Ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Μαγνησίας μιλά για τους ελέγχους στα ιδιωτικά ιατρεία, τα όρια των ιατρικών πράξεων, τις θεραπείες που δεν έχουν σαφή νομοθετική ρύθμιση και την ανάγκη να αλλάξει το θεσμικό πλαίσιο
Η συζήτηση για τον έλεγχο των ιδιωτικών ιατρείων και των ιατρικών πράξεων αποκτά νέα διάσταση με την πιλοτική εφαρμογή του MedWatch, ενός ψηφιακού εργαλείου που αξιοποιεί την τεχνητή νοημοσύνη για τον εντοπισμό πιθανών παραβάσεων στην προβολή και τη διαφήμιση ιατρικών υπηρεσιών στο διαδίκτυο. Το ζήτημα, ωστόσο, όπως προκύπτει από τη συζήτηση με τον πρόεδρο του Ιατρικού Συλλόγου Μαγνησίας Χρήστο Βενέτη, δεν περιορίζεται στην τεχνολογία.
Συνέντευξη στην Εννη Λεβέντη από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου 2026
Αφορά το ίδιο το πλαίσιο μέσα στο οποίο λειτουργεί σήμερα η ιδιωτική ιατρική: ποιος ελέγχει ένα ιατρείο, πότε γίνεται ο έλεγχος, ποιες πράξεις επιτρέπεται να πραγματοποιούνται σε έναν χώρο πρωτοβάθμιας περίθαλψης, ποια είναι τα όρια ανάμεσα στην αναγνωρισμένη Ιατρική και σε πρακτικές που δεν αποτελούν αναγνωρισμένες ιατρικές ειδικότητες, αλλά και πόσο προστατευμένος είναι τελικά ο πολίτης όταν αναζητά μια υπηρεσία υγείας. Ο κ. Βενέτης επιμένει ότι η τεχνολογία μπορεί να αποτελέσει «όπλο», υπό την προϋπόθεση όμως ότι προηγείται ένα σαφές και σύγχρονο νομοθετικό πλαίσιο.
Aναδεικνύει την ευθύνη της Πολιτείας, αλλά και την ανάγκη ενημέρωσης των ίδιων των πολιτών. Στη συζήτηση θέτει ακόμη το ζήτημα των ελέγχων, της διαφήμισης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, των αισθητικών κέντρων και των κλινικών, ενώ καταθέτει την προσωπική του σκέψη για τη δημιουργία ενός «φακέλου γιατρού», ο οποίος θα μπορούσε να περιλαμβάνει αντικειμενικά στατιστικά στοιχεία για την άσκηση της ιατρικής πράξης. Ποιος ελέγχει τελικά τι γίνεται μέσα σε ένα ιατρείο;
Κύριε Βενέτη, η συζήτηση για τον έλεγχο των ιδιωτικών ιατρείων και των ιατρικών πράξεων έχει ανοίξει ξανά με ένταση. Για τον πολίτη, όμως, υπάρχει ένα πολύ απλό ερώτημα: όταν βλέπει στην πόρτα ενός χώρου την πινακίδα «ιατρείο», ποιος τελικά εγγυάται ότι όλα όσα γίνονται μέσα σε αυτόν τον χώρο επιτρέπονται;
Έχετε δίκιο. Θα πρέπει να ξεκαθαρίσει τι υπηρεσίες πρέπει να προσφέρουμε στα ιατρεία μας, ποιος πρέπει να τις προσφέρει και ποιες είναι οι προϋποθέσεις. Θα πρέπει επίσης να μπει ένας φραγμός στις διαφημίσεις. Βασικότερο από όλα, όμως, είναι η παιδεία των ίδιων των πολιτών, ώστε να μην παρασύρονται από διάφορα βαρύγδουπα λόγια και από κάποιες βαρύγδουπες εξειδικεύσεις που πραγματικά δεν υπάρχουν.
Η Πολιτεία όντως άργησε να επανέλθει. Πάντοτε αργεί, αυτό ισχύει. Ο νόμος που αφορά τη λειτουργία των ιατρείων και τη διαφήμιση είναι ένας νόμος από τις αρχές του 2000. Έχουν περάσει, επομένως, πάνω από 20 χρόνια και ζούμε σε μια εποχή όπου η πρόοδος είναι πάρα πολύ μεγάλη.
