Του Χάρη Φλουδόπουλου
Οι πυρκαγιές των τελευταίων ημερών στο Ρέθυμνο και στη Βοιωτία, οι οποίες σύμφωνα με τα πρώτα στοιχεία της Πυροσβεστικής φαίνεται να συνδέονται με βλάβες σε καλώδια του ηλεκτρικού δικτύου, επανέφεραν στο προσκήνιο ένα διαχρονικό ερώτημα: γιατί η Ελλάδα δεν υπογειοποιεί το σύνολο του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας; Η απάντηση δεν βρίσκεται μόνο στις τεχνικές δυσκολίες ενός τόσο μεγάλου έργου, αλλά κυρίως στο οικονομικό του αποτύπωμα. Παρότι η υπογειοποίηση αποτελεί την αποτελεσματικότερη λύση για τη μείωση των κινδύνων από πτώσεις δέντρων, ακραία καιρικά φαινόμενα και σε ορισμένες περιπτώσεις από την εκδήλωση πυρκαγιών, η καθολική εφαρμογή της θα απαιτούσε επενδύσεις πρωτοφανούς μεγέθους, οι οποίες αναπόφευκτα θα μετακυλίονταν στους καταναλωτές μέσω των χρεώσεων χρήσης δικτύου.
Ο λογαριασμός των 35 δισ. ευρώ
Σύμφωνα με υπολογισμούς του ΔΕΔΔΗΕ, για να υπογειοποιηθεί το μεγαλύτερο μέρος του δικτύου Μέσης Τάσης και τα κρίσιμα τμήματα της Χαμηλής Τάσης θα απαιτούνταν περίπου 35 δισ. ευρώ. Εάν το ποσό αυτό χρηματοδοτούνταν σε βάθος δεκαετίας, θα αντιστοιχούσε σε ετήσια επένδυση 3,5 δισ. ευρώ.
Με δεδομένο ότι από το δίκτυο διανομής διέρχονται περίπου 45 TWh ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως, η κάλυψη αυτού του κόστους θα απαιτούσε πρόσθετη επιβάρυνση περίπου 7,8 λεπτών ανά κιλοβατώρα, μόνο για τη χρηματοδότηση των έργων υπογειοποίησης.
Στην πράξη αυτό σημαίνει ότι ένα μέσο νοικοκυριό με ετήσια κατανάλωση 4.000 kWh θα επιβαρυνόταν κατά περίπου 311 ευρώ τον χρόνο, προ ΦΠΑ και λοιπών χρεώσεων. Για κατανάλωση 5.000 kWh, η ετήσια επιβάρυνση θα προσέγγιζε τα 390 ευρώ, ενώ για μια οικογένεια που καταναλώνει περίπου 400 kWh τον μήνα, η πρόσθετη χρέωση θα ανερχόταν σε περίπου 31 ευρώ μηνιαίως. Είναι προφανές ότι για τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία που έχουν μεγαλύτερες καταναλώσεις το επιπλέον κόστος θα ήταν ακόμη πιο βαρύ. Οι υπολογισμοί αυτοί καταδεικνύουν γιατί, παρά τα σημαντικά οφέλη της υπογειοποίησης, η πλήρης εφαρμογή της δεν θεωρείται σήμερα οικονομικά βιώσιμη.
Αυτός είναι και ο λόγος που η πολιτική που ακολουθείται διεθνώς, αλλά και στην Ελλάδα, βασίζεται στη στοχευμένη προστασία των περιοχών υψηλού κινδύνου και όχι στη γενικευμένη αντικατάσταση του εναέριου δικτύου.
Επιτάχυνση των έργων και προτεραιότητα στα δάση
Τα τελευταία χρόνια ο ΔΕΔΔΗΕ έχει αυξήσει θεαματικά τον ρυθμό υπογειοποιήσεων. Στο τέλος του 2014 το υπόγειο δίκτυο ανερχόταν σε περίπου 25 χιλιάδες χιλιόμετρα, ενώ σήμερα έχει φθάσει τα 32,3 χιλιάδες χιλιόμετρα, που αντιστοιχούν περίπου στο 15% του συνολικού δικτύου διανομής.
Εξίσου σημαντική είναι η μεταβολή του ετήσιου ρυθμού κατασκευής. Μέχρι το 2019 οι καθαρές υπογειοποιήσεις κυμαίνονταν γύρω στα 200 χιλιόμετρα ετησίως. Το 2025 προστέθηκαν περίπου 1.700 χιλιόμετρα, γεγονός που σημαίνει ότι ο ετήσιος ρυθμός έχει οκταπλασιαστεί μέσα σε λίγα χρόνια. Από αυτά, περίπου 400 χιλιόμετρα αφορούσαν αποκλειστικά δασικές περιοχές, δηλαδή περισσότερο υπόγειο δίκτυο μέσα σε δάση από όσο υπογειοποιούνταν συνολικά σε ολόκληρη τη χώρα πριν από λίγα χρόνια.
