Νέα ώθηση στην ολοκλήρωση της τραπεζικής ένωσης και στη δημιουργία πραγματικά πανευρωπαϊκών τραπεζών επιδιώκει να δώσει ο πρόεδρος του Eurogroup Κυριάκος Πιερρακάκης, θέτοντας στο επίκεντρο την ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων και ρευστότητας, τις διασυνοριακές τραπεζικές συγχωνεύσεις αλλά και την απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου.
Σε συνέντευξή του στο Supervision Newsletter, ο κ. Πιερρακάκης περιγράφει τον κατακερματισμό της ευρωπαϊκής χρηματοπιστωτικής αγοράς όχι πλέον απλώς ως πηγή αναποτελεσματικότητας, αλλά ως “στρατηγική ευπάθεια” για την Ευρώπη. Το βασικό ερώτημα που θέτει είναι κατά πόσο η Ευρώπη μπορεί να χρηματοδοτήσει το ίδιο της το μέλλον εφόσον η τραπεζική αγορά εξακολουθεί να χωρίζεται από εθνικά σύνορα.
Όπως επισημαίνει, η πρόκληση για τον ευρωπαϊκό χρηματοπιστωτικό τομέα έχει αλλάξει. Για χρόνια, προτεραιότητα ήταν η οικοδόμηση ενός ισχυρού και ανθεκτικού τραπεζικού συστήματος. Πλέον, το ζητούμενο είναι αυτό το σύστημα να μετατραπεί σε μοχλό ανταγωνιστικότητας και μακροπρόθεσμης ανάπτυξης, χρηματοδοτώντας την καινοτομία, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, την άμυνα, τις υποδομές και τις επιχειρήσεις που θα καθορίσουν την επόμενη ημέρα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Διασυνοριακές τράπεζες και συγχωνεύσεις
Ο πρόεδρος του Eurogroup θέτει τρεις βασικές κατευθύνσεις για την επόμενη ημέρα του ευρωπαϊκού τραπεζικού συστήματος.
Πρώτον, όπως αναφέρει, οι διασυνοριακές τραπεζικές δραστηριότητες θα πρέπει να γίνουν “ο κανόνας και όχι η εξαίρεση”. Κεφάλαια και ρευστότητα πρέπει να μπορούν να κινούνται με μεγαλύτερη ελευθερία στο εσωτερικό της τραπεζικής ένωσης, με ισχυρότερες κοινές δικλίδες ασφαλείας και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη μεταξύ των εποπτικών αρχών.
Δεύτερον, το κανονιστικό πλαίσιο πρέπει να διατηρεί την ανθεκτικότητα του τραπεζικού συστήματος, χωρίς όμως να λειτουργεί εις βάρος της ανταγωνιστικότητας. Και τρίτον, απαιτείται απλοποίηση, καθώς, όπως χαρακτηριστικά υπογραμμίζει, η πολυπλοκότητα δεν πρέπει να μετατρέπεται σε ανταγωνιστικό μειονέκτημα για τις ευρωπαϊκές τράπεζες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνει στις διασυνοριακές ενοποιήσεις. Στο πλαίσιο των συζητήσεων του Eurogroup για την ανταγωνιστικότητα του τραπεζικού τομέα, θεωρεί ότι πρέπει να εξεταστούν τρόποι για την ενίσχυση της διασυνοριακής τραπεζικής δραστηριότητας και των συγχωνεύσεων, ώστε να δημιουργηθούν οικονομίες κλίμακας και περισσότερες δυνατότητες χρηματοδότησης για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Η ανάγκη μεγαλύτερης κλίμακας αποκτά, κατά τον ίδιο, ακόμη μεγαλύτερη σημασία εξαιτίας της τεχνολογικής κούρσας. Οι μεγαλύτερες τράπεζες της Ευρωζώνης παραμένουν αισθητά μικρότερες από τους μεγαλύτερους ανταγωνιστές τους στις ΗΠΑ και την Κίνα, ενώ οι τεχνολογικές επενδύσεις των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών ως ποσοστό του ενεργητικού τους υπολείπονται σημαντικά εκείνων των αμερικανικών ομίλων.