Πώς λειτουργεί σήμερα το σύστημα αδειοδότησης; Ποιος έχει την ευθύνη για να διαπιστώσει ότι ένα ιατρείο πληροί τις απαραίτητες προϋποθέσεις;
Υπεύθυνος για την αδειοδότηση των ιατρείων είναι ο οικείος Ιατρικός Σύλλογος. Αυτός ελέγχει τα ιατρεία όταν αυτά αρχίζουν τη λειτουργία τους.
Ο γιατρός καταθέτει όλα τα απαραίτητα πιστοποιητικά και δηλώνει τα μηχανήματα, τα οποία πρέπει καταρχήν να είναι συμβατά με την Ευρωπαϊκή Ένωση και συμβατά με την ειδικότητά του.
Είναι γεγονός, όμως, ότι ο έλεγχος κατόπιν της αδειοδότησης είναι λίγο δύσκολος.
Γιατί είναι δύσκολος ο έλεγχος μετά την έναρξη λειτουργίας;
Ο νόμος ορίζει ότι θα πρέπει να ελέγχεται κάθε χρόνο το 10% των ιατρείων και στην πενταετία να έχει ελεγχθεί το σύνολο των ιατρείων.
Αυτό από μόνο του δημιουργεί έλλειμμα, γιατί, αν ελέγχεις κάθε χρόνο το 10% των ιατρείων, στην πενταετία θα έχεις ελέγξει τα μισά.
Επομένως, υπάρχει ένα αντικειμενικό πρόβλημα ως προς την έκταση και τη συχνότητα των ελέγχων.
Ο έλεγχος ενός ήδη λειτουργούντος ιατρείου γίνεται κατόπιν ραντεβού ή μπορεί να είναι αιφνιδιαστικός;
Ο έλεγχος πρέπει να είναι αιφνιδιαστικός. Με ραντεβού γίνεται ο έλεγχος όταν ανοίγει το ιατρείο. Ο έλεγχος των ήδη λειτουργούντων ιατρείων θα πρέπει να είναι αιφνιδιαστικός, σε ώρες όμως που έχουν δηλώσει το ωράριό τους. Κάθε ιατρείο δηλώνει στον οικείο Ιατρικό Σύλλογο τις ώρες λειτουργίας του. Αν, για παράδειγμα, κάποιος δηλώνει ότι λειτουργεί από τις οκτώ μέχρι τη μία το μεσημέρι και από τις πέντε μέχρι τις εννέα, ο έλεγχος πρέπει να γίνει μέσα σε αυτό το ωράριο.
Αυτό είναι το πρωτόκολλο και στον Ιατρικό Σύλλογο Μαγνησίας;
Βεβαίως. Και να κάνω μόνο μια διόρθωση: πρόκειται για τον Ιατρικό Σύλλογο Μαγνησίας.
Κάθε Ιατρικός Σύλλογος φέρει το όνομα του νομού, με κάποιες εξαιρέσεις, όπως ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών, ο Ιατρικός Σύλλογος Πειραιά, ο Ιατρικός Σύλλογος Μεσολογγίου για ιστορικούς λόγους και κάποιες άλλες περιπτώσεις.
Στην πράξη, όμως, πότε κινητοποιείται ένας Ιατρικός Σύλλογος για έναν επανέλεγχο;
Γίνεται ένας έλεγχος, βέβαια. Συνήθως ο επανέλεγχος, δηλαδή μετά την αδειοδότηση του ιατρείου, γίνεται μετά από καταγγελίες, εάν υπάρχουν, ότι ένα συγκεκριμένο ιατρείο υπερβαίνει κατά κάποιον τρόπο τις αδειοδοτημένες υπηρεσίες του. Εάν υπάρχουν καταγγελίες που λένε ότι ο συγκεκριμένος γιατρός εφαρμόζει πρακτικές οι οποίες δεν συνάδουν με την Ιατρική, τότε φυσικά και θα ελεγχθεί και θα παραπεμφθεί στα αρμόδια όργανα. Υπάρχουν, όμως, και κάποιες θεραπείες για τις οποίες δεν υπάρχει σαφής νομοθετική ρύθμιση. Η «κόκκινη γραμμή» ανάμεσα στην Ιατρική και στις πρακτικές που δεν αναγνωρίζονται
Εδώ ακριβώς βρίσκεται ίσως ένα από τα πιο δύσκολα σημεία. Υπάρχει μια «κόκκινη γραμμή» ανάμεσα στις ιατρικές παροχές, τις παραϊατρικές υπηρεσίες και τις λεγόμενες εναλλακτικές θεραπείες;
Κοιτάξτε, κάθε γιατρός σπουδάζει την κλασική Ιατρική. Και εδώ είναι ο κρίσιμος ρόλος της Πολιτείας. Κάποιες φιλοσοφίες και τρόποι ζωής κολλάνε δίπλα και τον βαρύγδουπο και δικαίως τίτλο της Ιατρικής και παραπλανούν τον κόσμο.
