Την ανησυχία του ότι οι ΗΠΑ δεν παίζουν τον παραδοσιακό, ιστορικό τους ρόλο στη Μέση Ανατολή την ώρα που η περιοχή διέρχεται περίοδο βαθιάς απαιτητικής μετάβασης εκφράζει στη συνέντευξή του στα «ΝΕΑ» ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι. Θεωρεί πάντως τις ΗΠΑ απαραίτητες στην περιοχή, παρότι απέφυγε να σχολιάσει τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, ενώ κρίσιμος εκτιμά ότι είναι επίσης ο ρόλος της Τουρκίας. Για τα ελληνοτουρκικά ανησυχεί για το ενδεχόμενο ενός λανθασμένου υπολογισμού, συνιστώντας ότι οι διαφωνίες πρέπει να αντιμετωπίζονται ειρηνικά, προβλέψιμα και εποικοδομητικά. Επίσης, ως πρώην ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ για το κλίμα και άρτι συμμετέχων στην 11η Διάσκεψη για τους Ωκεανούς προειδοποιεί για τους κινδύνους των γεωπολιτικών εντάσεων στο κλίμα.
Κατάφερε η φετινή Διάσκεψη για τους Ωκεανούς να διασφαλίσει ότι υπάρχει επαρκής πρόοδος για την προστασία τουλάχιστον του 30% των ωκεανών έως το 2030;
Αναμφισβήτητα η Διάσκεψη για τους Ωκεανούς έχει προωθήσει τον στόχο, αλλά κανείς δεν πρέπει να μπερδεύει το μομέντουμ με την επιτυχία. Αυτή θα μετρηθεί από το τι θα συμβεί στη συνέχεια. Μου δίνει αισιοδοξία το πόσο μακριά έχει φτάσει το ζήτημα. Πριν από μία δεκαετία, όταν ξεκίνησε η πρώτη Διάσκεψη, η προστασία των ωκεανών αντιμετωπιζόταν ως μια εξειδικευμένη περιβαλλοντική ανησυχία. Σήμερα, γίνεται όλο και περισσότερο κατανοητή ως ζήτημα οικονομικής, επισιτιστικής, εθνικής ασφάλειας και κλιματικής ασφάλειας. Η διαδικασία έχει δημιουργήσει περισσότερες από 2.600 δεσμεύσεις και κινητοποιήσει περίπου 160 δισ. δολάρια. Είναι πραγματική πρόοδος. Εχουμε επίσης δει σημαντικές προόδους στη Συνθήκη για την Ανοιχτή Θάλασσα. Αλλά ενώ οι χώρες έχουν υιοθετήσει τον στόχο 30×30, μόνο ένα μικρό κλάσμα των ωκεανών απολαμβάνει σήμερα την προστασία που οι επιστήμονες θεωρούν απαραίτητη. Εξακολουθούμε να υστερούμε σε σχέση με την προστασία που πρέπει να έχουμε.
Οι κυβερνήσεις συχνά κρούουν τον κώδωνα για τους ωκεανούς που δέχονται αυξανόμενη πίεση. Τι πρέπει να γίνει επειγόντως;
Οι ωκεανοί δεν μπορεί να συνεχίσουν να τιμωρούνται επ’ αόριστον. Ηδη βλέπουμε θαλάσσιους καύσωνες, λεύκανση των κοραλλιών, οξίνιση, άνοδο της στάθμης της θάλασσας, μεταβαλλόμενα ιχθυαποθέματα, αυξανόμενη διαταραχή στις παράκτιες κοινότητες. Στη Μεσόγειο, ορισμένες περιοχές θερμαίνονται σημαντικά ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Οι ψαράδες βρίσκουν είδη σε νερά όπου δεν υπήρχαν ποτέ. Ολόκληρα οικοσυστήματα μετασχηματίζονται. Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι οι άνθρωποι συχνά μιλούν για την προστασία των ωκεανών σαν να είναι ξεχωριστή από την οικονομική ανάπτυξη. Το αντίθετο. Ενας υγιής ωκεανός είναι προϋπόθεση για μακροπρόθεσμη ευημερία. Εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι εξαρτώνται άμεσα από τους θαλάσσιους πόρους. Τα επείγοντα βήματα είναι κατανοητά. Χρειαζόμαστε ταχύτερη μείωση των εκπομπών, ισχυρότερη προστασία για κρίσιμα θαλάσσια οικοσυστήματα, μεγαλύτερες επενδύσεις στην ανθεκτικότητα των ακτών. Πρέπει να εξαλείψουμε την παράνομη, λαθραία και άναρχη αλιεία, να κινητοποιήσουμε σημαντικά περισσότερα δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια.
