Η ανθρωπότητα μπορεί να βελτιώσει το βιοτικό επίπεδο, να μειώσει τις ανισότητες και να περιορίσει την αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη σε 2 βαθμούς Κελσίου, σύμφωνα με ένα ριζοσπαστικό όραμα για την επιβίωση του πλανήτη.
Η έκθεση του World Inequality Lab (WIL) αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη μέχρι σήμερα προσπάθεια αντιμετώπισης της πολυκρίσης που ωθεί τον κόσμο προς την κλιματική κατάρρευση, τον πολιτικό εξτρεμισμό και ολοένα και μεγαλύτερες οικονομικές και κοινωνικές εντάσεις.
Προτείνει μια σειρά τολμηρών πολιτικών μέτρων, όπως την επιβολή υψηλών φόρων περιουσίας στους δισεκατομμυριούχους, τη δραστική μείωση του ωραρίου εργασίας, την αλλαγή των διατροφικών συνηθειών και τη μετατόπιση των επενδύσεων από τομείς με υψηλή κατανάλωση πόρων, όπως η βιομηχανία και η εξόρυξη, προς την εκπαίδευση και την υγεία.
Σύμφωνα με την έκθεση, αν ληφθούν αυτά και άλλα μέτρα, τα εισοδήματα του 89% του παγκόσμιου πληθυσμού θα διπλασιαστούν έως το 2100 και η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη θα περιοριστεί σε λιγότερο από 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον προβιομηχανικό μέσο όρο.
Μπορούμε να σώσουμε τον πλανήτη και δώσουμε ευημερία στον κόσμο;
Οι συντάκτες της έκθεσης υποστηρίζουν ότι το όραμά τους προσφέρει μια θετική εναλλακτική λύση στις δυσοίωνες προβλέψεις των ακροδεξιών τεχνοκρατών, των εθνικιστών και των δισεκατομμυριούχων, οι οποίοι ισχυρίζονται ότι το μέλλον θα φέρει αναπόφευκτα περισσότερα ορυκτά καύσιμα, κλιματική αναστάτωση και ανισότητα.
«Διεξάγεται μια τεράστια πολιτιστική, πνευματική και πολιτική μάχη. Και όλοι έχουμε έναν ρόλο να διαδραματίσουμε», δήλωσε ο Τόμας Πικετί, συνδιευθυντής του WIL και καθηγητής στη Σχολή Οικονομικών Επιστημών του Παρισιού, στον βρετανικό The Guardian.
«Η ιδεολογία που παρατηρούμε στον Τραμπ και σε όλους τους μικρούς Τραμπ που υπάρχουν σε όλη την Ευρώπη και σε όλο τον κόσμο, απλά,μ δεν θα αποδώσει. Τελικά, θα πρέπει να καταλήξουμε σε μια τέτοια συνεργατική ανακατανομή των πόρων και της εξουσίας, διότι η εναλλακτική λύση θα οδηγήσει απλά σε καταστροφικά αποτελέσματα τόσο για το περιβάλλον και το κλίμα, όσο και σε κοινωνικό επίπεδο», όπως εξήγησε.
Η Έκθεση για την Παγκόσμια Δικαιοσύνη, που δημοσιεύθηκε την περασμένη Πέμπτη, επιχειρεί να ξεπεράσει τις αδυναμίες των κυρίαρχων προσεγγίσεων για την πολυκρίση, συμπεριλαμβανομένης της αμφισβητήσιμης αποτελεσματικότητας της οικονομικής αποανάπτυξης που προτείνουν πολλοί οικολόγοι και της έλλειψης μελετών κοινωνικού αντίκτυπου από τη Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή του ΟΗΕ.
Στοχεύει να διορθώσει αυτούς τους περιορισμούς ενσωματώνοντας μελέτες για την ανισότητα, την κλιματική επιστήμη και προτάσεις για τη δημιουργία μιας πολιτικής συμμαχίας ικανής να μεταρρυθμίσει την παγκόσμια χρηματοοικονομική αρχιτεκτονική.
Τι περιλαμβάνει το σχέδιο για ισότητα και ευημερία;
Αυτό το «σχέδιο για ισότητα και ευημερία εντός των πλανητικών ορίων» είναι το προϊόν δουλειάς 45 συγγραφέων και βασίζεται σε βάσεις δεδομένων που συγκέντρωσαν περισσότεροι από 200 ερευνητές από όλο τον κόσμο.
Στον πυρήνα της βρίσκεται η έννοια της επάρκειας – η ιδέα ότι οι άνθρωποι μπορούν να απολαμβάνουν μια ευημερούσα και υγιή ζωή χωρίς να προσπαθούν συνεχώς να καταναλώνουν ή να συσσωρεύουν περισσότερα υλικά αγαθά που υποβαθμίζουν το φυσικό περιβάλλον από το οποίο εξαρτάται κάθε μορφή ζωής.