Για τον λόγο αυτό, όπως αποκαλύπτει, έχει ήδη ξεκινήσει συζήτηση στο Eurogroup για τα εμπόδια που δεν επιτρέπουν στις ευρωπαϊκές τράπεζες να μεγαλώσουν και να προχωρήσουν σε διασυνοριακές ενοποιήσεις.
Το στοίχημα της ευρωπαϊκής εγγύησης καταθέσεων
Σημαντικό μέρος της ατζέντας αφορά και το EDIS, το επί χρόνια εκκρεμές ευρωπαϊκό σύστημα εγγύησης καταθέσεων.
Ο κ. Πιερρακάκης θεωρεί ότι η συζήτηση πρέπει πλέον να ξεφύγει από το παραδοσιακό δίλημμα μεταξύ περιορισμού και επιμερισμού των κινδύνων. Κοινή προστασία των καταθέσεων και ενοποίηση της αγοράς, όπως υποστηρίζει, πρέπει να προχωρήσουν παράλληλα.
Ως πρώτο βήμα αναφέρει τη μεταρρύθμιση του πλαισίου διαχείρισης τραπεζικών κρίσεων και ασφάλισης καταθέσεων, CMDI, η οποία υιοθετήθηκε φέτος και ενισχύει την προστασία των καταθετών, ενώ περιορίζει την ανάγκη προσφυγής στους φορολογουμένους.
Παράλληλα, χαιρετίζει την πρόθεση της Κομισιόν να αντικαταστήσει την πρόταση του 2015 για το EDIS με ένα απλούστερο σύστημα, το οποίο θα κατανέμει καλύτερα τις ευθύνες και τη χρηματοδότηση μεταξύ εθνικού και κεντρικού επιπέδου και θα εξασφαλίζει ισότιμη προστασία των εγγυημένων καταθέσεων σε ολόκληρη την τραπεζική ένωση. Το πρόγραμμα εργασιών του Eurogroup προβλέπει αξιολόγηση της προόδου και των εναπομεινάντων εμποδίων, ενόψει των νομοθετικών προτάσεων της Επιτροπής το 2027.
Τα κεφάλαια που μένουν στις καταθέσεις
Στο επίκεντρο της παρέμβασης Πιερρακάκη βρίσκεται ευρύτερα το επενδυτικό κενό της Ευρώπης. Όπως σημειώνει, η ήπειρος διαθέτει ιδέες, επιστημονική γνώση, ταλέντο και αποταμιεύσεις, όμως δυσκολεύεται να μετατρέψει αυτά τα πλεονεκτήματα σε επιχειρήσεις παγκόσμιας κλίμακας.
Η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων καλείται να κινητοποιήσει τις μεγάλες ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις, οι οποίες, σύμφωνα με τον ίδιο, παραμένουν σε υπερβολικό βαθμό σε καταθετικούς λογαριασμούς χαμηλής απόδοσης αντί να κατευθύνονται σε παραγωγικές επενδύσεις.
Οι τράπεζες, ωστόσο, θα εξακολουθήσουν να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο, καθώς παρέχουν περίπου το 70% της χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας και θα παραμείνουν για το ορατό μέλλον η βασική πηγή κεφαλαίων, ιδιαίτερα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Για τον λόγο αυτό, κατά τον πρόεδρο του Eurogroup, η τραπεζική ένωση δεν είναι πλέον μόνο ένα σχέδιο χρηματοπιστωτικής σταθερότητας αλλά και ένα σχέδιο ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας.
ΑΙ και ψηφιακή εποπτεία
Ο κ. Πιερρακάκης μεταφέρει στη συζήτηση για την τραπεζική εποπτεία και την εμπειρία από τον ψηφιακό μετασχηματισμό του ελληνικού Δημοσίου. Όπως αναφέρει, το βασικό δίδαγμα από το gov.gr είναι ότι η ψηφιοποίηση δεν σημαίνει απλώς μεταφορά των υφιστάμενων διαδικασιών στο διαδίκτυο, αλλά επανασχεδιασμό του τρόπου λειτουργίας των θεσμών.
