Η έκθεση του ΟΟΣΑ και του FAO προβλέπει αύξηση της παραγωγής και του αγροτικού εισοδήματος έως το 2035, αλλά προειδοποιεί για γεωπολιτικούς κινδύνους, κλιματική πίεση και διεύρυνση των ανισοτήτων
Η παγκόσμια γεωργία εισέρχεται σε μια νέα εποχή, όπου η τεχνολογική πρόοδος και η αύξηση της παραγωγικότητας συνυπάρχουν με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, τις γεωπολιτικές αναταράξεις και τη μεταβλητότητα των αγορών.
Η νέα κοινή έκθεση του ΟΟΣΑ και του FAO για την περίοδο 2026-2035 καταγράφει ένα περιβάλλον με σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές, αλλά και αυξημένους κινδύνους που ενδέχεται να επηρεάσουν την επισιτιστική ασφάλεια και το εισόδημα των αγροτών.
Γράφει ο Τάσος Κουρκούμπας από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 12 Ιουλίου 2026
Οι αναλυτές εκτιμούν ότι η παραγωγικότητα θα συνεχίσει να αποτελεί τον βασικό μοχλό ανάπτυξης του πρωτογενούς τομέα. Παρά το αυξημένο κόστος παραγωγής και τη σχετική σταθερότητα στις διεθνείς τιμές των αγροτικών προϊόντων, το μέσο πραγματικό ακαθάριστο αγροτικό εισόδημα ανά εργαζόμενο προβλέπεται να ενισχυθεί κατά περίπου 9% έως το 2035.
Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι ενιαία. Οι μεγάλες διαφορές μεταξύ ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών παραμένουν, ενώ για χώρες όπως η Ελλάδα οι προκλήσεις συνδέονται με το υψηλό κόστος παραγωγής, τη λειψυδρία, τη γήρανση του αγροτικού πληθυσμού και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης.
Αύξηση 13% στην παγκόσμια παραγωγή
Η έκθεση προβλέπει ότι η παγκόσμια αγροτική παραγωγή θα αυξηθεί κατά 13% μέσα στην επόμενη δεκαετία, με την ανάπτυξη να προέρχεται κυρίως από τη βελτίωση της παραγωγικότητας και την εντατικοποίηση των καλλιεργειών. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις αναμένονται στην Ασία, την υποσαχάρια Αφρική και τη Λατινική Αμερική, περιοχές όπου η ζήτηση τροφίμων αυξάνεται λόγω της δημογραφικής ανάπτυξης και της ανόδου των εισοδημάτων.
Παράλληλα, οι άμεσες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου από τη γεωργία προβλέπεται να αυξηθούν κατά 6,5%, ποσοστό αισθητά χαμηλότερο από τον ρυθμό αύξησης της παραγωγής, γεγονός που αποδίδεται στις βελτιώσεις της παραγωγικότητας.
Γεωπολιτική αβεβαιότητα
Η έκθεση αφιερώνει ιδιαίτερη αναφορά στις επιπτώσεις των γεωπολιτικών εξελίξεων. Σύμφωνα με συμπληρωματική ανάλυση των δύο οργανισμών, οι διαταραχές που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή το 2026 αναμένεται να περιορίσουν τη χρήση λιπασμάτων, μειώνοντας τις αποδόσεις των καλλιεργειών, ιδιαίτερα στις χώρες χαμηλού εισοδήματος.
Παράλληλα, η άνοδος των τιμών των τροφίμων αναμένεται να πλήξει κυρίως τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά, τα οποία θα στραφούν σε φθηνότερα και λιγότερο θρεπτικά προϊόντα. Αντίθετα, στις οικονομικά ισχυρότερες χώρες εκτιμάται ότι οι καταναλωτές θα διατηρήσουν σε μεγάλο βαθμό τα υφιστάμενα διατροφικά τους πρότυπα.
Αυξηση αλλά και κίνδυνοι
Παρότι οι βασικές προβλέψεις κάνουν λόγο για αύξηση περίπου 9% του μέσου αγροτικού εισοδήματος έως το 2035, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι η αβεβαιότητα αποτελεί πλέον σταθερό χαρακτηριστικό των αγορών. Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, υπάρχει πιθανότητα 25% το πραγματικό αγροτικό εισόδημα να διαμορφωθεί τουλάχιστον 12% χαμηλότερα από τις βασικές προβλέψεις. Στις χώρες χαμηλού εισοδήματος, η απόκλιση μπορεί να ξεπεράσει ακόμη και το 20%.
