Του Νίκου Ρουσάνογλου
Σε δεκάδες χιλιάδες υπολογίζονται τα σπίτια που παραμένουν ανεκμετάλλευτα, ως αποτέλεσμα των 450.000 αποποιήσεων κληρονομιάς που έγιναν μόνο την περίοδο 2013-2018, όταν και το σχετικό φαινόμενο κορυφώθηκε ως αποτέλεσμα των χρεών που είχαν συσσωρευτεί κατά την οικονομική κρίση και του φόβου των κληρονόμων για “δήμευση” και της δικής τους περιουσίας, προκειμένου να αποπληρωθούν οι οφειλές των θανόντων συγγενών. Εν τω μεταξύ, ουδείς είναι σε θέση να αποτιμήσει το μέγεθος των σχολαζουσών κληρονομιών, που έχουν περάσει στα χέρια του δημοσίου, ή των κληροδοτημάτων. Μόνο για τα τελευταία, ο Σύλλογος Μεσιτών Αθηνών-Αττικής, έχει υπολογίσει ότι αφορούν σε τουλάχιστον 5.000 κλειστά διαμερίσματα στο κέντρο της Αθήνας.
Είναι λοιπόν προφανές ότι η πρόσφατη νομοθετική μεταρρύθμιση του Υπ. Δικαιοσύνης για το κληρονομικό δίκαιο, μπορεί, υπό προϋποθέσεις, όχι μόνο να περιορίσει το φαινόμενο των αποποιήσεων και της απώλειας χιλιάδων κατοικιών από εδώ και στο εξής, αλλά και να επιστρέψει στην αγορά δεκάδες, ή ακόμα κι εκατοντάδες χιλιάδες κατοικίες, που εξακολουθούν να αποτελούν αντικείμενο δικαστικών και δικονομικών αντεγκλήσεων και ερίδων μεταξύ κληρονόμων. Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, υπολογίζεται ότι σε περίπου 600.000 κλειστών ακινήτων αντιστοιχούν 1 εκατ. δικαιώματα ιδιοκτησίας. Δηλαδή, στο 75% των κλειστών κατοικιών, παρατηρείται το φαινόμενο της πολυιδιοκτησίας, καθώς υπάρχουν σχεδόν δύο ιδιοκτήτες ανά ακίνητο. Έτσι, αποδεικνύεται και με βάση τους αριθμούς, ότι η πολυιδιοκτησία και οι πολυετείς διαμάχες των κληρονόμων είναι πράγματι ένας από τους λόγους που κρατούν κλειστά τα ακίνητα.
Επομένως, ο νέος νόμος 5303/2026 για το κληρονομικό δίκαιο θα πρέπει να εφαρμοστεί το συντομότερο δυνατόν, καθώς περιλαμβάνει διατάξεις, που θα επιτρέψουν την ταχύτερη διάθεση και αξιοποίηση (πώληση ή ενοικίαση) των ακινήτων που αποτελούν προϊόν κληρονομιάς, καθώς στο επίκεντρό του βρίσκεται η ταχύτερη και απλούστερη διαδικασία εκκαθάρισης της κληρονομητέας περιουσίας, ειδικά σε περιπτώσεις πολυιδιοκτησίας. Αυτό επιτυγχάνεται μέσω του εξορθολογισμού του θεσμού της νόμιμης μοίρας και της μετατροπής της σε ενοχική αξίωση. Με αυτόν τον τρόπο αποτρέπεται ο κατακερματισμός παραγωγικών ή επιχειρηματικών μονάδων και διευκολύνεται η ορθολογική μεταβίβαση της περιουσίας. Συγκεκριμένα, με το νέο σύστημα, θα μπορεί να ορίζεται ένας δικαιούχος από την διαθήκη, που θα πάρει όλο το ακίνητο για να το διαχειριστεί (με τις απαιτούμενες ασφαλιστικές δικλείδες, ώστε να αποφευχθούν φαινόμενα ξεπουλήματος) και οι υπόλοιποι κληρονόμοι θα έχουν το δικαίωμα της χρηματικής αποζημίωσης.