Για να επιτευχθεί αυτό, οι συγγραφείς προτείνουν τρία βήματα: τη μείωση κατά περισσότερο από το ήμισυ του μέσου χρόνου εργασίας, από 2.100 ώρες ετησίως σε 1.000 ώρες, κάτι που ισοδυναμεί περίπου με εβδομάδα εργασίας δυόμισι ημερών· ενθάρρυνση των ανθρώπων να καταναλώνουν λιγότερο κόκκινο κρέας, το οποίο αποτελεί τον κύριο παράγοντα της αποδάσωσης και της οικολογικής καταστροφής· και αναπροσανατολισμός της οικονομίας προς δραστηριότητες χαμηλής κατανάλωσης, με περισσότερο από διπλασιασμό των δαπανών για την εκπαίδευση στα 8.400 ευρώ ανά άτομο και των δαπανών για την υγειονομική περίθαλψη στα 14.400 ευρώ.
«Ένα επιπλέον ευρώ του ΑΕΠ στην εκπαίδευση και την υγεία έχει τρεις έως τέσσερις φορές μικρότερο υλικό αποτύπωμα και κατανάλωση ενέργειας από ένα επιπλέον ευρώ του ΑΕΠ στον μεταποιητικό τομέα. Γι’ αυτό και οι τομεακές μετατοπίσεις είναι εξαιρετικά σημαντικές», τόνισε ο Πικετί.
Στο στόχαστρο οι ανισότητες
Η καταπολέμηση των ανισοτήτων αποτελεί κεντρικό στόχο. Σύμφωνα με το σχέδιο, το μέσο κατά κεφαλήν ακαθάριστο εθνικό εισόδημα σε παγκόσμιο επίπεδο θα ανέρχεται σε 5.000 ευρώ το μήνα μέχρι το τέλος του αιώνα – μια αύξηση για σχεδόν όλους, με τα μεγαλύτερα οφέλη να καταγράφονται στον παγκόσμιο Νότο. Εξαίρεση θα αποτελούσαν οι υπερπλούσιοι, οι οποίοι θα φορολογούνταν βαριά, καθώς φέρουν τη μεγαλύτερη ευθύνη για την κλιματική κρίση. Το μερίδιο του παγκόσμιου πλούτου που κατέχουν οι δισεκατομμυριούχοι, οι οποίοι αποτελούν μόλις το 0,001% του παγκόσμιου πληθυσμού, θα μειωνόταν από 6% σε 0,05%, ενώ το κατώτερο 50% θα έβλεπε το μερίδιό του στον πλούτο να αυξάνεται από 2% σε 30%.
Η άλλη προτεραιότητα είναι η μείωση των κλιματικών κινδύνων μέσω της μείωσης των εκπομπών όσο το δυνατόν πιο κοντά στο μηδέν. Η έκθεση εξετάζει τρία σενάρια για την απεξάρτηση από τον άνθρακα για τα μέσα του αιώνα, όπως αυτά περιγράφονται από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας, και τα προβάλλει μέχρι το 2100. Σύμφωνα με το πιο φιλόδοξο σχέδιό της, κεφάλαια θα ανακατευθύνονται από τους πλουσιότερους ανθρώπους του κόσμου και θα επενδύονται σε αιολική, ηλιακή και άλλες ανανεώσιμες τεχνολογίες, με στόχο την επιτάχυνση της πλήρους απεξάρτηση από τον άνθρακα και της ηλεκτροδότησης του ενεργειακού εφοδιασμού έως το 2050. Περαιτέρω μείωση των εκπομπών θα προέλθει από τη μείωση των ωρών εργασίας και την αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες και την οικονομική δραστηριότητα.
Αυτό αναμένεται να περιορίσει την αύξηση της παγκόσμιας θερμοκρασίας στους 1,8°C έως το τέλος του αιώνα – επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από τις καταστροφικές εκτιμήσεις για αύξηση 4°C έως 4,5°C που προκύπτουν από σενάρια αργής απεξάρτησης από τον άνθρακα και συνεχώς αυξανόμενης ζήτησης για υλικά αγαθά. Είναι επίσης καλύτερο από τα 1,9°C που προβλέπονται σε ένα σενάριο γενικευμένης οικονομικής αποσυμπίεσης.
