Ο πρόεδρος της Βραζιλίας Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και ο γερουσιαστής Φλάβιο Μπολσονάρο παραμένουν στατιστικά ισόπαλοι σε μια προσομοίωση δεύτερου γύρου εν όψει των εκλογών του επόμενου μήνα, ενώ ο αριστερός νυν πρόεδρος αύξησε το προβάδισμά του στον πρώτο γύρο, όπως έδειξαν δύο δημοσκοπήσεις τη Δευτέρα.
Εάν κανένας υποψήφιος δεν συγκεντρώσει περισσότερο από το 50% των έγκυρων ψήφων στον πρώτο γύρο της 4ης Οκτωβρίου, οι δύο επικρατέστεροι υποψήφιοι θα προκριθούν σε δεύτερο γύρο στις 25 Οκτωβρίου.
Τι προβλέπει η δημοσκόπηση της Quaest
Σε έναν ενδεχόμενο δεύτερο γύρο, ο Λούλα και ο δεξιός Μπολσονάρο θα λάμβαναν ο καθένας το 42% των ψήφων, σύμφωνα με δημοσκόπηση της Quaest που πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό του Globo. Μια εβδομάδα νωρίτερα, η Quaest έδειχνε τον Μπολσονάρο στο 42% και τον Λούλα στο 41%.
Σε ένα σενάριο πρώτου γύρου, ο Λούλα θα προηγούνταν με 39% των ψήφων, ακολουθούμενος από τον Μπολσονάρο με 34%· η προηγούμενη έρευνα τους έδειχνε στο 37% και 33%, αντίστοιχα. Η Quaest διεξήγαγε έρευνα σε 2.004 άτομα από τις 24 έως τις 27 Σεπτεμβρίου· το περιθώριο σφάλματος είναι 2 ποσοστιαίες μονάδες.
Τι αναφέρει η δημοσκόπηση της BTG Pactual/Nexus
Ο Λούλα θα λάμβανε το 46% των ψήφων σε δεύτερο γύρο, έναντι 44% για τον μεγαλύτερο γιο του πρώην Προέδρου Ζαΐρ Μπολσονάρο, σύμφωνα με δημοσκόπηση της BTG Pactual/Nexus. Η δημοσκόπηση της 21ης Σεπτεμβρίου έδειξε τον Λούλα να προηγείται του Μπολσονάρο με 46% έναντι 45%.
Σε σενάριο πρώτου γύρου, ο Λούλα θα λάμβανε το 42% των ψήφων και ο Μπολσονάρο το 37%, σε σύγκριση με 40% και 37%, αντίστοιχα, στην προηγούμενη δημοσκόπηση.
Η Nexus διεξήγαγε δημοσκόπηση σε 2.000 άτομα από τις 25 έως τις 27 Σεπτεμβρίου· περιθώριο σφάλματος 2 ποσοστιαίες μονάδες.
Τι συμβαίνει με την Meta
Η Meta ενέκρινε πολιτικές διαφημίσεις που περιείχαν ψευδείς εκλογικές πληροφορίες που δημιουργήθηκαν με τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες απευθύνονταν σε βραζιλιάνικο κοινό και χρηματοδοτήθηκαν από λογαριασμό στις ΗΠΑ, σύμφωνα με μελέτη του βρετανικού οργανισμού Eko.
Από τις 15 διαφημίσεις που υποβλήθηκαν, οι οποίες παραβίαζαν τους κανόνες του TSE (το Ανώτατο Εκλογικό Δικαστήριο της Βραζιλίας), οι 13 (87%) εγκρίθηκαν από το αυτοματοποιημένο σύστημα ελέγχου του Instagram και του Facebook, αν και καμία δεν εμφανίστηκε στους χρήστες.