Δεν υπάρχει κβαντική ιατρική. Δεν έχω διδαχθεί σε κανένα πανεπιστήμιο κβαντική ιατρική.
Δεν υπάρχει ολιστική ιατρική. Δεν είναι μία ειδικότητα της Ιατρικής η οποία διδάσκεται και μπορεί να ληφθεί με κάποιον τρόπο στην Ελλάδα. Δεν είναι αναγνωρισμένη στην Ελλάδα.
Ούτε σαμανική ιατρική. Ένας γιατρός ο οποίος είναι πτυχιούχος πρέπει να εφαρμόζει αυτά τα οποία διδάχθηκε και για τα οποία εξετάστηκε.
Άρα ένας γιατρός δεν μπορεί να χρησιμοποιεί την ιδιότητα του γιατρού για να προσδώσει επιστημονικό κύρος σε πρακτικές τις οποίες δεν έχει διδαχθεί ή δεν αποτελούν αναγνωρισμένη ιατρική ειδικότητα;
Αν εγώ, δηλαδή, που είμαι μαιευτήρας-γυναικολόγος, εφαρμόζω κάποιες πρακτικές τις οποίες δεν έχω διδαχθεί και δεν είναι αποδεκτές από το πανεπιστήμιο, χάνω την ιατρική μου ιδιότητα.
Σε αυτό θα πρέπει να είναι αυστηρή η Πολιτεία και να μην παραπλανάται ο κόσμος ότι κάποιος είναι σαμανικός γιατρός, κβαντικός γιατρός ή ολιστικός γιατρός.
Επομένως, υπάρχει και ευθύνη του ίδιου του πολίτη να γνωρίζει ποιον επισκέπτεται.
Φυσικά. Εάν υπάρχουν καταγγελίες, ο γιατρός θα ελεγχθεί. Αλλά υπάρχει και ευθύνη του πολίτη να είναι ενημερωμένος. Ο Ιατρικός Σύλλογος δεν μπορεί να μας λύσει τα χέρια κάθε φορά. Ο πολίτης θα πρέπει να γνωρίζει ποιος είναι ο γιατρός που επισκέπτεται, ποια είναι η ειδικότητά του και ποιες υπηρεσίες είναι πράγματι αναγνωρισμένες. Η πλασμαφαίρεση και τα όρια ενός ιδιωτικού ιατρείου
Να έρθουμε σε ένα συγκεκριμένο ζήτημα που τέθηκε στη δημόσια συζήτηση: την πλασμαφαίρεση. Πρόκειται για μια θεραπεία που μπορεί να πραγματοποιείται σε ένα ιδιωτικό ιατρείο;
Η πλασμαφαίρεση είναι μία σοβαρή θεραπεία, η οποία απαιτεί νοσοκομειακό ή, τέλος πάντων, ένα περιβάλλον αδειοδοτημένης κλινικής και χρησιμοποιείται για συγκεκριμένες ενδείξεις. Δεν χρησιμοποιείται για ευζωία.
Εάν κάποιος δηλητηριαστεί με ένα βαρύ μέταλλο ή έχει πάρει κάποια στιγμή υπερδοσολογία φαρμάκου, είναι μία μέθοδος αντιμετώπισης αυτής της σοβαρής κατάστασης.
Υπάρχουν πράξεις που είναι αδειοδοτημένες να γίνονται στα ιδιωτικά ιατρεία, τα οποία είναι κέντρα πρωτοβάθμιας περίθαλψης, και υπάρχουν άλλες πράξεις που πρέπει να γίνονται αποκλειστικά είτε σε νοσοκομειακό περιβάλλον είτε σε περιβάλλον αδειοδοτημένης κλινικής.
