Η Βενεζουέλα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια κρίση μέσα στην κρίση. Δύο ισχυρές σεισμικές δονήσεις που έπληξαν τη χώρα πριν από περίπου δύο μήνες άφησαν πίσω τους κατεστραμμένα κτίρια, σοβαρές ζημιές σε υποδομές και έναν νέο λογαριασμό που έρχεται να προστεθεί σε μια οικονομία η οποία εδώ και χρόνια παλεύει με την ύφεση, την απώλεια εισοδημάτων, την αποδυνάμωση των επιχειρήσεων και τη βαθιά κοινωνική ανασφάλεια. Το ανθρώπινο και οικονομικό κόστος δεν έχει ακόμη αποτιμηθεί πλήρως, όμως για όσους επιχειρούν να ξαναστήσουν τις ζωές και τις επιχειρήσεις τους η πραγματικότητα είναι ήδη σκληρή: η ανοικοδόμηση θα απαιτήσει χρόνο και χρήμα που η χώρα δυσκολεύεται να βρει.
Στην περιοχή της Λα Γκουάιρα, του Καράκας και της ευρύτερης περιοχής της πρωτεύουσας, οι σεισμικές δονήσεις προκάλεσαν ζημιές σε κτίρια και υποδομές, με ορισμένα κτίσματα να καταρρέουν ολοκληρωτικά. Η εικόνα που περιγράφουν επαγγελματίες και κάτοικοι είναι εκείνη μιας κοινωνίας που προσπαθεί να επιστρέψει στην κανονικότητα ενώ ακόμη δεν έχει συνέλθει από τις προηγούμενες οικονομικές ανατροπές. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του δικηγόρου Άλαν Αλντάνα, του οποίου το γραφείο υπέστη περιορισμένες δομικές ζημιές, ενώ μόλις περίπου εκατό μέτρα μακριά κατέρρευσαν δύο ολόκληρα κτίρια. Δύο μήνες αργότερα, όπως μεταφέρει το ρεπορτάζ, ο ίδιος εξακολουθεί να βρίσκεται σε κατάσταση σοκ.
Το πρόβλημα, όμως, δεν είναι μόνο η καταστροφή. Είναι το οικονομικό περιβάλλον μέσα στο οποίο αυτή συνέβη. Μια χώρα με περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, χαμηλή επενδυτική ικανότητα και χρόνια προβλήματα στην παραγωγή και στις υποδομές έχει πολύ μικρότερα περιθώρια να απορροφήσει ένα φυσικό σοκ από μια ανεπτυγμένη οικονομία. Όταν ένα κτίριο καταστρέφεται σε μια πλούσια χώρα, υπάρχει συνήθως ασφαλιστική κάλυψη, τραπεζική χρηματοδότηση και ισχυρό δημόσιο σύστημα αποκατάστασης. Στη Βενεζουέλα, για ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας, οι μηχανισμοί αυτοί είναι πολύ πιο αδύναμοι.
Η οικονομική κρίση έχει αφήσει βαθιά σημάδια στην παραγωγική βάση της χώρας. Η Βενεζουέλα εξακολουθεί να διαθέτει τεράστιους ενεργειακούς πόρους, όμως η παραγωγή πετρελαίου, οι υποδομές και η δυνατότητα προσέλκυσης επενδύσεων απέχουν σημαντικά από τις δυνατότητες που θα μπορούσε να έχει μια χώρα με τα αποθέματα και τη γεωγραφική θέση της. Η χρόνια οικονομική αστάθεια έχει περιορίσει την πρόσβαση επιχειρήσεων και νοικοκυριών σε κεφάλαια και έχει ενισχύσει τη φυγή ανθρώπινου δυναμικού προς το εξωτερικό.Γι’ αυτό και ο σεισμός λειτουργεί σαν πολλαπλασιαστής των ήδη υπαρχόντων προβλημάτων. Μια επιχείρηση που είχε ήδη περιορισμένη ρευστότητα καλείται τώρα να επισκευάσει εγκαταστάσεις. Ένα νοικοκυριό που δυσκολευόταν να καλύψει τις καθημερινές ανάγκες του πρέπει να αντιμετωπίσει επιπλέον δαπάνες για επισκευές ή προσωρινή στέγαση. Ένας επαγγελματίας που προσπαθούσε να διατηρήσει τη δραστηριότητά του καλείται να επενδύσει ξανά σε εξοπλισμό και υποδομές, σε μια αγορά όπου η χρηματοδότηση παραμένει δύσκολη.