Μεταξύ του εγκεκριμένου περιεχομένου υπήρχε μια εικόνα που δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη, στην οποία ο πρόεδρος του TSE, Κάσιο Νούνιες Μαρκές, δήλωνε ότι η ημερομηνία των εκλογών είχε αλλάξει, καθώς και μια άλλη που έδειχνε τον Ντόναλντ Τραμπ να προτρέπει τους ψηφοφόρους να ψηφίσουν τον Φλάβιο Μπολσονάρο. Καμία από τις δύο δεν περιλάμβανε δήλωση ότι δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη ούτε είχε ταξινομηθεί ως εκλογικό περιεχόμενο, όπως απαιτείται από τις εκλογικές αρχές της Βραζιλίας.
Το TSE απαγορεύει τις διαφημίσεις που αγοράζονται από το εξωτερικό ή από τρίτους, επιτρέποντας μόνο την εκλογική διαφήμιση που αγοράζεται απευθείας από υποψηφίους ή κόμματα.
«Η Βραζιλία βρίσκεται ήδη σε μέγιστη επιφυλακή λόγω της απειλής παρέμβασης των ΗΠΑ στις εκλογές αυτές, αλλά, παρά ταύτα, η Meta δίνει το πράσινο φως σε διαφημίσεις από λογαριασμό των ΗΠΑ που υποκινούν πραξικόπημα με πρότυπο το κίνημα “Stop the Steal” (επιθέσεις στο Καπιτώλιο στις 6 Ιανουαρίου 2021)», δήλωσε η Βίκι Γουάιατ, διευθύντρια εκστρατειών της Eko.
Η Meta δήλωσε ότι «ενισχύει τη δέσμευσή της για την προστασία της εκλογικής διαδικασίας στις πλατφόρμες της».
Το πείραμα της Διεθνούς Αμνηστίας
Η Διεθνής Αμνηστία υπέβαλε στο Facebook 15 διαφημίσεις στα βραζιλιάνικα πορτογαλικά, απευθυνόμενες αποκλειστικά στον εκλογικό πληθυσμό της Βραζιλίας, προκειμένου να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο τα συστήματα ελέγχου διαφημίσεων της πλατφόρμας χειρίζονταν το περιεχόμενο που σχετιζόταν με τις εκλογές, εν όψει των εκλογών της 4ης Οκτωβρίου 2026.
Για να βασίσει τις διαφημίσεις σε πραγματικές εκλογικές αφηγήσεις που κυκλοφορούσαν στη Βραζιλία, η Διεθνής Αμνηστία ανέλυσε διαδικτυακές συζητήσεις και το κοινό αίσθημα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, καθώς και περιεχόμενο στα πορτογαλικά στις πλατφόρμες Facebook και X μεταξύ Ιανουαρίου και Μαΐου 2026.
Από αυτές οι 14 διαφημίσεις περιείχαν παραπληροφόρηση και μία διαφήμιση ήταν ουδέτερη και δεν περιείχε παραπληροφόρηση. Η παρούσα ανάλυση χρησιμοποιεί τον όρο «παραπληροφόρηση» για λόγους συνέπειας με την ορολογία της Διεθνούς Αμνηστίας, αλλά στο ίδιο το πείραμα εφαρμόζεται ο ορισμός της Meta για την «εσφαλμένη πληροφόρηση» κατά τη δημιουργία και την ανάλυση των διαφημίσεων.
Όπως περιγράφεται στις πολιτικές και στα Πρότυπα Κοινότητας της, ο ορισμός αυτός καλύπτει ψευδείς ή ανακριβείς πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένου περιεχομένου που είναι πιθανό να συμβάλει στην παρεμπόδιση της λειτουργίας των πολιτικών διαδικασιών.
Οι τεχνικές παραπληροφόρησης που χρησιμοποιήθηκαν
Οι 14 διαφημίσεις παραπληροφόρησης σχεδιάστηκαν ώστε να αντικατοπτρίζουν τρεις τακτικές που χρησιμοποιούνται συχνά από πολιτικούς και υποψηφίους για την υποστήριξη αυταρχικών πρακτικών: «εκλογική απονομιμοποίηση», που αναφέρεται σε περιεχόμενο που επιδιώκει να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στις εκλογές, στα εκλογικά συστήματα ή στα εκλογικά αποτελέσματα, «δημιουργία εχθρού», που απεικονίζει τους πολιτικούς αντιπάλους και τα δικαστήρια ως απειλές για το έθνος ή ως παράνομους παράγοντες και «αυταρχισμός με έμφαση στην ασφάλεια», που παρουσιάζει τη βία, τη στρατιωτική επέμβαση ή την εξουσία ενός ισχυρού ηγέτη ως απαραίτητες απαντήσεις στο έγκλημα ή στην πολιτική αναταραχή.
