Της Ξανθής Γούναρη
Στην τελική ευθεία βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις για την Εθνική Πρωτοβουλία Μείωσης Τιμών, καθώς βιομηχανία, προμηθευτές, αλυσίδες σούπερ-μάρκετ και η Ανεξάρτητη Αρχή Εποπτείας της Αγοράς συνεχίζουν εντατικά τις επαφές τους ενόψει της εφαρμογής του μέτρου στις 31 Αυγούστου.
Μέχρι στιγμής, 51 επιχειρήσεις έχουν καταθέσει προτάσεις που αφορούν περισσότερους από 643 κωδικούς προϊόντων. Με την προσθήκη περίπου 130 σχολικών ειδών και σχεδόν 100 προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, ο συνολικός αριθμός των προϊόντων που εξετάζονται ξεπερνά πλέον τα 870.
Οι κατάλογοι, ωστόσο, παραμένουν ανοιχτοί. Μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας, την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου, συνεχίζονται οι προσθήκες νέων κωδικών, οι αντικαταστάσεις προϊόντων και οι επαναδιαπραγματεύσεις τόσο για το εύρος της συμμετοχής όσο και για το ύψος των εκπτώσεων. Όπως αναφέρουν καλά ενημερωμένες πηγές, το τελικό πακέτο των προϊόντων και των εκπτώσεων θα “κλειδώσει” λίγες ημέρες πριν από την έναρξη εφαρμογής του μέτρου.
Οι εκπτώσεις κινούνται κοντά στο κατώτερο όριο
Το πλαίσιο της εθελοντικής συμφωνίας προβλέπει μειώσεις από 5% έως 15% στα νωπά κρέατα και από 5% έως 20% στις υπόλοιπες κατηγορίες προϊόντων. Ωστόσο, οι περισσότερες προτάσεις που βρίσκονται σήμερα στο τραπέζι κινούνται κοντά στο κατώτερο όριο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ο μέσος όρος των προτεινόμενων μειώσεων διαμορφώνεται περίπου στο 7%. Εξαιρέσεις αποτελούν ορισμένα προϊόντα της κατηγορίας των μη τροφίμων, όπου οι βιομηχανίες εμφανίζονται διατεθειμένες να προσφέρουν εκπτώσεις που φθάνουν ακόμη και το 20%-30%.
Οι παρεμβάσεις καλύπτουν βασικές κατηγορίες καθημερινής κατανάλωσης, όπως γαλακτοκομικά, ζυμαρικά, βρεφικές τροφές, αρτοσκευάσματα, καφέ, έτοιμα γεύματα, προϊόντα προσωπικής υγιεινής, είδη οικιακής φροντίδας και νωπό κοτόπουλο.
Οι αλυσίδες κρατούν ακόμη κλειστά τα χαρτιά τους
Το ενδιαφέρον εστιάζεται τώρα στις αποφάσεις των μεγάλων αλυσίδων λιανεμπορίου, οι οποίες εξετάζουν το ενδεχόμενο να ενισχύσουν τις εκπτώσεις σε επιλεγμένους κωδικούς, αναλαμβάνοντας μέρος του κόστους ώστε το τελικό όφελος για τον καταναλωτή να είναι μεγαλύτερο.
Καθοριστικό ρόλο αναμένεται να διαδραματίσουν τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Στη συγκεκριμένη κατηγορία οι αλυσίδες διαθέτουν μεγαλύτερη ευχέρεια στη διαμόρφωση της τελικής τιμής, γεγονός που δημιουργεί περιθώρια για πιο ανταγωνιστικές προσφορές.
Προς το παρόν, πάντως, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, οι περισσότερες επιχειρήσεις του οργανωμένου λιανεμπορίου δεν έχουν ακόμη αποκαλύψει την τελική στρατηγική που θα ακολουθήσουν.
Τα πρώτα σημάδια αποκλιμάκωσης
Οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται σε μια περίοδο κατά την οποία αρχίζουν να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια επιβράδυνσης στις αυξήσεις των τιμών.
Οι προκαταρκτικές εκτιμήσεις της Eurostat, αλλά και η τελευταία έρευνα του ΙΕΛΚΑ καταγράφουν ήπια υποχώρηση των τιμών στο οργανωμένο λιανεμπόριο, χωρίς όμως η εικόνα να είναι ομοιόμορφη σε όλες τις κατηγορίες.
Τον Ιούλιο οι σημαντικότερες μειώσεις σημειώθηκαν στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά, στις τροφές για κατοικίδια, στις νωπές και κατεψυγμένες ζύμες, στα είδη πρωινού και στα τυροκομικά. Αντίθετα, ανοδικά συνέχισαν να κινούνται οι τιμές στα έτοιμα γεύματα, τα αναψυκτικά, τα αυγά και τα αλλαντικά.
Στο υπουργείο Ανάπτυξης εκτιμούν ότι η εικόνα αυτή συνδέεται τόσο με τη συμφωνία για τη συγκράτηση των τιμών κατά το δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου όσο και με την προετοιμασία της Εθνικής Πρωτοβουλίας.
