Του Τάσου Δασόπουλου
Ένα στοίχημα, το οποίο αν χαθεί, θα κάνει πολύ δύσκολο το χειμώνα 2026-2027 για την ΕΕ παίζεται με τις τιμές του φυσικού αερίου. Αν οι τιμές πέσουν θα κυλήσουν όλα ομαλά. Αν αυξηθούν απότομα όμως, οι 27 χώρες δεν θα έχουν άλλη επιλογή, από το να πάρουν υγροποιημένο φυσικό αέριο σε υψηλές τιμές αγοράς.
Τούτο διότι του υψηλού κόστους του φυσικού αερίου, πολλά ευρωπαϊκά κράτη με μεγάλη δυνατότητα αποθήκευσης αποθεμάτων, καθυστερούν να αναπληρώσουν τα αποθέματά τους, περιμένοντας να μειωθεί η τιμή. Αυτός είναι και ο λόγος, για τον οποίο τελειώνοντας ο Σεπτέμβριος, τα στρατηγικά αποθέματα είναι χαμηλότερα από το 80%, όπου θα έπρεπε να έχουν φτάσει εν όψει χειμώνα. Το κρίσιμο σημείο, είναι να επιβεβαιωθούν προβλέψεις για μια σημαντικά χαμηλότερη τιμή στο φυσικό αέριο το αμέσως επόμενο διάστημα.
Προς το παρόν η τιμή για το φυσικό αέριο στην Ευρώπη έχει υποχωρήσει μεν στα 73 ευρώ ανά θερμική μεγαβατώρα, αλλά παραμένει σε επίπεδα υψηλότερα από τις αρχές της κρίσης. Από την άλλη θα πρέπει να σημειωθεί, ότι οι εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου από το Κατάρ, οι οποίες χτυπήθηκαν κατά τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν, δεν έχουν αποκατασταθεί. Με δεδομένο αυτό οι διαθέσιμες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου μειώνονται κατά περίπου 17%, ενώ η ζήτηση από Κίνα συνεχώς αυξάνεται, ενώ οι διαθέσιμες ποσότητες για την Ευρώπη μειώνονται.
Αν όμως η κρίση έχει νέα κορύφωση μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ τον Νοέμβριο, τότε τα πράγματα θα γίνουν πολύ δύσκολα. Η ΕΕ θα πρέπει να προμηθευτεί φυσικό αέριο σε – υψηλότερες – τιμές αγοράς, ενώ εγείρονται και κάποια ερωτήματα, αν θα μπορέσει να καλύψει τις ανάγκες της με επαρκείς ποσότητες. Στο θέμα αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καθησυχάζει, ότι δεν θα υπάρχει πρόβλημα επάρκειας αλλά η αβεβαιότητα είναι υψηλή και οι βεβαιότητες, μπορούν να ανατραπούν χωρίς προειδοποίηση.
Η ανησυχία του Πρωθυπουργού
Απέναντι σε αυτή την κατάσταση, η ανησυχία του Έλληνα Πρωθυπουργού είναι διπλή. Κατ’ αρχάς, αν επιβεβαιωθεί το σενάριο των υψηλών τιμών, να υπάρχει ικανό δημοσιονομικό περιθώριο για να υπάρξουν μέτρα ανακούφισης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, για όσο χρειαστεί. Με δεδομένο ότι οι ανάγκες στήριξης, αλλά και το ενεργειακό μείγμα σε κάθε χώρα είναι διαφορετικό από των υπολοίπων, δεν υπάρχει μεγάλο περιθώριο να ληφθούν “οριζόντια” μέτρα, όπως αυτά που προτάθηκαν τον περασμένο Απρίλιο (μείωση φόρων, φορολόγηση υπερκερδών ενεργειακών επιχειρήσεων, εξοικονόμηση καυσίμων κτλ.), θα πρέπει η κάθε χώρα να αποφασίσει τα δικά της μέτρα, τα οποία θα πρέπει να έκτακτα, καλά στοχευμένα και συμβατά με τους δημοσιονομικούς κανόνες.
Υπό αυτές τις προϋποθέσεις ο κ. Μητσοτάκης ζητά – όπως υπαινίχθηκε και στην συνέντευξή του στο Bloomberg – δεν θα είναι τόσο δύσκολη, μια ακόμη επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής που ξεκίνησε για τις αμυντικές δαπάνες, επεκτάθηκε για επενδύσεις ενέργεια και για μέτρα στήριξης.
Η δεύτερη ανησυχία, είναι ότι θα πρέπει η τιμή φυσικού αερίου για τον ευρωπαϊκό χώρο, να έχει κάποιο οριζόντιο “φρένο”. Τούτο, διότι με την έλευση του χειμώνα, η συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα της Ελλάδας μειώνεται και πλέον, συνδέεται σε ποσοστό 65% με την τιμή χονδρικής του ηλεκτρικού ρεύματος. Αν αυτό γίνει με τις διεθνείς τιμές ψηλά, αυτό θα σημάνει την εκτόξευση των τιμών του ηλεκτρισμού εν μέσω χειμώνα, ενώ περίπου 1 στα 4 νοικοκυριά (ποσοστό 26%) θερμαίνονται με ηλεκτρικές συσκευές.
Πηγή: capital.gr