Ενώ ορισμένες διαφημίσεις είχαν σχεδιαστεί γύρω από μία μόνο κατηγορία, άλλες ενσωμάτωναν αφηγήματα από πολλές κατηγορίες. Όλες οι διαφημίσεις, εκτός από την ουδέτερη, παραβίαζαν την πολιτική της Meta σχετικά με την παραπληροφόρηση, και συγκεκριμένα το τμήμα που αφορά την παρέμβαση στις εκλογές ή στην απογραφή. Η ουδέτερη διαφήμιση συμπεριλήφθηκε για να δοκιμαστεί η απαίτηση της Meta για επαλήθευση ταυτότητας σε όλο το περιεχόμενο που σχετίζεται με τις εκλογές.
Επτά από τις διαφημίσεις που σχεδιάστηκαν από τη Διεθνή Αμνηστία επικεντρώνονταν σε σκόπιμα παραπλανητικούς ισχυρισμούς σχετικά με υποψηφίους και εκλογικούς θεσμούς, συμπεριλαμβανομένων ισχυρισμών ότι ορισμένοι υποψήφιοι νοθεύουν τις εκλογές και αμφισβητούν την ακεραιότητα του εκλογικού συστήματος.
Οι άλλες επτά διαφημίσεις περιλάμβαναν ψευδείς πληροφορίες που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τη δυνατότητα των πολιτών να ψηφίσουν, όπως λανθασμένες λεπτομέρειες σχετικά με το πότε να ψηφίσουν, πώς να ψηφίσουν ή ποιοι υποψήφιοι συμμετείχαν στις εκλογές.
Δημιουργήθηκαν νέοι ερευνητικοί λογαριασμοί
Ο λογαριασμός στο Facebook που χρησιμοποιήθηκε για την υποβολή των διαφημίσεων δεν είχε ολοκληρώσει τη διαδικασία «Επιβεβαίωση της ταυτότητάς σας» της Meta. Η επαλήθευση της ταυτότητας δεν ολοκληρώθηκε στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας, προκειμένου να διατηρηθεί ένας ουδέτερος δοκιμαστικός λογαριασμός και να αποφευχθεί οποιαδήποτε επίδραση από το προηγούμενο ιστορικό ή τη δραστηριότητα του λογαριασμού στα αποτελέσματα του ελέγχου των διαφημίσεων. Χρησιμοποιήθηκαν ειδικοί ερευνητικοί λογαριασμοί αντί για προσωπικούς, προκειμένου να μετριαστεί ο κίνδυνος να επηρεάσει τα αποτελέσματα το ιστορικό χρήσης του λογαριασμού.
Οι ερευνητές δεν βρίσκονταν φυσικά στη Βραζιλία και δεν χρησιμοποίησαν VPN για να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι οι διαφημίσεις υποβάλλονταν από τη Βραζιλία. Οι διαφημίσεις υποβλήθηκαν από το Λονδίνο.
Όλες οι διαφημίσεις είχαν προγραμματιστεί να δημοσιευθούν σε μελλοντική ημερομηνία. Αυτό επέτρεψε στη Διεθνή Αμνηστία να ελέγξει τις διαδικασίες ελέγχου διαφημίσεων των πλατφορμών, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οποιεσδήποτε διαφημίσεις γίνονταν αποδεκτές από τις πλατφόρμες θα μπορούσαν να ακυρωθούν πριν από τη δημοσίευσή τους, εμποδίζοντας τη δημοσίευσή τους και αποτρέποντας πιθανές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή άλλους ηθικούς κινδύνους.
