Του Χάρη Φλουδόπουλου
Στα 4 έως 5 GW εκτιμά η Aurora Energy Research ότι μπορεί να φτάσει η πραγματικά εγκατεστημένη ισχύς των μπαταριών στην Ελλάδα έως το 2030, καθώς η αγορά αποθήκευσης περνά πλέον από την πρώτη φάση των επιδοτούμενων έργων στη σαφώς μεγαλύτερη και πιο απαιτητική αγορά των merchant επενδύσεων.
Η εκτίμηση παρουσιάστηκε στο webinar που διοργάνωσε η Aurora Energy Research από κοινού με την KLC Law Firm και έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς το συνολικό δυνητικό χαρτοφυλάκιο έργων που έχει διαμορφωθεί μέσα από τα διαφορετικά καθεστώτα ανάπτυξης φτάνει ήδη τα 6,8 GW. Ωστόσο, σύμφωνα με την Aurora, δεν είναι ρεαλιστικό να θεωρείται ότι το σύνολο αυτής της ισχύος θα φτάσει μέχρι την κατασκευή. Οι περιορισμοί του δικτύου και, κυρίως, η δυνατότητα χρηματοδότησης των επενδύσεων αναμένεται να λειτουργήσουν ως το βασικό φίλτρο που θα καθορίσει πόσα έργα τελικά θα υλοποιηθούν.
Η αφετηρία της νέας αγοράς είναι τα περίπου 900 MW που προέκυψαν από τους τρεις διαγωνισμούς για επιδοτούμενες standalone μπαταρίες διάρκειας δύο και τεσσάρων ωρών. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η Aurora, περισσότερο από το μισό αυτής της ισχύος βρίσκεται ήδη σε λειτουργία, ενώ το υπόλοιπο αναμένεται να ακολουθήσει.
Σε αυτά προστίθενται περίπου 300 MW συστημάτων αποθήκευσης που συνδυάζονται με φωτοβολταϊκά για εμπορικούς καταναλωτές.
Το μεγάλο επενδυτικό κύμα, ωστόσο, αφορά τα 4,7 GW merchant μπαταριών, δηλαδή έργων χωρίς επενδυτική επιδότηση που μπορούν να αποκτήσουν προτεραιότητα στην πρόσβαση στο δίκτυο. Το ενδιαφέρον των επενδυτών ήταν πολλαπλάσιο της διαθέσιμης ισχύος, καθώς, όπως ανέφερε η Aurora, οι αιτήσεις έφτασαν περίπου τα 12 GW.
Στο δυνητικό χαρτοφυλάκιο προστίθενται περίπου 900 MW που η Aurora εκτιμά ότι μπορούν να προκύψουν μέσω fast-track αδειοδοτήσεων, μεταξύ άλλων από τη μετατροπή μονάδων καυσίμου, αλλά και νέα έργα ΑΠΕ με συστήματα αποθήκευσης.
Έτσι προκύπτει ένα θεωρητικό ανώτατο επίπεδο περίπου 6,8 GW. Η Aurora, όμως, “κουρεύει” ουσιαστικά αυτή την πρόβλεψη και τοποθετεί την πραγματική αγορά στα 4-5 GW έως το τέλος της δεκαετίας.
Η απόσταση μεταξύ των 6,8 GW δυνητικών έργων και των 4-5 GW που θεωρεί πιθανότερο να υλοποιηθούν αποτυπώνει και τη νέα πραγματικότητα της αγοράς: μετά την πρώτη γενιά επιδοτούμενων μπαταριών, η ανάπτυξη θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από το κατά πόσο ένα project διαθέτει βιώσιμο business plan και μπορεί να εξασφαλίσει τραπεζική χρηματοδότηση.
Αποδόσεις 9%-12% για τις merchant μπαταρίες
Τα οικονομικά των έργων, πάντως, εμφανίζονται ελκυστικά υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η Aurora παρουσίασε το παράδειγμα μιας δίωρης standalone merchant μπαταρίας, η οποία εισέρχεται στην αγορά το 2027 και πραγματοποιεί 1,5 κύκλο φόρτισης και εκφόρτισης ημερησίως. Για το συγκεκριμένο project υπολογίζεται IRR μεταξύ 9% και 12%.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προέλευση των εσόδων. Σχεδόν το 70% των συνολικών εσόδων στη διάρκεια ζωής του έργου προέρχεται από τις ενεργειακές αγορές και περίπου το 30% από τις αγορές ισχύος εξισορρόπησης και τις επικουρικές υπηρεσίες.
Η βασική πηγή κερδοφορίας είναι επομένως το arbitrage: η μπαταρία αγοράζει ή αποθηκεύει ηλεκτρική ενέργεια τις ώρες χαμηλών τιμών και την πουλά τις ακριβότερες ώρες.
Το backcasting που πραγματοποίησε η Aurora με τις πραγματικές τιμές της ελληνικής αγοράς για τους πρώτους μήνες του 2026 έδειξε μάλιστα ότι το μεγαλύτερο μέρος των εσόδων προήλθε από την Αγορά Επόμενης Ημέρας, αντανακλώντας τα μεγάλα ενδοημερήσια spreads που καταγράφηκαν στην Ελλάδα.
