Ένα εξαιρετικό πλαίσιο διαβούλευσης με στόχο την αξιοποίηση των αποταμιεύσεων των Ελλήνων έθεσε νέα μελέτη των ΙΟΒΕ – Euronext Athens, η οποία επιχειρεί να καθοδηγήσει πώς η μακροχρόνια αποταμίευση μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης για την ελληνική οικονομία.
Βάζοντας το δικό του λιθαράκι σε μια μεγάλη συζήτηση που έχει ανοίξει στην Ευρώπη για την αξιοποίηση των αποταμιεύσεων των νοικοκυριών και σε μια περίοδο όπου η ευρωπαϊκή οικονομία αναζητά τρόπους να καλύψει το τεράστιο επενδυτικό κενό που έχει δημιουργηθεί τα τελευταία χρόνια, το ΙΟΒΕ παρουσίασε ένα μοντέλο μακροχρόνιας αποταμίευσης με φορολογικά κίνητρα, ώστε μέρος των ιδιωτικών καταθέσεων να κατευθυνθεί προς την κεφαλαιαγορά και τις παραγωγικές επενδύσεις.
Ήδη 11 από τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζουν κάποια μορφή αποταμιευτικού επενδυτικού λογαριασμού, ενώ ανάλογα εργαλεία λειτουργούν εδώ και χρόνια στις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά και την Ιαπωνία. Η συζήτηση μάλιστα επεκτείνεται διαρκώς, καθώς στη Γερμανία βρίσκεται ήδη σε δημόσια διαβούλευση αντίστοιχο σχέδιο, επιβεβαιώνοντας ότι η Ευρώπη αναζητά νέους μηχανισμούς κινητοποίησης των ιδιωτικών κεφαλαίων προς την ανάπτυξη.
Η μελέτη περιγράφει διαφορετικά σενάρια εφαρμογής των κινήτρων και εξετάζει τις οικονομικές επιδράσεις σε βάθος έως και 25 ετών
Το μεγάλο στοίχημα
Όπως τόνισαν οι συντάκτες της μελέτης (Svet Danchev, Αμαλία Βενιέρη, Γεώργιος Λιόντος, Ιωάννα Πίγκου, Αρσένης Πρελορέντζος και Γιώργος Γατόπουλος, ο οποίος είχε και τον συντονισμό της ερευνητικής ομάδας), κατά την παρουσίαση στο κτήριο του Euronext Athens, βασικός στόχος είναι να καλυφθεί το σημαντικό επενδυτικό κενό που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τόσο την Ελλάδα όσο και συνολικά την Ευρώπη. Η ελληνική οικονομία, μετά την πολυετή κρίση, εξακολουθεί να εμφανίζει χαμηλά ποσοστά αποταμίευσης και περιορισμένη συμμετοχή των νοικοκυριών στην οργανωμένη κεφαλαιαγορά.
Η μελέτη υποστηρίζει ότι στοχευμένα φορολογικά κίνητρα για τη μακροχρόνια αποταμίευση μπορούν να κινητοποιήσουν νέα κεφάλαια, να ενισχύσουν τις επενδύσεις και τελικά να δημιουργήσουν μεγαλύτερο εισόδημα και περισσότερες θέσεις εργασίας.
Μάλιστα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της έρευνας, κάθε 1 ευρώ δημοσιονομικού κόστους που θα δαπανά το κράτος για τα σχετικά κίνητρα μπορεί να αποφέρει έως και 2 ευρώ αύξησης του πραγματικού εθνικού εισοδήματος σε ορίζοντα πενταετίας.
Την ίδια στιγμή, με μέσο ετήσιο δημοσιονομικό κόστος περίπου 100 εκατ. ευρώ, οι καθαρές νέες επενδύσεις στην οικονομία εκτιμάται ότι μπορούν να ξεπεράσουν τα 300 εκατ. ευρώ ετησίως.