Η επιτάχυνση αυτή κατέστη δυνατή κυρίως μέσω των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, ενώ εντάσσεται στο ευρύτερο πρόγραμμα εκσυγχρονισμού του ΔΕΔΔΗΕ. Έπειτα από μια μακρά περίοδο υποεπενδύσεων, ο Διαχειριστής πραγματοποίησε επενδύσεις συνολικού ύψους 2,8 δισ. ευρώ την περίοδο 2020-2025, αυξάνοντας σταδιακά τις ετήσιες δαπάνες για την αναβάθμιση του δικτύου.
Παράλληλα προχωρά η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών, με στόχο να έχουν τοποθετηθεί 7,7 εκατομμύρια έως το 2030, ενώ ήδη έχουν εγκατασταθεί περίπου 1,6 εκατομμύρια, καλύπτοντας περίπου το 60% της καταναλισκόμενης ενέργειας.
Κλαδέματα, ψηφιοποίηση και στοχευμένες παρεμβάσεις
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η προστασία του δικτύου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από τις υπογειοποιήσεις. Εξίσου κρίσιμη είναι η προληπτική συντήρηση των εναέριων γραμμών, ιδιαίτερα στις περιοχές με έντονη βλάστηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο ΔΕΔΔΗΕ δαπανά περίπου 60 εκατ. ευρώ ετησίως για κλαδέματα και διαχείριση της βλάστησης, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 12%-13% του συνολικού λειτουργικού κόστους των περίπου 500 εκατ. ευρώ. Οι εργασίες αυτές θεωρούνται βασική γραμμή άμυνας απέναντι στον κίνδυνο επαφής δέντρων με τους αγωγούς κατά τη διάρκεια ισχυρών ανέμων ή ακραίων θερμοκρασιών.
Ταυτόχρονα, η ψηφιοποίηση του δικτύου βελτιώνει σημαντικά τη διαχείριση των βλαβών. Μέσω του συστήματος LV Polygon και της διασύνδεσής του με το SCADA, ο ΔΕΔΔΗΕ μπορεί να εντοπίζει με μεγαλύτερη ακρίβεια τις διακοπές ηλεκτροδότησης και να ενημερώνει αυτόματα εκατομμύρια καταναλωτές, επιταχύνοντας την αποκατάσταση των προβλημάτων.
Η εμπειρία δείχνει ότι η πλήρης υπογειοποίηση του ελληνικού δικτύου δεν αποτελεί σήμερα ρεαλιστική επιλογή, όχι επειδή δεν προσφέρει τεχνικά πλεονεκτήματα, αλλά επειδή το οικονομικό της κόστος θα ήταν δυσανάλογο. Για τον λόγο αυτό, η στρατηγική που ακολουθείται εστιάζει στην επιτάχυνση των υπογειοποιήσεων στις πιο ευάλωτες περιοχές, στη συστηματική συντήρηση του εναέριου δικτύου και στις ψηφιακές επενδύσεις που αυξάνουν την ανθεκτικότητα του συστήματος χωρίς να επιβαρύνουν υπέρμετρα τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας.
Επενδύσεις
Πέρα από τις υπογειοποιήσεις, ο εκσυγχρονισμός του δικτύου περιλαμβάνει και μια σειρά παρεμβάσεων που αυξάνουν την ανθεκτικότητά του απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής. Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει επιταχύνει σημαντικά τις συνολικές επενδύσεις του, οι οποίες από τα επίπεδα των περίπου 150-180 εκατ. ευρώ ετησίως πριν από το 2020 έφτασαν στα 807 εκατ. ευρώ το 2024 και παρέμειναν κοντά στα 780 εκατ. ευρώ το 2025, σηματοδοτώντας την έξοδο από μια μακρά περίοδο υποεπενδύσεων. Παράλληλα, η ενσωμάτωση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο δίκτυο διανομής εξελίσσεται με ταχείς ρυθμούς, καθώς η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ που είναι συνδεδεμένη στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ αυξήθηκε από 3,8 GW το 2018 σε 9,1 GW το 2025, ενώ οι συνδέσεις μικρών παραγωγών ξεπέρασαν τις 99.000. Οι επενδύσεις αυτές δεν σχετίζονται άμεσα με την αντιπυρική προστασία, ενισχύουν όμως συνολικά την αξιοπιστία του δικτύου, μειώνουν τους χρόνους αποκατάστασης των βλαβών και δημιουργούν τις προϋποθέσεις για ασφαλέστερη λειτουργία του συστήματος τα επόμενα χρόνια.
Πηγή: capital.gr