Υπάρχει, ωστόσο, ένας σημαντικός αστερίσκος. Όσο αυξάνονται οι μπαταρίες τόσο αυξάνεται ο ανταγωνισμός μεταξύ τους. Η Aurora αναμένει ότι η μεγαλύτερη διείσδυση της αποθήκευσης θα περιορίσει σταδιακά τόσο τα spreads στις ενεργειακές αγορές όσο και τις τιμές στις αγορές εξισορρόπησης. Επομένως, οι υψηλές αποδόσεις των πρώτων έργων δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένες για το σύνολο της αγοράς σε βάθος χρόνου.
Το μεγάλο στοίχημα της χρηματοδότησης
Το κρίσιμο ερώτημα για τα επόμενα χρόνια είναι πώς ένα merchant project, του οποίου τα έσοδα εξαρτώνται από τις μελλοντικές τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, μπορεί να γίνει αποδεκτό από τις τράπεζες.
Όπως επισημάνθηκε στο webinar, οι lenders αναζητούν προβλέψιμες ταμειακές ροές και είναι πιο επιφυλακτικοί απέναντι σε έσοδα τα οποία είναι πλήρως εκτεθειμένα στη μεταβλητότητα της αγοράς. Η bankability στηρίζεται, σύμφωνα με την KLC, σε τρεις βασικούς πυλώνες: στις εγγυήσεις του κατασκευαστή, στις εγγυήσεις απόδοσης του EPC και στην πιστοληπτική ποιότητα του offtaker, ενδεχομένως με πρόσθετη υποστήριξη από τον sponsor.
Για τον λόγο αυτόν, η επόμενη φάση της αγοράς αναμένεται να φέρει στο προσκήνιο νέες μορφές συμβάσεων που περιορίζουν το merchant risk και μετατρέπουν ένα μέρος των μεταβλητών εσόδων σε συμβασιοποιημένες ροές.
Tolling agreements: Το “κλειδί” για τις τράπεζες
Σημαντικότερο εργαλείο θεωρούνται τα tolling agreements, τα οποία ήδη κερδίζουν έδαφος σε μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές.
Στο συγκεκριμένο μοντέλο, ο ιδιοκτήτης της μπαταρίας παραχωρεί ουσιαστικά την εμπορική αξιοποίηση του asset σε έναν τρίτο –για παράδειγμα έναν trader ή μια ενεργειακή εταιρεία– έναντι προσυμφωνημένης αμοιβής.
Έτσι μεταφέρει σημαντικό μέρος του κινδύνου των τιμών στον αντισυμβαλλόμενο και αποκτά περισσότερο προβλέψιμα έσοδα. Το upside μπορεί να είναι μικρότερο σε σχέση με την πλήρη έκθεση στην αγορά, αλλά το project γίνεται ευκολότερα χρηματοδοτήσιμο.
Η Aurora παρουσίασε παραδείγματα tolling agreements από τη Γερμανία, την Ιταλία, τη Μεγάλη Βρετανία και την Ολλανδία, με διάρκεια συμβολαίων που κυμαίνεται από δύο έως δέκα χρόνια.
Στο ενδεικτικό μοντέλο που εξετάστηκε για μια δίωρη standalone μπαταρία, το project διαθέτει επταετές tolling agreement. Κατά την περίοδο αυτή το ρίσκο –και αντίστοιχα το κόστος κεφαλαίου– είναι χαμηλότερο, ενώ μετά τη λήξη της σύμβασης η μπαταρία μπορεί να συνεχίσει να δραστηριοποιείται ως merchant asset.
Spread swaps και υβριδικά PPAs
Δεύτερη δυνατότητα αποτελούν τα day-ahead spread swaps, δηλαδή διμερείς συμβάσεις που επιτρέπουν στον ιδιοκτήτη να “κλειδώσει” μέρος της αξίας που προκύπτει από τις διαφορές μεταξύ των ακριβών και των φθηνών ωρών στην Αγορά Επόμενης Ημέρας.
Ο μηχανισμός λειτουργεί ως αντιστάθμιση κινδύνου: όταν το πραγματικό spread είναι χαμηλότερο από το συμφωνημένο επίπεδο, ο ιδιοκτήτης της μπαταρίας αποζημιώνεται για τη διαφορά, ενώ όταν είναι υψηλότερο καταβάλλει τη διαφορά στον αντισυμβαλλόμενο. Με αυτόν τον τρόπο δημιουργείται μεγαλύτερη βεβαιότητα εσόδων και ενισχύεται η δυνατότητα χρηματοδότησης.
Για τα έργα που συνδυάζουν ΑΠΕ και αποθήκευση υπάρχει επίσης η δυνατότητα των hybrid PPAs, μέσω των οποίων μπορούν να εξασφαλιστούν συμβασιοποιημένα έσοδα είτε για την παραγωγή ΑΠΕ είτε για την μπαταρία είτε συνολικά για το project.
Στο μέλλον στην εξίσωση θα μπορούσε να προστεθεί και ένας μηχανισμός αποζημίωσης ισχύος. Η Aurora διευκρίνισε ότι σήμερα δεν υπάρχει λειτουργικός Capacity Remuneration Mechanism στην Ελλάδα, ωστόσο, εφόσον θεσπιστεί, τα capacity payments θα μπορούν να προστεθούν στα έσοδα από το merchant trading.
Πηγή: capital.gr