Έλλειμμα αποταμίευσης
Κατά την παρουσίαση της μελέτης, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ και καθηγητής του ΟΠΑ, Νίκος Βέττας, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο διαχρονικό έλλειμμα αποταμίευσης της ελληνικής οικονομίας. Όπως σημείωσε, η χαμηλή αποταμίευση περιορίζει τη δυνατότητα χρηματοδότησης παραγωγικών επενδύσεων και επιβραδύνει τη μακροπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική της χώρας.
Ο κ. Βέττας υπογράμμισε ότι η διεθνής εμπειρία δείχνει πως καλά σχεδιασμένα φορολογικά κίνητρα για τη μακροχρόνια αποταμίευση μπορούν να κινητοποιήσουν σημαντικούς ιδιωτικούς πόρους, ενισχύοντας τόσο την οικονομία όσο και την κοινωνία συνολικά. Όπως ανέφερε, οι προτεινόμενοι λογαριασμοί στοχεύουν στην ενίσχυση της συμμετοχής των νοικοκυριών στην οργανωμένη κεφαλαιαγορά, στην καλλιέργεια οικονομικής παιδείας και στη δημιουργία ισχυρότερων αποταμιευτικών βάσεων για το μέλλον.
Από την πλευρά του, ο διευθύνων σύμβουλος της Euronext Athens, Γιάννος Κοντόπουλος, χαρακτήρισε τη δημιουργία ενός σύγχρονου αποταμιευτικού λογαριασμού επενδύσεων «αναγκαία συνθήκη» για τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη της ελληνικής κεφαλαιαγοράς και της οικονομίας. Τόνισε ότι η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει πως οι πολίτες εξοικειώνονται με την αποταμίευση και τις επενδύσεις όταν έχουν πρόσβαση σε απλά, αξιόπιστα και μακροπρόθεσμα εργαλεία, με στόχο τη διοχέτευση εγχώριων κεφαλαίων σε παραγωγικές επενδύσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο Chief Policy Officer της Euronext, Jakub Michalik, ανέφερε ότι η ελληνική πρωτοβουλία κινείται σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις ευρωπαϊκές εξελίξεις για την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων. Όπως σημείωσε, ήδη 11 χώρες της ΕΕ εφαρμόζουν αντίστοιχα προγράμματα, ενώ σε αρκετές ακόμη, μεταξύ αυτών η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ολλανδία και η Ιταλία, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις ή νομοθετικές πρωτοβουλίες για τη δημιουργία ή αναθεώρηση σχετικών επενδυτικών λογαριασμών. Ο ίδιος τόνισε ότι η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερα ιδιωτικά κεφάλαια για να καλύψει το επενδυτικό της κενό και επισήμανε πως η επιτυχία τέτοιων εργαλείων προϋποθέτει σαφείς κανόνες, διαφάνεια, φορολογικά κίνητρα και ισχυρή εποπτεία.
Δύο νέα εργαλεία αποταμίευσης
Η πρόταση του ΙΟΒΕ – Euronext βασίζεται στη δημιουργία δύο συμπληρωματικών προγραμμάτων εθελοντικής μακροχρόνιας αποταμίευσης για τον ευρύ πληθυσμό.
Το πρώτο αφορά έναν Ατομικό Αποταμιευτικό Επενδυτικό Λογαριασμό (ΑΠΕΛ), μέσω του οποίου οι πολίτες θα μπορούν να τοποθετούν χρήματα σε χαρτοφυλάκια κινητών αξιών με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά χαμηλού ή μέτριου ρίσκου.
Η συμμετοχή θα είναι προαιρετική και θα συνοδεύεται από φορολογικά κίνητρα, τα οποία θα αυξάνονται ανάλογα με το ύψος της συμμετοχής αλλά και τον χρόνο διακράτησης της επένδυσης, έως και πέντε χρόνια. Η φιλοσοφία του μέτρου στοχεύει κυρίως στα μεσαία εισοδηματικά στρώματα, ενώ προβλέπεται και ανώτατο όριο ενίσχυσης ώστε να περιορίζεται το δημοσιονομικό κόστος.
