Η Νορβηγία αποχαιρετά τον βασιλιά Χάραλντ Ε΄, ο οποίος πέθανε στις 28 Αυγούστου σε ηλικία 89 ετών, έχοντας παραμείνει στον θρόνο περισσότερο από τρεις δεκαετίες. Πίσω από τις επίσημες τελετές, το εθνικό πένθος και τη διαδοχή του από τον γιο του, Χάακον, υπάρχει μια ιδιαίτερη ιστορία που είχε προκαλέσει το ενδιαφέρον στη χώρα ήδη πριν από τον θάνατο του μονάρχη: η δημιουργία μιας ειδικά σχεδιασμένης σαρκοφάγου, συνολικού κόστους περίπου 20 εκατ. νορβηγικών κορωνών, δηλαδή περίπου 2 εκατ. ευρώ, στον οποίο πρόκειται να αναπαυθούν ο Χάραλντ και η σύζυγός του, βασίλισσα Σόνια.
Η ιστορία της σαρκοφάγου ξεκίνησε το 2024, όταν η νορβηγική κυβέρνηση ενέκρινε κονδύλι περίπου 20 εκατ. κορωνών για τη δημιουργία της τελευταίας κατοικίας του βασιλικού ζεύγους. Το έργο ανατέθηκε στη διεθνούς φήμης νορβηγική αρχιτεκτονική εταιρεία Snøhetta, η οποία κλήθηκε να σχεδιάσει ένα έργο που θα συνδύαζε την παράδοση της νορβηγικής μοναρχίας με τη σύγχρονη αισθητική. Ο σχεδιασμός έγινε σε συνεργασία με τη Βασιλική Αυλή και με τη συμμετοχή του ίδιου του Χάραλντ και της Σόνιας.
Η επιλογή να δημιουργηθεί μια κοινή σαρκοφάγος για το βασιλικό ζεύγος δεν αποτελεί τυχαία απόφαση. Η παράδοση θέλει τους Νορβηγούς μονάρχες και τα μέλη της βασιλικής οικογένειας να αναπαύονται στο βασιλικό μαυσωλείο στο φρούριο Άκερσους, στο Όσλο. Εκεί βρίσκονται ήδη οι τάφοι προηγούμενων βασιλιάδων και βασιλισσών, μεταξύ των οποίων ο βασιλιάς Όλαφ Ε και η πριγκίπισσα Μάρθα, καθώς και ο Χάακον Ζ και η βασίλισσα Μοντ. Το μαυσωλείο αποτελεί έτσι έναν χώρο όπου η ιστορία της σύγχρονης νορβηγικής μοναρχίας συναντά την εθνική μνήμη.
Το κόστος ήταν εκείνο που προκάλεσε τις περισσότερες συζητήσεις. Τα 20 εκατ. κορώνες είναι ένα ιδιαίτερα υψηλό ποσό για ένα έργο που προορίζεται αποκλειστικά για την ταφική χρήση δύο ανθρώπων. Ο ίδιος ο Χάραλντ, ωστόσο, αντιμετώπισε το ζήτημα με το γνωστό του χιούμορ. Σε ομιλία του το 2024 αναφέρθηκε στην πρόβλεψη του κρατικού προϋπολογισμού για την σαρκοφάγο, παρομοιάζοντας το θέμα με τις αιγυπτιακές πυραμίδες και τους ταφικούς θαλάμους. Η βασιλική ειρωνεία έδωσε μια ανθρώπινη διάσταση σε ένα ζήτημα που διαφορετικά θα μπορούσε να εμφανιστεί ως μια ακόμη επίδειξη βασιλικής πολυτέλειας.
Η επιλογή της Snøhetta προσδίδει στο έργο και ιδιαίτερη συμβολική αξία. Η εταιρεία είναι από τα σημαντικότερα αρχιτεκτονικά γραφεία της Νορβηγίας και έχει συνδέσει το όνομά της με έργα που επιχειρούν να εντάξουν τη σύγχρονη αρχιτεκτονική στο φυσικό και πολιτιστικό τοπίο της χώρας. Η σαρκοφάγος δεν αντιμετωπίστηκε απλώς ως ένα πολυτελές αντικείμενο, αλλά ως τμήμα της μακράς ιστορίας της βασιλικής ταφής στη Νορβηγία.
Η ακριβής μορφή του έργου κρατήθηκε σε μεγάλο βαθμό μακριά από τη δημοσιότητα. Η πρόθεση ήταν να παρουσιαστεί όταν θα έφθανε η στιγμή της ταφής. Έτσι, η πραγματική του αισθητική, τα υλικά και η τελική κατασκευή απέκτησαν ένα στοιχείο μυστηρίου, ενισχύοντας το ενδιαφέρον γύρω από την τελευταία κατοικία του Χάραλντ. Το γεγονός ότι πρόκειται για κοινό σαρκοφάγο σημαίνει ότι η κατασκευή δεν σχεδιάστηκε μόνο για τον σημερινό βασιλιά αλλά και για τη βασίλισσα Σόνια, όταν έρθει κάποτε η δική της στιγμή.
Η συγκυρία προσδίδει πλέον στο έργο διαφορετική βαρύτητα. Ο Χάραλντ πέθανε στις 28 Αυγούστου στο πανεπιστημιακό νοσοκομείο του Όσλο, έπειτα από επιδείνωση της κατάστασής του και λοίμωξη στο αίμα. Η σορός του μεταφέρθηκε με επίσημη πομπή και η χώρα εισήλθε σε περίοδο εθνικού πένθους. Η κηδεία αναμένεται να πραγματοποιηθεί στον καθεδρικό ναό του Όσλο, ενώ ο βασιλιάς θα ταφεί στο βασιλικό μαυσωλείο του φρουρίου Άκερσους.
Η ταφή του Χάραλντ θα σηματοδοτήσει ταυτόχρονα το τέλος μιας ολόκληρης εποχής. Ανέβηκε στον θρόνο το 1991, μετά τον θάνατο του πατέρα του, Όλαφ Ε, και παρέμεινε για 35 περίπου χρόνια ένας από τους πλέον αναγνωρίσιμους θεσμούς της σύγχρονης Νορβηγίας. Παρά τα σοβαρά προβλήματα υγείας των τελευταίων ετών, είχε αρνηθεί να παραιτηθεί από τον θρόνο, επιμένοντας ότι ο όρκος του προς τη χώρα ήταν ισόβιος.
Και ίσως γι’ αυτό η ιστορία της σαρκοφάγου αποκτά έναν συμβολισμό πολύ μεγαλύτερο από το κόστος του. Τα 2 εκατ. ευρώ δεν αφορούν απλώς μια ακριβή κατασκευή. Αφορούν την προσπάθεια ενός κράτους να δώσει μορφή στη συνέχεια ενός θεσμού που επιβίωσε μέσα από πολέμους, πολιτικές αλλαγές και βαθιές κοινωνικές μεταβολές. Ο Χάραλντ, ένας μονάρχης που προσπάθησε να κάνει τη νορβηγική βασιλική οικογένεια πιο ανθρώπινη και προσιτή, είχε αντιμετωπίσει ακόμη και την ίδια του την τελευταία κατοικία με χιούμορ. Τώρα, μετά τον θάνατό του, το έργο που σχεδιάστηκε χρόνια πριν αποκτά την πραγματική του αποστολή: να γίνει η τελευταία κοινή κατοικία του βασιλιά και της βασίλισσας, μέσα στο ιστορικό μαυσωλείο όπου αναπαύονται οι προηγούμενες γενιές της νορβηγικής μοναρχίας.
Πηγή: tanea.gr
