Του Τάσου Δασόπουλου
Την αντίστροφη μέτρηση για την πιλοτική εφαρμογή του ψηφιακού ευρώ από το δεύτερο μισό του 2027 έχει ξεκινήσει πλέον η ΕΚΤ, η οποία θα γίνει η πρώτη δυτική κεντρική τράπεζα που θα διαχειρίζεται ένα ψηφιακό νόμισμα κεντρικής τράπεζας για λιανική χρήση (Retail CBDC).
Η πλήρης χρήση του ψηφιακού ευρώ αναμένεται να έρθει το 2029. Στο μεταξύ, Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και Συμβούλιο της Ε.Ε. αναμένεται να ολοκληρώσουν έως το τέλος του 2026 τις διαπραγματεύσεις για το νομοθετικό πλαίσιο του νέου ψηφιακού νομίσματος, το οποίο θα χρησιμοποιείται παράλληλα με το νόμισμα σε φυσική μορφή. Με την ολοκλήρωση του νομικού πλαισίου, το ψηφιακό ευρώ θα πάρει τον δρόμο για την επίσημη έγκριση από την ΕΚΤ την 1η Ιανουαρίου 2027, περίπου 25 χρόνια μετά την κυκλοφορία των χαρτονομισμάτων και κερμάτων του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος, τα οποία θα συνεχίσουν να υφίστανται κυκλοφορώντας παράλληλα με την ψηφιακή μορφή του νομίσματος.
Η πιλοτική μορφή του ψηφιακού ευρώ αναμένεται να ξεκινήσει το δεύτερο εξάμηνο του 2027, με τη συμμετοχή 36 τραπεζών και παρόχων υπηρεσιών από 19 χώρες, μεταξύ των οποίων και οι τράπεζες Πειραιώς, Εθνική, Χανίων, Κύπρου, Revolut κ.ά.
Ο στόχος της ΕΚΤ
Έπειτα από 10 χρόνια προετοιμασίας, η ΕΚΤ κάνει ένα τολμηρό βήμα επιδιώκοντας να διασφαλίσει ότι το χρήμα της Κεντρικής Τράπεζας θα εξακολουθήσει να αποτελεί το βασικό θεμέλιο ενός συστήματος πληρωμών που εξελίσσεται ταχύτατα και γίνεται ολοένα περισσότερο ψηφιακό και βασισμένο στην τεχνολογία των ψηφιακών διακριτικών (tokenisation). Εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της ΕΚΤ για την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό των ευρωπαϊκών συστημάτων πληρωμών στις λιανικές και χονδρικές πληρωμές, στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων (B2B) και στις διασυνοριακές πληρωμές.
Έτσι η Ευρώπη θα έχει έναν τρόπο να απεξαρτηθεί από τις αμερικανικές εταιρείες, οι οποίες κυριαρχούν διεθνώς στις ηλεκτρονικές πληρωμές.
Από την άλλη, η ταχεία εξάπλωση των σταθερών κρυπτονομισμάτων (stablecoins), τα οποία στη συντριπτική τους πλειονότητα είναι εκφρασμένα σε δολάρια ΗΠΑ, και η υιοθέτηση στις Ηνωμένες Πολιτείες του νόμου GENIUS Act λειτούργησαν ως επιταχυντές του ψηφιακό ευρώ, καθώς η ΕΚΤ διέγνωσε την ανάγκη της διατήρησης της αυτονομίας της νομισματικής πολιτικής.
Τι είναι το ψηφιακό ευρώ
Το ψηφιακό ευρώ φιλοδοξεί να αποτελέσει μια ηλεκτρονική μορφή χρήματος, το οποίο εκδίδεται από μια κεντρική Τράπεζα CBDC (Central Bank Digital Currency). Μέχρι σήμερα τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις μπορούν να κατέχουν χρήμα της κεντρικής τράπεζας μόνο υπό μορφή μετρητών, ενώ μόνο οι εμπορικές τράπεζες έχουν πρόσβαση σε ψηφιακό χρήμα της κεντρικής τράπεζας μέσω των αποθεματικών που διατηρούν στην ΕΚΤ.
Με την εισαγωγή ενός CBDC, τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις θα μπορούν για πρώτη φορά να διατηρούν ψηφιακό χρήμα της κεντρικής τράπεζας. Μέχρι σήμερα, μόνο τρεις χώρες έχουν προχωρήσει σε πλήρη κυκλοφορία CBDC: οι Μπαχάμες, η Τζαμάικα και η Νιγηρία.
Το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί δημόσιο χρήμα το οποίο θα χρησιμοποιείται για λιανικές συναλλαγές μικρού ύψους (retail CBDC). Θα διαθέτει καθεστώς νόμιμου χρήματος, πράγμα που σημαίνει ότι οι έμποροι θα υποχρεούνται να το αποδέχονται. Η λειτουργία του θα βασίζεται σε έναν διαχωρισμό αρμοδιοτήτων:
Η ΕΚΤ θα έχει τον έλεγχο των εκδόσεων και του διακανονισμού των συναλλαγών και οι εμπορικές τράπεζες και οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών θα αναλαμβάνουν όλες τις υπηρεσίες που αφορούν τον πελάτη (άνοιγμα λογαριασμών ή ψηφιακών πορτοφολιών, ταυτοποίηση των πελατών, συμμόρφωση με τους κανόνες, εξυπηρέτηση των πελατών, εφαρμογές και συσκευές πληρωμών).
Για να περιοριστεί ο κίνδυνος μεταφοράς καταθέσεων από τις εμπορικές τράπεζες προς το ψηφιακό ευρώ, η ΕΚΤ σχεδιάζει να επιβάλει ανώτατο όριο κατοχής. Πληροφορίες θέλουν το ποσό να κυμαίνεται από 3.000 έως 5.000 ευρώ, με στόχο να καλύπτονται οι καθημερινές ανάγκες των νοικοκυριών, ενώ έχει ξεκαθαριστεί ότι η ΕΚΤ δεν θα καταβάλλει απόδοση ή τόκο στα υπόλοιπα, για να μην γίνει το νέο νόμισμα αντικείμενο κερδοσκοπίας.
Οι συναλλαγές θα προστατεύονται από υψηλά πρότυπα ιδιωτικότητας, αντίστοιχα με εκείνα των σημερινών ψηφιακών πληρωμών του ιδιωτικού τομέα. Ωστόσο, σε αντίθεση με τα μετρητά, δεν θα είναι ανώνυμες.
Διασυνοριακή χρήση
Η ΕΚΤ εξετάζει επίσης να διευρύνει στο μέλλον δυνατότητες διασυνοριακής χρήσης του ψηφιακού ευρώ, ενώ έχει καταστήσει σαφές ότι το ψηφιακό ευρώ δεν θα αποτελεί ποτέ “προγραμματιζόμενο χρήμα”. Με άλλα λόγια, ούτε η ΕΚΤ ούτε οποιαδήποτε άλλη δημόσια αρχή θα μπορεί να επιβάλει περιορισμούς στον τρόπο χρήσης του ψηφιακού ευρώ. Ωστόσο η διασυνοριακή χρήση θα αποτελέσει αντικείμενο περισσότερων διαπραγματεύσεων με τις ανώτατες τραπεζικές αρχές άλλων περιοχών του πλανήτη, όπου θα επεκταθεί το ψηφιακό ευρώ.
Πηγή: capital.gr