Το δεύτερο εργαλείο είναι ο Παιδικός Αποταμιευτικός Επενδυτικός Λογαριασμός (ΠΑΠΕΛ), ο οποίος θα ανοίγει με τη γέννηση κάθε παιδιού. Οι πόροι θα επενδύονται μακροπρόθεσμα, ενώ οι γονείς θα μπορούν να πραγματοποιούν πρόσθετες εισφορές κάθε χρόνο, λαμβάνοντας παράλληλα κρατική επιβράβευση μέσω συμπληρωματικών μεταβιβάσεων στον ίδιο λογαριασμό.
Η αξιοποίηση των χρημάτων θα γίνεται χωρίς φορολογική επιβάρυνση μετά την ενηλικίωση του παιδιού, με τη μελέτη να επισημαίνει ότι το συγκεκριμένο εργαλείο θα μπορούσε να λειτουργήσει συμπληρωματικά και στις πολιτικές αντιμετώπισης του δημογραφικού προβλήματος.
Ήδη 11 από τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εφαρμόζουν κάποια μορφή αποταμιευτικού επενδυτικού λογαριασμού
Τα τρία «κλειδιά» της επιτυχίας
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στις προϋποθέσεις επιτυχίας ενός τέτοιου συστήματος. Σύμφωνα με τη μελέτη, υπάρχουν τρία βασικά χαρακτηριστικά που πρέπει να διασφαλιστούν.
Το πρώτο είναι η απλότητα. Οι λογαριασμοί πρέπει να είναι εύχρηστοι για το μέσο νοικοκυριό, με ψηφιακή πρόσβαση, άμεση ενημέρωση και πλήρη διαφάνεια στις κινήσεις και στις αποδόσεις.
Το δεύτερο είναι η ευελιξία, δηλαδή η δυνατότητα επιλογής διαφορετικών παρόχων και επενδυτικών προϊόντων από τους πολίτες, αλλά και η εύκολη μεταφορά λογαριασμών χωρίς κόστος.
Το τρίτο είναι η σωστή παραμετροποίηση των κινήτρων, έτσι ώστε τα νέα εργαλεία να λειτουργούν συμπληρωματικά με υφιστάμενα σχήματα προαιρετικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης, όπως τα ΤΕΑ και η ιδιωτική ασφάλιση.
Οι επιπτώσεις σε ΑΕΠ και απασχόληση
Η μελέτη περιγράφει διαφορετικά σενάρια εφαρμογής των κινήτρων και εξετάζει τις οικονομικές επιδράσεις σε βάθος έως και 25 ετών.
Σε ένα σενάριο μέτριας έντασης κινήτρων για πενταετή εφαρμογή, το άμεσο όφελος από τις νέες επενδύσεις εκτιμάται ότι μπορεί να είναι υπερτριπλάσιο του δημοσιονομικού κόστους, ενώ η απασχόληση θα μπορούσε να αυξηθεί κατά περίπου 2.000 θέσεις εργασίας υψηλής παραγωγικότητας μέσα στην πρώτη δεκαετία.
Σε πιο ενισχυμένο σενάριο, το πραγματικό ΑΕΠ εκτιμάται ότι μπορεί να ενισχυθεί έως και κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες ετησίως, παραμένοντας υψηλότερο κατά περίπου 400 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο έως το 2040.
Πέρα όμως από τους αριθμούς, οι συντάκτες της μελέτης υπογραμμίζουν ότι η ενίσχυση της μακροχρόνιας αποταμίευσης μπορεί να συμβάλει ευρύτερα στη δημιουργία αποταμιευτικής κουλτούρας, στην οικονομική παιδεία των πολιτών και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας της μεσαίας τάξης, δίνοντας παράλληλα στα ελληνικά νοικοκυριά τη δυνατότητα να συμμετέχουν πιο ενεργά στην αναπτυξιακή πορεία της οικονομίας.
Πηγή: ot.gr
