Μια πρόσθετη απειλή για το ήδη υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών δημιουργεί η νέα άνοδος των διεθνών τιμών του πετρελαίου, καθώς η ενεργειακή εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας καθιστά ακριβότερο τον λογαριασμό των εισαγωγών.
Τα στοιχεία που ανακοίνωσε χθες η Τράπεζα της Ελλάδος δείχνουν ότι στο επτάμηνο Ιανουαρίου–Ιουλίου 2026 το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών έφθασε τα 9,3 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά περίπου 1,5 δισ. ευρώ σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025.
Η εξέλιξη αποκτά μεγαλύτερη σημασία επειδή καταγράφεται παρά τη βελτίωση του συνολικού ισοζυγίου αγαθών και υπηρεσιών. Το έλλειμμα στο εμπόριο αγαθών μειώθηκε, ενώ ο τουρισμός εξακολούθησε να λειτουργεί ως σημαντικό αντίβαρο. Η νέα ενεργειακή κρίση, ωστόσο, δημιουργεί τον κίνδυνο να αλλάξει αυτή την εικόνα τους επόμενους μήνες.
Ο ενεργειακός λογαριασμός
Η σχέση ανάμεσα στις τιμές της ενέργειας και στο εξωτερικό έλλειμμα είναι ιδιαίτερα σημαντική για την Ελλάδα. Όταν αυξάνονται οι διεθνείς τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου, αυξάνεται –εφόσον οι υπόλοιποι παράγοντες παραμένουν σταθεροί– και η αξία των ενεργειακών εισαγωγών.
Υπάρχει βεβαίως και η άλλη πλευρά που αναφέρει η Ελλάδα διαθέτει σημαντική δραστηριότητα διύλισης και εξαγωγών πετρελαιοειδών, επομένως η άνοδος των διεθνών τιμών ανεβάζει και την αξία των εξαγωγών καυσίμων. Η τελική επίδραση στο ισοζύγιο εξαρτάται από τη διαφορά μεταξύ εισαγωγών και εξαγωγών, τις ποσότητες και τις τιμές.
Τα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν δείχνουν πόσο έντονα επηρεάζει η μεταβολή των τιμών τις ονομαστικές εμπορικές ροές. Στο επτάμηνο οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 16,1% σε τρέχουσες τιμές, αλλά κατά μόλις 4,9% σε σταθερές τιμές. Οι εισαγωγές αυξήθηκαν αντίστοιχα κατά 5,8% σε αξία και μόλις 0,6% σε σταθερές τιμές.
Τι φοβούνται οι ειδικοί
Τον κίνδυνο είχε επισημάνει εδώ και μήνες ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας.
Στις 6 Απριλίου είχε χαρακτηρίσει το επίμονο έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών ως βασική πηγή ευπάθειας της ελληνικής οικονομίας για το 2026.
Ο ίδιος είχε περιγράψει τις δύο αντίρροπες δυνάμεις που επηρεάζουν το εξωτερικό ισοζύγιο: από τη μία, εξαγωγές αγαθών, τουριστικές εισπράξεις, ευρωπαϊκοί πόροι και άμεσες ξένες επενδύσεις στηρίζουν την εξωτερική θέση της χώρας. Από την άλλη, οι υψηλότερες διεθνείς τιμές ενέργειας και οι αυξημένες εισαγωγές επενδυτικών αγαθών επιβαρύνουν το εμπορικό ισοζύγιο.
Μάλιστα, σε προηγούμενη τοποθέτησή του ο κ. Στουρνάρας είχε επισημάνει ότι η βελτίωση που είχε καταγραφεί το 2025 στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών αντανακλούσε πρωτίστως τη βελτίωση του ισοζυγίου καυσίμων, κυρίως λόγω της μείωσης των τιμών της ενέργειας.
Η αντιστροφή αυτής της συνθήκης αποτελεί επομένως έναν από τους παράγοντες που μπορούν να πιέσουν ξανά το εξωτερικό ισοζύγιο.
Ακόμη πιο άμεση ήταν η σύνδεση που έκανε κατά τον περασμένο Ιούλιο ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας.
Κατά την παρουσίαση της τριμηνιαίας έκθεσης του ΙΟΒΕ στις 16 Ιουλίου, επισήμανε ότι το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών είχε αυξηθεί στα 8,3 δισ. ευρώ στο πρώτο τετράμηνο του 2026, από 7,3 δισ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025, συνδέοντας την επιδείνωση και με την αύξηση της τιμής των καυσίμων.
Ο κ. Βέττας έχει αναδείξει παράλληλα και το βαθύτερο πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας το οποίο ήταν το ότι η συνολική ζήτηση έχει κινηθεί ταχύτερα από την προσφορά μετά την κρίση χρέους, με επιπτώσεις τόσο στις τιμές όσο και στο εξωτερικό ισοζύγιο. Ως κρίσιμη απάντηση έχει υποδείξει την ενίσχυση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας.
Ήδη από τον περασμένο Απρίλιο το ΙΟΒΕ είχε υπογραμμίσει ότι η Ελλάδα παραμένει σημαντικά εκτεθειμένη στις εισαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο και ότι η παραμονή των τιμών των ενεργειακών αγαθών σε υψηλά επίπεδα αποτελεί σημαντικό κίνδυνο.
Ο τουρισμός δεν αρκεί
Προς το παρόν, ισχυρό «μαξιλάρι» εξακολουθεί να αποτελεί ο τουρισμός. Στο επτάμηνο οι αφίξεις μη κατοίκων ταξιδιωτών αυξήθηκαν κατά 8,6%, ενώ οι ταξιδιωτικές εισπράξεις σημείωσαν άνοδο 12%, διευρύνοντας το πλεόνασμα του ισοζυγίου υπηρεσιών.
Παράλληλα, το έλλειμμα του ισοζυγίου αγαθών μειώθηκε, καθώς οι εξαγωγές αυξήθηκαν ταχύτερα από τις εισαγωγές.
Κι όμως, το συνολικό αποτέλεσμα χειροτέρεψε.
Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών αυξήθηκε κατά περίπου 1,5 δισ. ευρώ, στα 9,3 δισ., κυρίως εξαιτίας της επιδείνωσης του ισοζυγίου δευτερογενών εισοδημάτων και, σε μικρότερο βαθμό, του ισοζυγίου πρωτογενών εισοδημάτων.
Το δύσκολο φθινόπωρο
Αυτό ακριβώς καθιστά την άνοδο του πετρελαίου πιο κρίσιμη, καθώς βρίσκει το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ήδη επιβαρυμένο.
Εάν οι διεθνείς ενεργειακές τιμές παραμείνουν υψηλές, η αξία των εισαγωγών καυσίμων μπορεί να αυξηθεί και να περιορίσει μέρος της βελτίωσης που έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα στο ισοζύγιο αγαθών. Το τελικό αποτέλεσμα θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από την πορεία των εξαγωγών πετρελαιοειδών, τις εισαγόμενες ποσότητες, τον τουρισμό και τις υπόλοιπες ροές του ισοζυγίου.
Και η νέα άνοδος του ενεργειακού κόστους έρχεται να προσθέσει έναν ακόμη παράγοντα πίεσης σε μια «τρύπα» που ήδη έφθασε τα 9,3 δισ. ευρώ μέσα σε επτά μήνες.
Πηγή: ot.gr