Από την πλευρά του το ΙΕΛΚΑ αποδίδει την εξέλιξη σε έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως η σταδιακή εξομάλυνση της αγοράς, η αποκλιμάκωση του κόστους ορισμένων πρώτων υλών, η ενίσχυση του μεριδίου των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας και οι ευνοϊκές καιρικές συνθήκες, που επηρέασαν θετικά τις τιμές των νωπών προϊόντων.
Γιατί η πτώση του πληθωρισμού δεν σημαίνει φθηνότερο καλάθι
Η εικόνα της ήπιας αποκλιμάκωσης δεν σημαίνει ότι οι καταναλωτές θα δουν άμεσα αισθητή διαφορά στον οικογενειακό προϋπολογισμό. Ο λόγος είναι ότι ο πληθωρισμός μετρά τον ρυθμό μεταβολής των τιμών και όχι το ίδιο το επίπεδό τους.
Ακόμη και όταν οι ανατιμήσεις επιβραδύνονται ή σε ορισμένες κατηγορίες καταγράφονται μικρές μειώσεις, οι τιμές εξακολουθούν να κινούνται πάνω στη “βάση” που διαμορφώθηκε μετά το μεγάλο κύμα ανατιμήσεων της περιόδου 2022-2024. Οι αυξήσεις εκείνης της περιόδου έχουν πλέον ενσωματωθεί στην αγορά και δύσκολα ανατρέπονται.
Ένας μήνας χωρίς πλαφόν
Η πρώτη εικόνα μετά την κατάργηση του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους αποτυπώνει μια αγορά όπου οι περισσότερες τιμές παραμένουν κοντά στα επίπεδα του τέλους Ιουνίου, ενώ οι μειώσεις εμφανίζονται επιλεκτικά και αφορούν κυρίως συγκεκριμένες αλυσίδες.
Για λόγους σύγκρισης επιλέχθηκαν δέκα βασικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης και κορυφαία εμπορικά σήματα που βρίσκονται στα ράφια και των πέντε μεγαλύτερων αλυσίδων σούπερ-μάρκετ της χώρας (Σκλαβενίτης, Lidl, ΑΒ Βασιλόπουλος, My Market και Μασούτης). Οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις πραγματοποίησαν το 2025 κύκλο εργασιών άνω των 12,4 δισ. ευρώ, επί συνολικού τζίρου 16,2 δισ. ευρώ στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων, σύμφωνα με τη NielsenIQ.
Στο ψωμί για τοστ, ένας από τους πλέον δημοφιλείς κωδικούς πωλούνταν στις 30 Ιουνίου προς 1,47 ευρώ και στις πέντε μεγάλες αλυσίδες. Στις αρχές Αυγούστου η τιμή παρέμενε αμετάβλητη σε τρεις αλυσίδες, ενώ στις δύο υπόλοιπες είχε αυξηθεί στα 1,87 ευρώ.
Στη συσκευασμένη φέτα ΠΟΠ των 400 γραμμαρίων η χαμηλότερη τιμή αυξήθηκε από 5,40 ευρώ στα 5,58 ευρώ, ενώ η υψηλότερη παρέμεινε σταθερή στα 7,06 ευρώ.
Στο αγελαδινό βούτυρο καταγράφηκε μεμονωμένη μείωση σε μία αλυσίδα, όπου η τιμή υποχώρησε στα 4,21 ευρώ, ενώ στα υπόλοιπα καταστήματα παρέμεινε αμετάβλητη.
Στο στραγγιστό γιαούρτι του ενός κιλού, αντίθετα, η εικόνα επιβαρύνθηκε, καθώς ενώ στα τέλη Ιουνίου υπήρχαν διαθέσιμες τιμές από 3,70 ευρώ σε δύο μεγάλες αλυσίδες, στις αρχές Αυγούστου το ίδιο προϊόν πωλείται σταθερά στα 4,95 ευρώ και στις πέντε.
Στο γάλα υψηλής παστερίωσης εμφανίστηκε η μεγαλύτερη διαφοροποίηση, καθώς η χαμηλότερη τιμή υποχώρησε στα 2,07 ευρώ σε μία αλυσίδα, ενώ οι υπόλοιπες εξακολουθούν να το διαθέτουν έως και 2,95 ευρώ.
Παρόμοια εικόνα παρουσιάζει και ο φυσικός χυμός πορτοκαλιού, όπου μία μόνο αλυσίδα προσφέρει πλέον το προϊόν στα 2,28 ευρώ, όταν οι υπόλοιπες διατηρούν τις τιμές από 2,70 έως 3,38 ευρώ.
Αντίθετα, σε αρκετές κατηγορίες δεν παρατηρείται καμία μεταβολή. Ο στιγμιαίος καφές (100 γραμμάρια), το αναψυκτικό τύπου cola (1 λίτρο), το κριθαράκι (500 γραμμάρια) και οι επώνυμες φακές (500 γραμμάρια) εξακολουθούν να πωλούνται στα ίδια επίπεδα με εκείνα που ίσχυαν πριν από την κατάργηση του πλαφόν.
Πηγή: capital.gr