Η Διεθνής Αμνηστία απέστειλε επιστολή στη Meta στις 21 Ιουλίου 2026, ζητώντας την απάντησή της σχετικά με τους ισχυρισμούς ότι τα συστήματα ελέγχου διαφημίσεων του Facebook δεν κατάφεραν να εντοπίσουν παραπληροφόρηση σχετική με τις εκλογές, και εκφράζοντας ανησυχίες σχετικά με το αν η εταιρεία διαθέτει επαρκή συστήματα για τον εντοπισμό, την αξιολόγηση και τον μετριασμό των σχετικών κινδύνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η Meta δεν είχε απαντήσει μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.
Τα ευρήματα της Διεθνούς Αμνηστίας – «Μόνο μια χούντα μας σώζει»
Το Facebook ενέκρινε οκτώ διαφημίσεις που περιείχαν παραπληροφόρηση, ενώ καμία από τις επτά διαφημίσεις που απορρίφθηκαν δεν απορρίφθηκε ρητά λόγω παραπληροφόρησης.
Από τις οκτώ διαφημίσεις που περιείχαν παραπληροφόρηση και εγκρίθηκαν για δημοσίευση, τέσσερις επικεντρώνονταν αποκλειστικά στην «απονομιμοποίηση των εκλογών», δύο ανήκαν αποκλειστικά στην κατηγορία «αυταρχισμός με έμφαση στην ασφάλεια», συμπεριλαμβανομένης της παραπληροφόρησης που υποστηρίζει τη στρατιωτική επέμβαση ή τη μη συμμετοχή στις εκλογές. Οι άλλες δύο εμπίπτουν σε περισσότερες από μία από τις τρεις κατηγορίες.
Οι επτά διαφημίσεις που απορρίφθηκαν, συμπεριλαμβανομένης μιας ουδέτερης διαφήμισης, απορρίφθηκαν με την αιτιολογία ότι αφορούσαν «Διαφημίσεις σχετικά με κοινωνικά ζητήματα, εκλογές ή πολιτική». Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο Διαχειριστής Διαφημίσεων του Facebook ανέφερε ότι, επειδή οι διαφημίσεις φαινόταν να σχετίζονται με κοινωνικό ζήτημα, εκλογές ή πολιτική, ο λογαριασμός θα έπρεπε να ολοκληρώσει την επαλήθευση ταυτότητας προτού μπορέσουν να δημοσιευθούν οι διαφημίσεις.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτές οι ειδοποιήσεις απόρριψης δεν ανέφεραν ότι οι διαφημίσεις είχαν απορριφθεί λόγω του περιεχομένου τους. Επομένως, οι ειδοποιήσεις δεν παρέχουν καμία ένδειξη για το πώς θα είχαν αξιολογηθεί οι διαφημίσεις εάν ο λογαριασμός είχε επαληθευτεί.
Η Διεθνής Αμνηστία εντόπισε επίσης αδυναμίες στις δικλείδες ασφαλείας που εφαρμόζονταν κατά την υποβολή διαφημίσεων σχετικών με τις εκλογές. Επιτρεπόταν η υποβολή των διαφημίσεων χωρίς να δηλώνεται ότι αυτές εμπίπτουν στις «Ειδικές Κατηγορίες Διαφημίσεων» του Facebook, όπως απαιτείται από την εκλογική νομοθεσία της Βραζιλίας, καθώς και από τις ίδιες τις πολιτικές της Meta σχετικά με τις διαφημίσεις που αφορούν τις εκλογές.
Δεδομένου ότι ο λογαριασμός δεν είχε επαληθευτεί ως προς την ταυτότητα του κατόχου, επιτράπηκε επίσης η υποβολή των διαφημίσεων χωρίς τη δήλωση «Χρηματοδοτείται από», όπως απαιτείται από τη Meta για περιεχόμενο που σχετίζεται με τις εκλογές. Πρόκειται για διαφημίσεις που το Facebook δεν θα έπρεπε να είχε επιτρέψει να υποβληθούν εξ αρχής χωρίς επαλήθευση ταυτότητας.