Το κρίσιμο ζήτημα είναι επομένως η ταχύτητα της ανάκαμψης. Η αποκατάσταση των κτιρίων δεν αρκεί από μόνη της. Χρειάζονται δρόμοι, δίκτυα ηλεκτρισμού, ύδρευση, τηλεπικοινωνίες, εμπορικές υποδομές και λειτουργικές υπηρεσίες. Κάθε καθυστέρηση μεταφράζεται σε χαμένη παραγωγή, λιγότερες θέσεις εργασίας και χαμηλότερα εισοδήματα. Σε μια οικονομία που ήδη αντιμετωπίζει μεγάλες δυσκολίες, η αλυσίδα αυτή μπορεί να γίνει ιδιαίτερα επικίνδυνη.
Παράλληλα, η καταστροφή αναδεικνύει ένα πρόβλημα που υπερβαίνει την τρέχουσα οικονομική συγκυρία: την ποιότητα και την ανθεκτικότητα των υποδομών. Οι σεισμοί λειτουργούν ως τεστ για την κατασκευαστική επάρκεια μιας χώρας και για την ικανότητα του κράτους να επιβάλει κανόνες ασφαλείας και να οργανώσει αποτελεσματικά την πολιτική προστασία. Κάθε κτίριο που καταρρέει δεν αποτελεί μόνο ανθρώπινη τραγωδία αλλά και οικονομική απώλεια, καθώς αντιπροσωπεύει κεφάλαιο, εργασία και χρόνια επενδύσεων.
Η μεγάλη δυσκολία είναι ότι η ανοικοδόμηση απαιτεί σημαντικές δημόσιες και ιδιωτικές δαπάνες ακριβώς τη στιγμή που η οικονομία έχει ανάγκη να διατηρήσει τους περιορισμένους πόρους της για την παραγωγή και την κοινωνική προστασία. Εάν το κράτος αναλάβει μεγάλο μέρος του κόστους, επιβαρύνονται τα δημόσια οικονομικά. Εάν το βάρος μεταφερθεί αποκλειστικά στους πολίτες και στις επιχειρήσεις, η αποκατάσταση μπορεί να προχωρήσει πολύ πιο αργά.
Υπάρχει, ωστόσο, και μια πιθανή ευκαιρία. Ένα μεγάλο πρόγραμμα ανοικοδόμησης, εφόσον οργανωθεί αποτελεσματικά, θα μπορούσε να δημιουργήσει ζήτηση για κατασκευές, υλικά, μηχανικούς και τεχνικά επαγγέλματα, ενώ θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καταλύτης για την αναβάθμιση παλαιών υποδομών. Σε μια οικονομία με χαμηλή επενδυτική δραστηριότητα, οι ανάγκες αποκατάστασης μπορούν θεωρητικά να μετατραπούν σε επενδυτικό πρόγραμμα. Το ερώτημα είναι εάν υπάρχουν οι θεσμοί, η χρηματοδότηση και η εμπιστοσύνη που απαιτούνται για να συμβεί αυτό.
Η Βενεζουέλα βρίσκεται έτσι μπροστά σε μια δύσκολη διπλή πρόκληση. Πρέπει να αντιμετωπίσει τις άμεσες συνέπειες των σεισμών, ενώ ταυτόχρονα χρειάζεται να θεραπεύσει τις βαθύτερες οικονομικές αδυναμίες που κάνουν κάθε φυσική καταστροφή πολύ πιο επώδυνη. Η αποκατάσταση των κτιρίων μπορεί να μετρηθεί σε μήνες ή χρόνια. Η αποκατάσταση της παραγωγικής βάσης, της εμπιστοσύνης και της οικονομικής κανονικότητας είναι πολύ δυσκολότερη.
H αίσθηση ότι θα χρειαστούν χρόνια για να ανακτηθούν οι απώλειες δεν αποτελεί απλώς απαισιόδοξη εκτίμηση. Αποτυπώνει το μεγαλύτερο πρόβλημα της σημερινής Βενεζουέλας: όταν μια οικονομία είναι ήδη γονατισμένη, ακόμη και ένας φυσικός καταστροφικός παράγοντας μπορεί να μετατραπεί σε πολυετή οικονομική πληγή.
Πηγή: tanea.gr