Ωστόσο, η εφαρμογή στην πράξη απαιτεί τόσο τις σχετικές υπουργικές αποφάσεις, όσο και την επίλυση τυχόν τεχνικών ζητημάτων που προκύπτουν στην πορεία. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται η πρωτοβουλία του Υπ. Δικαιοσύνης για την δημιουργία μιας νέας εφαρμογής, που θα καταγράφει το ενεργητικό κάθε κληρονομιάς και θα επιτρέπει στους κληρονόμους να μάθουν υπεύθυνα και σε σύντομο χρονικό διάστημα, ποια είναι τα κληρονομικά χρέη. Η σχετική κίνηση, σύμφωνα και με την ΠΟΜΙΔΑ, κατέστη απολύτως αναγκαία μετά την ρύθμιση του νέου Κληρονομικού Δικαίου, που προβλέπει ότι ο κληρονόμος ευθύνεται για τα χρέη του κληρονομούμενου μόνον μέχρι του ποσού της αξίας της κληρονομικής περιουσίας και όχι και με την υπόλοιπη περιουσία του.
Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΟΜΙΔΑ, κ. Στράτο Παραδιά, “μόνο η δημιουργία ενός σύγχρονου και αποτελεσματικού μηχανισμού έγκαιρης και έγκυρης διαπίστωσης του ποσού των χρεών της κληρονομιάς, μπορεί να καταστήσει δυνατή την εφαρμογή της σημαντικής αυτής διάταξης, διότι διαφορετικά ο κάθε κληρονόμος θα ζει επί χρόνια στην αβεβαιότητα τυχόν ύπαρξης αφανών και βραδυφλεγούς εμφάνισης χρεών, με αποτέλεσμα να μην αναλαμβάνει να διαχειριστεί και να αξιοποιήσει την κληρονομική περιουσία, πράγμα που θα τον καθιστούσε αυτόματα υπόχρεο για όλα τα χρέη της”.
Όπως τονίζεται σε σχετική ανακοίνωση του Υπ. Δικαιοσύνης, “μέχρι σήμερα, η αναζήτηση της πραγματικής οικονομικής κατάστασης ενός κληρονομούμενου αποτελούσε μία χρονοβόρα και δαιδαλώδη διαδικασία, που συνεπαγόταν συχνά για τους κληρονόμους τον κίνδυνο ακούσιας αποδοχής χρεών. Με το νέο νομικό πλαίσιο, θα θεσπιστούν ψηφιακά εργαλεία και ενιαίες διαδικασίες που θα εξασφαλίζουν την ταχύτατη απεικόνιση της περιουσιακής κατάστασης. Για την αντιμετώπιση αυτών των προβλημάτων, το υπουργείο Δικαιοσύνης ανέθεσε σε ομάδα εργασίας, η οποία απαρτίζεται από διακεκριμένους νομικούς, δικαστικούς λειτουργούς και υπηρεσιακά στελέχη, υπό την προεδρία του καθηγητή της Νομικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Γεωργίου Λέκκα, την διαμόρφωση κατάλληλου νομικού πλαισίου ώστε οι πολίτες, με ταχείες και αποτελεσματικές διαδικασίες, να πληροφορούνται το ενεργητικό και το παθητικό της κληρονομίας”.
Σημειωτέον ότι η ΠΟΜΙΔΑ έχει προτείνει, ως κάτι απόλυτα αναγκαίο, η νομοθετική αυτή ρύθμιση να συμπεριλάβει και την επί ένα εξάμηνο, δυνατότητα αναδρομικής ανάκλησης των αποποιήσεων κληρονομιών της περιόδου από την 1.1.2010 (είσοδος της χώρας στα μνημόνια) μέχρι 15.9.2026, και αντίστοιχη προθεσμία καταγραφής – αναβίωσης χρεών, ακόμη και παραγεγραμμένων, με την προϋπόθεση ότι δεν είχαν παραγραφεί κατά το χρόνο της αποποίησης, αλλά χωρίς τόκους για τον χρόνο από την αποποίηση έως σήμερα, ώστε οι κληρονόμοι κυρίως ακινήτων πρώτης κατοικίας, να μπορέσουν σήμερα να αποδεχθούν νόμιμα τις κληρονομιές με βάση το νέο Κληρονομικό Δίκαιο και να τις δηλώσουν στο Κτηματολόγιο, αντί ή να είναι κλειστές και εγκαταλελειμμένες, ή να διαμένουν σ΄ αυτές χωρίς αποδοχή και χωρίς καμιά φορολογική συμμόρφωση.
Πηγή: capital.gr