Το γεγονός ότι οι διαφημίσεις μπορούσαν να υποβληθούν από χώρες εκτός της Βραζιλίας δημιουργεί ανησυχίες ότι οι ανεπαρκείς έλεγχοι επαλήθευσης και γνωστοποίησης ενδέχεται να δημιουργούν τρωτά σημεία που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από εγχώριους ή ξένους παράγοντες που επιδιώκουν να επηρεάσουν τις εκλογικές διαδικασίες.
Αυτή η παράλειψη εφαρμογής των νομικά απαιτούμενων εκλογικών γνωστοποιήσεων, καθώς και η υποβολή των διαφημίσεων από χώρες εκτός της Βραζιλίας, δημιουργούν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τον κίνδυνο εκστρατειών παραπληροφόρησης, τόσο από εγχώριους όσο και από ξένους παράγοντες, που παρεμβαίνουν στις εκλογικές διαδικασίες, καθώς και ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με τα συστήματα εποπτείας της Meta για τον εντοπισμό αυτών των κινδύνων.
Όπως και στην περίπτωση της Eko, είναι σαφές πως η Meta επιτρέπει την δημιουργία διαφημίσεων.
Απενεργοποιήθηκαν οι διαφημίσεις του Λούλα
Η Meta απενεργοποίησε προσωρινά τις διαφημίσεις στη σελίδα του προέδρου Λούλα της Βραζιλίας στο Facebook την Παρασκευή, λίγες μόνο ημέρες πριν αναμετρηθεί με έναν ακροδεξιό αντίπαλο στις εθνικές εκλογές.
Η προεκλογική εκστρατεία του νυν προέδρου Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα έχει υποβάλει ένσταση στον γίγαντα των κοινωνικών δικτύων και αναμένει εξηγήσεις για το περιστατικό, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο Agência Brasil.
Ο Λούλα, 80 ετών, διεκδικεί την τέταρτη και τελευταία θητεία του απέναντι στον Φλάβιο Μπολσονάρο, γιο του πρώην ακροδεξιού προέδρου της Βραζιλίας Ζαΐρ Μπολσονάρο. Η διαμάχη σχετικά με τις διαφημίσεις στο Facebook έρχεται μετά την κατηγορία της Διεθνούς Αμνηστίας προς τη Meta ότι δεν κατάφερε να σταματήσει τη διάδοση παραπληροφόρησης σχετικά με τις εκλογές στην πλατφόρμα.
Η οργάνωση για τα ανθρώπινα δικαιώματα διεξήγαγε ένα πείραμα τον Σεπτέμβριο, στο πλαίσιο του οποίου υπέβαλε στο Facebook 14 διαφημίσεις που περιείχαν παραπληροφόρηση και «είχαν σχεδιαστεί ώστε να αντικατοπτρίζουν… τακτικές που χρησιμοποιούνται συχνά από πολιτικούς και υποψηφίους για να υποστηρίξουν αυταρχικές πρακτικές».
Η Τζουρέμα Βέρνεκ, εκτελεστική διευθύντρια της Διεθνούς Αμνηστίας στη Βραζιλία, δήλωσε ότι η αδυναμία της Meta να εντοπίσει τις διαφημίσεις αυτές είναι «εξαιρετικά ανησυχητική» και «δείχνει ότι η Meta δεν καταβάλλει επαρκείς προσπάθειες για να αποτρέψει τη μετατροπή της πλατφόρμας της σε φορέα παραπληροφόρησης, ενώ συνεχίζει να αποκομίζει κέρδη από το περιεχόμενο και τα διαφημιστικά συστήματα που διευκολύνουν τη διάδοσή της».
Λίγο μετά τη νίκη του επί του ηλικιωμένου Μπολσονάρο το 2022, ο Λούλα απέτρεψε μια απόπειρα πραξικοπήματος από τον ηττημένο αντίπαλό του. Εν όψει των φετινών εκλογών στις 4 Οκτωβρίου, ο Λούλα έχει προειδοποιήσει για ξένη παρέμβαση στις εκλογές από τις ΗΠΑ, όπου ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει την υποψηφιότητα του Μπολσονάρο.
Πηγή: in.gr