Δεν μπορούν να γίνονται στο ιατρείο, ακόμη κι αν εγώ διαθέτω την ειδικότητα.
Δηλαδή η κατοχή μιας συγκεκριμένης ιατρικής ειδικότητας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο γιατρός μπορεί να πραγματοποιεί κάθε πράξη που σχετίζεται με αυτήν μέσα στο ιδιωτικό του ιατρείο;
Ακριβώς. Για να το κάνω πιο σαφές, εγώ δεν μπορώ να κάνω τοκετό στο ιατρείο μου. Δεν μπορώ να κάνω χειρουργείο στο ιατρείο μου. Δεν μπορώ να κάνω, έστω, μικροεπεμβάσεις που απαιτούν γενική αναισθησία στο ιατρείο μου.
Αυτές οι πράξεις θα πρέπει να γίνουν είτε σε περιβάλλον ιδιωτικής κλινικής είτε σε νοσοκομειακό περιβάλλον. Αυτό είναι μία υπέρβαση. Είναι μία υπέρβαση των δυνατοτήτων που δίνει η ειδικότητα σε κάποιον γιατρό στο πρωτοβάθμιο ιατρείο. Εάν πρέπει να γίνουν αυτές οι πράξεις, θα πρέπει να γίνονται σε χώρο που πληροί τις προδιαγραφές ασφάλειας. Και αυτός δεν είναι εξ ορισμού το ιδιωτικό μου ιατρείο.
Άρα το θέμα δεν είναι μόνο ποιος πραγματοποιεί μια ιατρική πράξη, αλλά και πού πραγματοποιείται;
Ακριβώς. Είναι και θέμα χώρου και θέμα ασφάλειας. Δεν αρκεί να έχει κάποιος την αντίστοιχη ειδικότητα. Υπάρχουν πράξεις που απαιτούν συγκεκριμένο περιβάλλον και συγκεκριμένες προδιαγραφές. Αυτό θα πρέπει να είναι σαφές και στον γιατρό και στον πολίτη.
Μετά τη μεγάλη δημόσια συζήτηση που προκάλεσε η απώλεια του δημοφιλούς καλλιτέχνη, παρουσιάστηκε το MedWatch.Τι ακριβώς μπορεί να κάνει αυτό το νέο ψηφιακό εργαλείο;
Σίγουρα είναι ένα χρήσιμο όπλο. Εδώ, όμως, υπάρχει μία αντίφαση της Πολιτείας. Καταρχήν απαγορεύεται η διαφήμιση. Σας είπα όμως ότι και για τη διαφήμιση το νομικό πλαίσιο είναι παλιό. Είναι προ 25ετίας. Θα πρέπει να αλλάξει, γιατί τότε δεν υπήρχαν όλα αυτά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία χρησιμοποιούν διάφοροι συνάδελφοι ώστε να προβάλλουν τις υπηρεσίες και τον εαυτό τους. Το MedWatch είναι αυτό που ανακαλύπτει τέτοιες θεραπείες και τέτοιες προβολές. Αλλά πιο βασικό από όλα —και από εκεί θα ξεκινούσα αν ήμουν υπουργός Υγείας— είναι να μπει ένα σαφές, εκσυγχρονισμένο νομοθετικό πλαίσιο για το τι επιτρέπεται και τι δεν επιτρέπεται στη διαφήμιση.
Δηλαδή το ψηφιακό εργαλείο μπορεί να εντοπίζει, αλλά δεν μπορεί από μόνο του να λύσει το θεσμικό πρόβλημα;
Αυτό ακριβώς. Είναι ένα χρήσιμο εργαλείο, αλλά θα πρέπει να υπάρχει σαφές πλαίσιο. Είναι γεγονός ότι με τον τομέα της διαφήμισης είναι πάρα πολύ δύσκολο να τα βάλει κάποιος. Εδώ ανεβάζουν και κατεβάζουν κυβερνήσεις με όχημα τη διαφήμιση. Θα πρέπει όμως, χάριν της υγείας, του πολυτιμότερου αγαθού, να εκσυγχρονιστεί η νομοθεσία και να γίνει σαφής.