Αντίστοιχη λογική θεωρεί ότι πρέπει να εφαρμοστεί στις ευρωπαϊκές τράπεζες: οι ίδιες πληροφορίες να μην υποβάλλονται επανειλημμένα σε διαφορετικές εποπτικές αρχές και σε διαφορετικές μορφές, αλλά να συλλέγονται μία φορά βάσει κοινών προτύπων και να επαναχρησιμοποιούνται με ασφαλή τρόπο.
Στο μοντέλο που περιγράφει, ΕΚΤ, Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών, εθνικές εποπτικές αρχές και αρχές εξυγίανσης θα μπορούσαν να αξιοποιούν κοινά, υψηλής ποιότητας δεδομένα, περιορίζοντας τόσο το διοικητικό κόστος των τραπεζών όσο και τον χρόνο που δαπανούν οι επόπτες για τη συμφωνία διαφορετικών στοιχείων.
Παράλληλα, βλέπει σημαντικό ρόλο για την τεχνητή νοημοσύνη και τα προηγμένα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν τις αρχές να εντοπίζουν νωρίτερα νέους κινδύνους και ανωμαλίες. Ξεκαθαρίζει πάντως ότι η ΑΙ δεν πρέπει να αντικαταστήσει την ανθρώπινη κρίση αλλά να επιτρέψει στους επόπτες να θέτουν καλύτερα ερωτήματα και να λαμβάνουν πιο τεκμηριωμένες αποφάσεις.
Το μήνυμα από τις ελληνικές τράπεζες
Ξεχωριστή αναφορά κάνει ο πρόεδρος του Eurogroup στην ελληνική τραπεζική εμπειρία και στην αντιμετώπιση των κόκκινων δανείων.
Όπως τονίζει, το ελληνικό τραπεζικό σύστημα είναι σήμερα εντελώς διαφορετικό σε σχέση με μία δεκαετία πριν. Οι ισολογισμοί έχουν εξυγιανθεί σε σημαντικό βαθμό, η ποιότητα του ενεργητικού έχει βελτιωθεί δραστικά και οι τράπεζες βρίσκονται πλέον σε καλύτερη θέση για να χρηματοδοτήσουν επενδύσεις και ανάπτυξη.
Το βασικό δίδαγμα από την ελληνική κρίση είναι, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, ότι ο καλύτερος τρόπος αντιμετώπισης των προβληματικών δανείων είναι να αποτρέπεται εξαρχής η συσσώρευσή τους. Γι’ αυτό και δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πειθαρχία κατά τη χορήγηση πιστώσεων, ειδικά σε περιόδους ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης, όταν αυξάνεται ο πειρασμός χαλάρωσης των πιστοδοτικών κριτηρίων.
Το συνολικό μήνυμα της συνέντευξης είναι ότι η επόμενη φάση για τις ευρωπαϊκές τράπεζες δεν αφορά απλώς την προστασία από την επόμενη κρίση. Αφορά τη δημιουργία ενός τραπεζικού συστήματος με επαρκή κλίμακα, τεχνολογική ισχύ και πραγματικά ευρωπαϊκή παρουσία, ικανού να χρηματοδοτήσει τις τεράστιες ανάγκες σε άμυνα, πράσινη μετάβαση, ψηφιοποίηση και καινοτομία.
Και σε αυτό το πλαίσιο ο κ. Πιερρακάκης τοποθετεί το Eurogroup στο επίκεντρο της προσπάθειας, με στόχο τη δημιουργία της πολιτικής συναίνεσης που απαιτείται για να περάσει η Ευρώπη από τις εθνικές τραπεζικές αγορές σε μια ουσιαστικά ενιαία χρηματοπιστωτική αγορά.
Πηγή: capital.gr
