Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να μην έχουν θερμίδες, έχουν όμως μεγάλη ευθύνη για την αύξηση της παχυσαρκίας στον παγκόσμιο πληθυσμό, και ειδικά στους νέους. Μάλιστα, στη συζήτηση που έχει ανοίξει τελευταία για την απαγόρευσή τους σε άτομα κάτω των 15 ετών στη χώρα μας, ένα από τα επιχειρήματα των ειδικών που είναι υπέρ έγκειται στην αρνητική επίδρασή τους στο σωματικό βάρος.
Οι χρήστες εκτίθενται καθημερινά σε τεράστιο όγκο περιεχομένου σχετικού με φαγητό. Τυπικές διαφημίσεις, βίντεο, influencers που προωθούν προϊόντα φτιάχνοντας μεγάλες ποσότητες φαγητών, viral συνταγές, κριτικές εστιατορίων με γεμάτα τραπέζια, ψησταριές φορτωμένες, ταψιά με γλυκά και food challenges ναρκοθετούν την ισορροπημένη δίαιτα.
Τα τελευταία χρόνια η παχυσαρκία έχει αναγνωριστεί ως μία από τις σημαντικότερες απειλές για τη δημόσια υγεία. Παλαιότερα, ένας από τους λόγους που συνέβαλλαν ήταν η τηλεόραση. Μια σειρά από επιστημονικές μελέτες κατά τη δεκαετία του ’90 είχαν συνδέσει τις πολλές ώρες τηλεθέασης με την παχυσαρκία.
Η μειωμένη δραστηριότητα
Τα τελευταία 20 χρόνια υπήρξε μια σημαντική τάση για πιο υγιεινό φαγητό, τροφές με χαμηλές θερμίδες, περιορισμό της ζάχαρης, άσκηση στο γυμναστήριο και άλλες ενέργειες για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας. Παρ’ όλες τις προσπάθειες όμως, φαίνεται ότι ξαναγυρνάμε τον χρόνο πίσω με την εκτεταμένη χρήση των social media, που συνεπάγεται μειωμένη δραστηριότητα. Σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων από εφήβους στις Ηνωμένες Πολιτείες τη χρονιά που μας πέρασε, όσοι περνούν πάνω από τέσσερις ώρες ημερησίως σε οθόνες εκτός σχολικής χρήσης εμφανίζουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες υπερβαρίας και παχυσαρκίας, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται για τη σωματική και ψυχική τους υγεία.
Η «λαχταριστή» πληροφορία
Τα social media δεν μειώνουν όμως μόνο τη φυσική δραστηριότητα, αλλά αναδιαμορφώνουν συνολικά τον καθημερινό τρόπο ζωής και διατροφής δημιουργώντας ένα «παχυσαρκιογόνο» περιβάλλον. Κάτι που έχει αλλάξει σημαντικά σε σχέση με το παρελθόν έχει να κάνει με το περιεχόμενο που προβάλλεται πέρα από τις κλασικές διαφημίσεις φαγητών ή κάποια μαγειρική εκπομπή. Ερευνα που παρουσιάστηκε τον περασμένο Μάιο στο Ευρωπαϊκό Συνέδριο για την Παχυσαρκία στη Μάλαγα έδειξε ότι παιδιά που εκτίθενται ακόμη και για λίγα λεπτά σε διαφημίσεις ανθυγιεινών τροφίμων καταναλώνουν κατά μέσο όρο σχεδόν 150 θερμίδες τη μέρα περισσότερες, οι οποίες αυξάνονται όσο μεγαλώνει η έκθεση. Στην ίδια έρευνα γίνεται λόγος για τα social media που λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής επιθυμιών, ενισχύοντας την κατανάλωση τροφίμων υψηλού θερμιδικού φορτίου, αλλά και τον εθισμό σε αυτά.
Ο εθιστικός αλγόριθμος
Με τα πρώτα σχετικά με φαγητό βίντεο που θα δεις, ο αλγόριθμος αμέσως σε «τροφοδοτεί» με έναν τεράστιο αριθμό σχετικών βίντεο και περιεχομένου που παρουσιάζονται από influencers, εταιρείες ή απλούς χρήστες και σε «προκαλούν» να δοκιμάσεις εκείνο που έφτιαξαν, το οποίο στις περισσότερες περιπτώσεις φαίνεται λαχταριστό και οδηγεί τελικά στο ψυγείο ή σε κάποια παραγγελία ή στην κουζίνα.
Η θέαση δε αυτών των βίντεο τις βραδινές ώρες είναι ένα ακόμη σκαλοπάτι προς την παχυσαρκία. Η επίδραση των social media στο σωματικό βάρος δεν περιορίζεται όμως μόνο στις ώρες χρήσης και στον τεράστιο όγκο δεδομένων που σε ωθούν να καταναλώσεις πολύ και θερμιδοφόρο/ανθυγιεινό φαγητό. Επηρεάζουν και έμμεσα, μέσω της διάθεσης, της αυτοεικόνας, της σύγκρισης, του στρες… Παράγοντες που συνδέονται με τη διατροφική συμπεριφορά.
Η διαταραχή του ύπνου
Ενας από τους πιο κρίσιμους μηχανισμούς μέσω των οποίων τα social media επηρεάζουν το σωματικό βάρος είναι η διαταραχή του ύπνου. Η χρήση κινητών τηλεφώνων και πλατφορμών κοινωνικής δικτύωσης πριν από τον ύπνο έχει συνδεθεί με μειωμένη διάρκεια και κακή ποιότητα ύπνου.
Μελέτη του 2025 που δημοσιεύτηκε στο Διεθνές Περιοδικό για την Παχυσαρκία επισημαίνει ότι οι έφηβοι που κοιμούνται λιγότερο λόγω της χρήσης μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχουν σημαντικά μικρότερη πιθανότητα να επανέλθουν σε φυσιολογικό δείκτη μάζας σώματος. Παράλληλα, μια σειρά από πρόσφατες επιστημονικές μελέτες δείχνουν ότι η πρώιμη και εντατική χρήση social media συνδέεται με έως και 40% αυξημένο κίνδυνο παχυσαρκίας στους εφήβους, κυρίως μέσω της επίδρασης στον ύπνο, την ψυχολογία και τη συνολική καθημερινή ρουτίνα. Εδώ πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν ότι ο εθισμός στα social media των νέων αγγίζει νούμερα που πλησιάζουν το 40%.
Η ασυνείδητη κατανάλωση
Ενας ακόμη τρόπος που τα social media συμβάλλουν στην παχυσαρκία είναι η χρήση τους κατά τη διάρκεια του φαγητού. Η διάσπαση της προσοχής που επιφέρουν οδηγεί σε υπερκατανάλωση που εντάσσεται σε αυτό που ονομάζεται «ασυνείδητη κατανάλωση», καθώς το άτομο δεν αντιλαμβάνεται έγκαιρα το αίσθημα κορεσμού και τρώει μεγαλύτερες ποσότητες. Σύγχρονες ευρωπαϊκές μελέτες δείχνουν ότι τα παιδιά που χαζεύουν στα social media κατά τη διάρκεια των γευμάτων έχουν αυξημένη πιθανότητα να είναι υπέρβαρα.
Σίγουρα, μέσα στα social media μπορεί να βρει κανείς και περιεχόμενο από διατροφολόγους, γυμναστές, influencers υγιεινής διατροφής κ.λπ., που να λειτουργήσει θετικά στην απώλεια βάρους ή στην καλύτερη διατροφή. Ομως, όπως όλα δείχνουν, αυτές οι πηγές είναι συντριπτικά λιγότερες.
Πηγή: tanea.gr