Επομένως, ζητάτε ένα πλαίσιο που να είναι σαφές όχι μόνο για τους πολίτες αλλά και για τους ίδιους τους γιατρούς.
Βεβαίως. Γιατί ο κάθε γιατρός πρέπει να ξέρει τα όρια μέσα στα οποία μπορεί να κινηθεί. Και ο πολίτης πρέπει να ξέρει τι είναι αυτό που βλέπει και τι πραγματικά επιτρέπεται. Όπως θα πρέπει —εγώ το φώναζα πάντοτε— να μπει και ένα φρένο στις διαφημίσεις οι οποίες είναι βλαπτικές για την υγεία. Η διαφήμιση που αφορά την υγεία δεν είναι μια συνηθισμένη διαφήμιση
Αναφερθήκατε και σε ένα ευρύτερο ζήτημα, πέρα από τη διαφήμιση των ιατρικών υπηρεσιών. Στις διαφημίσεις προϊόντων που μπορεί να επηρεάζουν την υγεία, ιδιαίτερα όταν απευθύνονται σε νέους.
Παραδείγματος χάρη, υπάρχουν κάποιες επεξεργασμένες τροφές που είναι πολύ πλούσιες σε ζάχαρη και απευθύνονται και σε νέους. Θα πρέπει σε αυτές να μπει ένα φρένο. Δεν είναι δυνατόν διάσημοι αθλητές να διαφημίζουν εμφανώς ανθυγιεινά προϊόντα.
Γιατί θεωρείτε ότι αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία;
Γιατί υπάρχει μία αντίφαση. Να βλέπεις έναν υπεραθλητή, στα μάτια όλων μας, να διαφημίζει ένα υπερεπεξεργασμένο τρόφιμο με τρανς λιπαρά, ιδιαίτερα για έναν νέο άνθρωπο που έχει ως πρότυπο τον συγκεκριμένο αθλητή. Η διαφήμιση, επομένως, δεν είναι κάτι ουδέτερο όταν αφορά την υγεία. Χρειάζεται προσοχή και χρειάζεται πλαίσιο.
Εσείς θεωρείτε ότι ο έλεγχος θα πρέπει να παραμείνει στα χέρια των Ιατρικών Συλλόγων;
Θεωρώ πάρα πολύ σημαντικό ότι ο έλεγχος θα πρέπει να γίνεται με τους Ιατρικούς Συλλόγους, γιατί εμείς ξέρουμε καλύτερα τι σημαίνει η ιατρική θεραπεία και πώς ενεργεί ένας συνάδελφος από κάποιες διορισμένες επιτροπές από το Υπουργείο. Βέβαια, όπως σας προανέφερα, ο νόμος χρειάζεται εκσυγχρονισμό. Και φυσικά χρειάζεται μεγάλη παιδεία στους ανθρώπους. Δεν θα πρέπει να δέχονται πράξεις που απαιτούν, ειδικά, ενδοφλέβια θεραπεία ή γενική αναισθησία όταν γίνονται σε χώρους πρωτοβάθμιας περίθαλψης, όπως είναι τα ιδιωτικά ιατρεία.
Θα πρέπει να γίνονται σε αδειοδοτημένες κλινικές ή σε νοσοκομείο.
Υπάρχουν εξαιρέσεις;
Υπάρχουν εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, τα γαστρεντερολογικά ιατρεία. Αλλά και εκεί θα πρέπει να γίνει η διασαφήνιση για το πώς πρέπει να εκτελούνται και η γαστροσκόπηση και η κολονοσκόπηση, ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος του ασθενούς Γιατί κάθε ιατρική πράξη, έστω και στο ελάχιστο, έχει κάποιους κινδύνους. Ακόμη και η απλή λήψη ενός φαρμάκου μπορεί να προκαλέσει μία οξεία αλλεργική αντίδραση. Θα πρέπει όλοι να είμαστε σε εγρήγορση και πάντοτε να έχουμε κάποιον γιατρό να μας συμβουλεύει.
Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τα ιδιωτικά ιατρεία. Υπάρχει και το ερώτημα των κλινικών, οι οποίες υπάγονται σε διαφορετικό καθεστώς. Θα πρέπει να ενταχθούν και αυτές στο MedWatch;
Έχετε απόλυτο δίκιο. Θα πρέπει πρώτα απ’ όλα να αλλάξει η νομοθεσία, να γίνει σαφής και να εκσυγχρονιστεί.
Και μετά θα πρέπει και αυτές να μπουν υπό επιτήρηση, γιατί και εκεί υπάρχουν υπερβάσεις των θεραπειών που υπόσχονται.
Ιδιαίτερα στον χώρο της αισθητικής;
Είναι γεγονός ότι ο χώρος της αισθητικής, καθώς απευθύνεται κυρίως στη ματαιοδοξία του ανθρώπου —που όλοι μας την έχουμε σε άλλο ή άλλο βαθμό— λειτουργεί πάρα πολύ έντονα η διαφήμιση και η προβολή. Γι’ αυτό ακριβώς χρειάζεται σαφές πλαίσιο και έλεγχος.
Στη Μαγνησία έχει χρειαστεί να παρέμβει ο Ιατρικός Σύλλογος τα τελευταία χρόνια; Υπήρξαν καταγγελίες για μη αδειοδοτημένες πράξεις, εναλλακτικές θεραπείες ή παραπλανητική διαφήμιση;
Δεν έχουμε γίνει δέκτες καταγγελιών. Είχαμε, όμως, ανώνυμες καταγγελίες, οι οποίες δήλωναν κιόλας ότι δεν πρόκειται να τις υποστηρίξουν ενώπιον δικαστηρίου, για κάποιες ιατρικές πράξεις. Το τονίζω: ιατρικές πράξεις. Γιατί και οι αισθητικοί έχουν δικαίωμα να εκτελούν κάποιες πράξεις, που είναι όμως της ειδικότητάς τους. Ας πούμε, δεν μπορούν να κάνουν ενέσιμες θεραπείες, δεν μπορούν να κάνουν νήματα, δεν μπορούν να χορηγούν αγωγές με φάρμακα. Υπήρχε καταγγελία ότι γίνονταν από κάποιο συγκεκριμένο κέντρο αισθητικής τέτοιου είδους πράξεις.
Έγινε ένας έλεγχος, ο οποίος απέβη άκαρπος, γιατί προφανώς λάμβανε τα μέτρα του; Υπάρχει, δηλαδή, και πρόβλημα ως προς την αποτελεσματικότητα του ελέγχου όταν αυτός γίνεται γνωστός εκ των προτέρων;
Ξέρετε, δυστυχώς, η Επιτροπή μπορεί και να διαβληθεί και ο έλεγχος να γίνει γνωστός στον ελεγχόμενο. Δεν έδειξε κάποια παρανομία. Γι’ αυτό εμείς, με την ευκαιρία αυτή που σας είπα, το τραγικό γεγονός της απώλειας του διάσημου Μαζωνάκη μπορεί να ξεκαθαρίσει λίγο το τοπίο. Θα κάνουμε μία παρέμβαση στην Εισαγγελία, γιατί ο Ιατρικός Σύλλογος, τονίζω, μπορεί να ελέγχει αυτούσια μόνο τα ιατρεία. Στις δομές που αφορούν αισθητικά κέντρα, γυμναστήρια και άλλα, διαθέτει ένα μέλος στις επιτροπές που υπάγονται στην Περιφέρεια.
Εάν το MedWatch εξελιχθεί, θα μπορούσε να δημιουργήσει μια ψηφιακή ταυτότητα για κάθε ιατρείο, ώστε ο πολίτης να έχει πρόσβαση στα χαρακτηριστικά του χώρου που πρόκειται να επισκεφθεί;
Σίγουρα η τεχνολογία μάς δίνει πάρα πολλά όπλα και θα πρέπει να την αξιοποιήσουμε. Βέβαια, πρέπει να βασίζεται σε σαφές νομοθετικό πλαίσιο, ώστε να μην μπορεί να ξεφεύγει αυτός που είναι παραβάτης και να ξέρει και αυτός τα όρια μέσα στα οποία θα πρέπει να κινηθεί ο κάθε γιατρός ή η κάθε κλινική. Όπως είπαμε, και στις κλινικές θα πρέπει να εκσυγχρονιστεί το νομοθετικό πλαίσιο.