Οι δεσμεύσεις που αναλήφθηκαν για τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα δεν έχουν υλοποιηθεί. Δεδομένης της στάσης των ΗΠΑ, ποιοι είναι οι κίνδυνοι;
Κάθε χρόνο που οι εκπομπές συνεχίζουν να αυξάνονται, η πρόκληση γίνεται πιο ακριβή, πιο ανατρεπτική και πιο επικίνδυνη. Ηδη βλέπουμε τις συνέπειες. Ρεκόρ καυσώνων. Πιο καταστροφικές πλημμύρες. Πιο σοβαρές ξηρασίες. Μεγαλύτερη πίεση στη γεωργία και τα αποθέματα νερού. Αυξανόμενο κόστος ασφάλισης. Αυξανόμενες οικονομικές απώλειες. Οι επιπτώσεις δεν είναι πλέον θεωρητικές προβλέψεις. Είναι η σημερινή πραγματικότητα. Η ιστορία δεν είναι εντελώς αρνητική. Μία από τις πιο σημαντικές εξελίξεις είναι ότι η μετάβαση στην καθαρή ενέργεια έχει γίνει θεμελιωδώς οικονομική. Ηλιακή ενέργεια, αιολική ενέργεια, μπαταρίες, ηλεκτρικά οχήματα, προηγμένες πυρηνικές τεχνολογίες, γεωθερμική ενέργεια, βιώσιμα αεροπορικά καύσιμα αποτελούν ολοένα και περισσότερο ζητήματα επενδύσεων και ανταγωνιστικότητας, όχι απλώς περιβαλλοντικά. Η μετάβαση είναι μεγαλύτερη από οποιαδήποτε κυβέρνηση.
Ως πρώην υπουργός Εξωτερικών πώς αξιολογείτε τον αντίκτυπο των αυξανόμενων γεωπολιτικών κινδύνων στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής;
Ανησυχώ ότι μπαίνουμε σε μια περίοδο αυξανόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού ακριβώς τη στιγμή που η ανθρωπότητα χρειάζεται πρωτοφανή επίπεδα συνεργασίας. Είτε μιλάμε για την κλιματική αλλαγή, την προστασία των ωκεανών, τη βιοποικιλότητα, τις πανδημίες είτε για αναδυόμενες τεχνολογίες, είναι προβλήματα που καμία χώρα δεν μπορεί να λύσει μόνη της. Στον Ψυχρό Πόλεμο ΗΠΑ και Σοβιετική Ενωση διαπραγματεύονταν συμφωνίες ελέγχου των εξοπλισμών επειδή καταλάβαιναν ότι ορισμένοι κίνδυνοι υπερέβαιναν τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό. Η κλιματική αλλαγή ανήκει σε αυτήν την κατηγορία. Ανησυχώ ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις μπορεί να παραγκωνίσουν την πολιτική προσοχή και να δυσκολέψουν τη συνεργασία. Αλλά η εμπειρία μου δείχνει ότι η διπλωματία είναι πιο σημαντική όταν οι σχέσεις είναι δυσκολότερες.
Πώς βλέπετε το περιβάλλον ασφαλείας στη Μέση Ανατολή μετά τον πόλεμο και τον ρόλο των ΗΠΑ και της Τουρκίας;
Η Μέση Ανατολή βρίσκεται σε μια περίοδο βαθιάς μετάβασης, θετικής και απαιτητικής. Η περιοχή έχει βιώσει εξαιρετική βία, ανθρωπιστικά δεινά και στρατηγική αναδιάταξη. Ταυτόχρονα πολλές χώρες επιδιώκουν οικονομικό εκσυγχρονισμό, τεχνολογική ανάπτυξη και μεγαλύτερη περιφερειακή ολοκλήρωση. Οι ΗΠΑ παραμένουν απαραίτητες λόγω των εταιρικών σχέσεων ασφαλείας και της ικανότητάς τους να συγκαλούν περιφερειακούς και διεθνείς παράγοντες. Η Τουρκία είναι επίσης κρίσιμη στο σταυροδρόμι μεταξύ Ευρώπης, Μέσης Ανατολής, Μαύρης Θάλασσας, Ανατολικής Μεσογείου. Οι οικονομικές, πολιτικές και οι σχέσεις ασφαλείας τής δίνουν σημαντική επιρροή σε πολλές περιοχές. Αυτό που με ανησυχεί είναι ότι οι ΗΠΑ δεν παίζουν τον παραδοσιακό, ιστορικό τους ρόλο.
Σχετικά με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τα «ήρεμα νερά» μετά τη Διακήρυξη των Αθηνών φαίνονται τώρα πιο αβέβαια. Τι θα σας ανησυχούσε περισσότερο;
Η μεγαλύτερη ανησυχία μου θα ήταν ένας λανθασμένος υπολογισμός. Σε όλη την Ιστορία, μερικές από τις πιο επικίνδυνες κρίσεις δεν έχουν προκύψει επειδή οι ηγέτες ήθελαν σύγκρουση, αλλά επειδή η επικοινωνία κατέρρευσε, οι υποθέσεις σκλήρυναν, τα γεγονότα κλιμακώθηκαν πέρα από τις προθέσεις κανενός. Η Διακήρυξη των Αθηνών δημιούργησε πολιτικό χώρο για διάλογο και οικοδόμηση εμπιστοσύνης. Αυτά τα κανάλια γίνονται ακόμη πιο σημαντικά σε περιόδους έντασης. Ο στόχος δεν πρέπει να είναι να προσποιούμαστε ότι δεν υπάρχουν διαφωνίες. Ο στόχος πρέπει να είναι να διασφαλιστεί ότι οι διαφωνίες αντιμετωπίζονται ειρηνικά, προβλέψιμα και εποικοδομητικά.
Πηγή: tanea.gr
