσαρέσκεια αυτή αποτυπώνεται και στο σχέδιο συμπερασμάτων, όπου αναφέρεται ότι «το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εκφράζει τη λύπη του για την απόφαση των Ηνωμένων Πολιτειών να άρουν προσωρινά τις κυρώσεις στο ρωσικό ντίζελ».
Πέρα από το οικονομικό σκέλος της στήριξης προς το Κίεβο, οι ηγέτες θα εξετάσουν και την πρόοδο στην ευρωπαϊκή αμυντική ετοιμότητα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αντιμετώπιση των υβριδικών επιθέσεων που αποδίδονται στη Ρωσία και στην κάλυψη κρίσιμων ελλείψεων στις στρατιωτικές δυνατότητες των κρατών-μελών.
Πηγή: tanea.gr