Ένα παγκόσμιο ταμείο… δικαιοσύνης
Κύριο μέτρο μεταξύ των πρακτικών βημάτων που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων της έκθεσης θα ήταν η δημιουργία ενός παγκόσμιου ταμείου δικαιοσύνης για τη χρηματοδότηση της ενεργειακής μετάβασης και την επίβλεψη της αύξησης των δαπανών για την εκπαίδευση και την υγειονομική περίθαλψη στο 38% του παγκόσμιου ΑΕΠ, από το σημερινό 13%. Το έργο αυτό θα υποστηριζόταν από ένα παγκόσμιο κρατικό ταμείο, το οποίο θα επανεξισορροπούσε την κατανομή του δημόσιου και ιδιωτικού πλούτου σε παγκόσμιο επίπεδο, φέρνοντάς την πιο κοντά στις αναλογίες που παρατηρήθηκαν για τελευταία φορά το 1970.
«Ένας βιώσιμος και ισότιμος 21ος αιώνας είναι ουσιαστικά εφικτός», καταλήγει η έκθεση. «Αυτό που στέκεται εμπόδιο δεν είναι η τεχνική αδυναμία, αλλά η πολιτική επιλογή και το δύσκολο αλλά κρίσιμο έργο της δημιουργίας μιας συμμαχίας που θα την υποστηρίξει».
Η Cornelia Mohren, συν-συγγραφέας και περιβαλλοντική συντονίστρια στο WIL, αναγνώρισε ότι η έκθεση ήταν «οραματική και ίσως ουτοπική», αλλά είπε ότι αυτό ήταν απαραίτητο για να δείξει ότι υπάρχουν και άλλες δυνατές διαδρομές.
«Είναι καλό να γνωρίζουμε ότι μπορούμε να συνδυάσουμε έναν ισότιμο κόσμο με την τήρηση των προϋπολογισμών άνθρακα», τόνισε, εξηγώντας πως «αυτό είναι ένα πολύ χρήσιμο αποτέλεσμα. Με κάνει να αισθάνομαι αισιόδοξη. Είδαμε τι είναι δυνατό και βλέπουμε επίσης πόσο δύσκολο είναι με αυτή την πολιτική πραγματικότητα, κάτι που μπορεί να είναι καταθλιπτικό».
Ο Πικετί ανέφερε ότι η πρόσφατη ιστορία αποδεικνύει πως οι στόχοι της έκθεσης είναι εφικτοί. Χώρες όπως η Σουηδία και η Νορβηγία, που κάποτε παρουσίαζαν τεράστιες οικονομικές ανισότητες, σημείωσαν ραγδαία πρόοδο στη μείωση των ανισοτήτων, χάρη στις κυβερνητικές πολιτικές και στην ανακατεύθυνση των επενδύσεων προς την εκπαίδευση και την υγεία, ενώ ο χρόνος εργασίας στην Ευρώπη έχει μειωθεί κατά το ήμισυ από τον 19ο αιώνα, κάτι που συνάδει με τον στόχο που ορίζεται στην έκθεση.
«Κλειδί» η ανισότητα και η βιωσιμότητα του πλανήτη
Το κλειδί, πρόσθεσε ο Πικετί, είναι να αντιμετωπιστούν ταυτόχρονα η ανισότητα και η βιωσιμότητα του πλανήτη. Χωρίς αυτή τη διττή προσέγγιση, προειδοποίηση, οι κυβερνήσεις θα διακινδύνευαν να επαναλάβουν τα λάθη που προκάλεσαν τις διαμαρτυρίες των «κίτρινων γιλέκων» στη Γαλλία ενάντια σε έναν φόρο άνθρακα που θα έπληττε περισσότερο τους εργαζόμενους και τη μεσαία τάξη παρά τους πλούσιους.
«Αν δεν τοποθετήσετε αυτό στο επίκεντρο της ανάλυσής σας και αν μιλάτε για πράσινες πολιτικές και περιβάλλον σε αφηρημένο επίπεδο, αυτό απλά δεν θα λειτουργήσει», υπογράμμισε.
Η έκθεση συζήτηθηκε στο Παγκόσμιο Συνέδριο για την Ανισότητα που πραγματοποιήθηκε στις 4-6 Ιουνίου στο Παρίσι, με κορυφαίους ομιλητές. Ο Jason Hickel, καθηγητής στο Αυτόνομο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και επισκέπτης ανώτερος ερευνητής στο LSE, δήλωσε ότι «πρόκειται για μια σημαντική και επίκαιρη παρέμβαση. Όλα αυτά είναι τεχνικά εφικτά – μπορούμε να έχουμε μια καλή ζωή για όλους εντός των ορίων του πλανήτη – αλλά θα απαιτηθεί οργανωμένος πολιτικός αγώνας για να γίνει αυτό πραγματικότητα».
Πηγή: in.gr