Η προβλεπόμενη αύξηση αντιστοιχεί σε μέσο παγκόσμιο ακαθάριστο αγροτικό εισόδημα περίπου 3.800 δολαρίων ανά εργαζόμενο, ωστόσο οι περιφερειακές ανισότητες παραμένουν έντονες.
Χάσμα πλούσιων και φτωχών
Οι διαφορές στην παραγωγικότητα της αγροτικής εργασίας εξακολουθούν να είναι εντυπωσιακές.
Στις χώρες υψηλού εισοδήματος η μέση παραγωγικότητα εκτιμάται ότι υπερβαίνει σήμερα τα 21.100 δολάρια ανά αγρότη και αναμένεται να προσεγγίσει τα 22.155 δολάρια έως το 2035. Τα υψηλότερα επίπεδα καταγράφονται στη Βόρεια Αμερική, τη Δυτική Ευρώπη και την Ωκεανία, όπου κυριαρχούν οι μεγάλες, πλήρως μηχανοποιημένες γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
Στον αντίποδα, στις φτωχότερες περιοχές της υποσαχάριας Αφρικής και της Νότιας Ασίας το μέσο ετήσιο αγροτικό εισόδημα διαμορφώνεται σήμερα περίπου στα 930 δολάρια και εκτιμάται ότι θα αυξηθεί μόλις στα 1.100 δολάρια μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Περισσότερες εκπομπές
Παρά τις τεχνολογικές εξελίξεις, η αύξηση της παραγωγής θα συνοδευτεί και από μεγαλύτερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου. Οι προβλέψεις δείχνουν ότι περίπου το 77% της πρόσθετης επιβάρυνσης θα προέρχεται από την αύξηση του ζωικού κεφαλαίου, ενώ το υπόλοιπο 23% θα συνδέεται με τη μεγαλύτερη χρήση συνθετικών λιπασμάτων και τις εκπομπές υποξειδίου του αζώτου. Ο ΟΟΣΑ και ο FAO υπογραμμίζουν ότι η μεγάλη πρόκληση της επόμενης δεκαετίας είναι η επιτάχυνση της βιώσιμης παραγωγικότητας, ώστε να καλυφθούν οι αυξανόμενες ανάγκες σε τρόφιμα χωρίς ανάλογη αύξηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Αλλάζουν οι διατροφικές συνήθειες
Οι μεταβολές στα εισοδήματα και η αστικοποίηση αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τις διατροφικές επιλογές των καταναλωτών. Στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος προβλέπεται αύξηση της κατανάλωσης προϊόντων ζωικής προέλευσης, καθώς βελτιώνεται το βιοτικό επίπεδο. Η Νοτιοανατολική Ασία εκτιμάται ότι θα συγκεντρώσει περίπου το 39% της παγκόσμιας αύξησης της κατανάλωσης τροφίμων έως το 2035. Την ίδια ώρα, στις ανεπτυγμένες οικονομίες η υπερκατανάλωση τροφίμων αναμένεται να συνεχιστεί, παρά τις πολιτικές προώθησης πιο υγιεινών διατροφικών προτύπων.
Αντίθετα, στις φτωχότερες χώρες της υποσαχάριας Αφρικής εξακολουθούν να υφίστανται σοβαρές προκλήσεις στην επισιτιστική ασφάλεια, καθώς τα χαμηλά εισοδήματα, οι περιορισμένες επενδύσεις και οι αδυναμίες στις αλυσίδες εφοδιασμού δυσκολεύουν την πρόσβαση σε ποιοτικά και οικονομικά προσιτά τρόφιμα. Η έκθεση καταλήγει ότι η ενίσχυση της παραγωγικότητας, η ομαλή λειτουργία του διεθνούς εμπορίου και η επιτάχυνση των επενδύσεων στη βιώσιμη γεωργία αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ώστε να διασφαλιστεί η παγκόσμια επισιτιστική επάρκεια σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ολοένα μεγαλύτερη αβεβαιότητα.
