Του Νίκου Κωτσικόπουλου
Περίπου 17.000 με 18.000 δανειολήπτες με δάνεια σε ελβετικό φράγκο πιέζονται χρονικά καθώς βρίσκονται στην τελική ευθεία για να αποφασίσουν αν θα προχωρήσουν στη μετατροπή των δανείων τους σε ευρώ, με την προθεσμία να εκπνέει στις 30 Σεπτεμβρίου και το ενδεχόμενο νέας παράτασης να παραμένει ανοιχτό.
Αυτό ωστόσο δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο, καθώς η κυβέρνηση είναι σαφές ότι δεν θέλει να καλλιεργήσει προσδοκίες για νέα παράταση. Έτσι, όσο πλησιάζει η 30ή Σεπτεμβρίου, η πίεση για αποφάσεις αυξάνεται: η παράταση παραμένει ανοιχτή ως ενδεχόμενο, όμως κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει αν θα δοθεί τελικά επιπλέον χρόνος.
Μέχρι σήμερα εκτιμάται ότι περίπου 60% των περίπου 35.000 δικαιούχων έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για τη ρύθμιση, αλλά λιγότεροι έχουν προχωρήσει τη διαδικασία και υπολογίζονται σε κάτω των 18.000 περιπτώσεων, με την μεγάλη πλειοψηφία αυτών που ανήκουν στην τέταρτη κατηγορία με τα μικρότερα οικονομικά κίνητρα, να εκτιμάται ότι είναι μεταξύ όσων διστάζουν.
Τα ποσοστά που αντιστοιχούν περίπου στο 50% του συνολικού ύψους των οφειλών, συνολικά 5,5 δισ. ευρώ, ενισχύουν την εκτίμηση ότι οι δανειολήπτες με μεγαλύτερες οφειλές εμφανίζουν και μεγαλύτερη επιφυλακτικότητα.
Πράγματι, για ένα μέρος των δανειοληπτών η απόφαση είναι ακόμη δυσκολότερη. Πρόκειται για όσους έχουν ενταχθεί στην τέταρτη κατηγορία της ρύθμισης, δηλαδή εκείνους που δεν πληρούν τα εισοδηματικά και περιουσιακά κριτήρια των τριών άλλων κατηγοριών. Στην περίπτωσή τους προβλέπεται βελτίωση της ισοτιμίας κατά 15% και σταθερό επιτόκιο 2,9% πλέον της εισφοράς του νόμου 128/1975 για την υπόλοιπη διάρκεια του δανείου. Πρόκειται για τη μικρότερη βελτίωση ισοτιμίας μεταξύ των τεσσάρων κατηγοριών, άρα και για τη χαμηλότερη άμεση οικονομική ελάφρυνση.
Στο μεταξύ, η αγορά θεωρεί πιθανό να εξεταστεί νέα παράταση. Το ζήτημα είναι σημαντικό και για τις τράπεζες, που έχουν κι άλλα μέτωπα να κλείσουν. Σημαντικό μέρος των δανείων σε ελβετικό φράγκο συνδέεται με παλαιές ρυθμίσεις step-up, οι οποίες αποτελούν άλλο μεγάλο μέτωπο που θα πρέπει να κλείσουν μέσα στο 2026, με βάση τις πιέσεις που έχουν οι διοικήσεις από τον επόπτη SSM της ΕΚΤ.
Τα step-up δάνεια
Τα step-up δάνεια, είναι στεγαστικά στα οποία η μηνιαία δόση ξεκινά από χαμηλό επίπεδο και αυξάνεται σταδιακά, Το πρόβλημα είναι ότι σε αρκετές περιπτώσεις οι δανειολήπτες καταβάλλουν επί πολλά χρόνια κυρίως τους τόκους, με αποτέλεσμα το κεφάλαιο να μειώνεται ελάχιστα ακόμη και μετά από μία μακρά περίοδο αποπληρωμής.
Το συνολικό χαρτοφυλάκιο των step-up υπολογιζόταν μεταξύ 4,5 και 5 δισ. ευρώ. Μέχρι σήμερα έχουν μετατραπεί σε κανονικά τοκοχρεολυτικά δάνεια συμβάσεις ύψους άνω των 2,2 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου το 50% του συνολικού χαρτοφυλακίου. Ο στόχος των τραπεζών είναι το ποσοστό μετατροπής να φθάσει το τουλάχιστον το 70% έως το τέλος του 2026.
Για να επιτευχθεί ο στόχος, οι τράπεζες περνούν από τον Σεπτέμβριο σε νέο γύρο ενημέρωσης των πελατών τους. Η βασική λύση είναι η μετατροπή των συμβάσεων σε κανονικά τοκοχρεολυτικά δάνεια, με σταθερό επιτόκιο που κινείται περίπου στο 3%, ώστε κάθε δόση να αποπληρώνει σταδιακά και μέρος του κεφαλαίου.
Η επίτευξη του 70% θεωρείται δύσκολη, αλλά όχι αδύνατη. Δεδομένου ότι μεγάλο μέρος του είναι δάνεια σε ελβετικό φράγκο, η συνάφεια των αριθμών είναι χαρακτηριστική.
Ένα μέρος των δανειοληπτών παραμένει διστακτικό, καθώς η αλλαγή της δομής του δανείου σημαίνει υψηλότερη δόση σε σχέση με αυτή που καταβάλλεται σήμερα. Για τον δανειολήπτη, το δίλημμα είναι αντίστοιχο με αυτό του ελβετικού φράγκου: υψηλότερη αλλά πιο προβλέψιμη και βιώσιμη δόση ή διατήρηση μιας ρύθμισης που περιορίζει την τρέχουσα επιβάρυνση αλλά αφήνει το κεφάλαιο να μειώνεται με πολύ αργό ρυθμό.
Για τα step-up δάνεια που δεν θα μετατραπούν, οι τράπεζες εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις διαχείρισης. Στο τραπέζι βρίσκονται η πώληση ή η τιτλοποίηση των σχετικών χαρτοφυλακίων. Η Eurobank έχει ήδη προχωρήσει στην προετοιμασία της, ενώ αντίστοιχα το θέμα εξετάζεται και από την Τράπεζα Πειραιώς.
Ελβετικό φράγκο και step-up δεν αποτελούν δύο εντελώς ξεχωριστές εκκρεμότητες. Ένα σημαντικό μέρος των δανείων σε ελβετικό φράγκο είχε ενταχθεί σε παλαιότερες ρυθμίσεις με χαρακτηριστικά step-up. Έτσι, οι τράπεζες καλούνται μέσα στο 2026 να αντιμετωπίσουν ταυτόχρονα δύο προβλήματα που σε αρκετές περιπτώσεις αφορούν τους ίδιους δανειολήπτες.
Πηγή: capital.gr
