Του Κώστα Κατίκου
Εργαζόμενοι μέχρι τα 70 τους θα είναι στα επόμενα χρόνια πολλοί από τους σημερινούς 45άρηδες, καθώς στις δικές τους πλάτες θα στηριχθεί η χρηματοδότηση του ασφαλιστικού, λόγω των δυσμενών δημογραφικών εξελίξεων που θα αλλάξουν τη σύνθεση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας.
Σήμερα η ατμομηχανή της απασχόλησης είναι η ηλικιακή ομάδα 25-54 ετών με ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό στο 85%. Στο μέλλον ωστόσο η ομάδα αυτή θα μείνει στάσιμη με οριακή μείωση στο εργατικό δυναμικό λόγω της μείωσης του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας 20 έως 64 ετών σχεδόν κατά 2,2 εκατ. άτομα από σήμερα έως το 2080. Η μείωση του πληθυσμού θα προέλθει σταδιακά από την υποχώρηση των γεννήσεων, που σημαίνει ότι θα υπάρχουν λιγότεροι και μεγαλύτερης ηλικίας εργαζόμενοι, οι οποίοι θα πρέπει να μένουν περισσότερα χρόνια στην αγορά εργασίας.
Μοιραία η απώλεια του εργατικού δυναμικού θα αναπληρωθεί από εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας, που θα είναι κληθούν να σηκώσουν το βάρος των δημογραφικών ανατροπών, μία από τις οποίες θα είναι η αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης για τη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος.
Οι σημερινοί 45άρηδες θεωρούνται η ομάδα που θα παραμείνει στην εργασία έως τα 70 είτε από επιλογή για απασχόληση μετά τη συνταξιοδότηση είτε από ανάγκη, γιατί θα έχουν αυξηθεί τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης και η έξοδος σε μικρότερες ηλικίες (π.χ. στα 62 ή 65) θα είναι πρακτικά αδύνατη.
Οι μεταβολές που θα επέλθουν στη σύνθεση του εργατικού δυναμικού δείχνουν τη συμμετοχή των ηλικιωμένων 65-69 ετών να αυξάνεται περισσότερο από κάθε άλλη ηλικιακή ομάδα και το μερίδιό τους στο εργατικό δυναμικό να τριπλασιάζεται από 17,9% σήμερα σε 53,8% έως το 2080.
Τα στοιχεία της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη γήρανση (Ageing Report 2027), που δημοσιεύτηκε πρόσφατα, είναι άκρως αποκαλυπτικά για τις μεταβολές στη σύνθεση του εργατικού δυναμικού στο διάστημα 2025-2080.
Παρά τη μεγάλη συρρίκνωση του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας, η συμμετοχή στην αγορά εργασίας αναμένεται να αυξηθεί, κυρίως χάρη στην παραμονή περισσότερων εργαζομένων στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Το εντυπωσιακότερο εύρημα αφορά την ηλικιακή ομάδα 65-69 ετών, όπου το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό προβλέπεται να αυξηθεί κατά 35,9% μέχρι το 2080. Ακολουθούν οι εργαζόμενοι ηλικίας 55-64 ετών, με αύξηση 13,2%, ενώ μικρότερη αλλά θετική μεταβολή προβλέπεται για τους νέους 20-24 ετών, κατά 2,6%.
Αντίθετα, στην πολυπληθέστερη παραγωγική ηλικιακή ομάδα των 25-54 ετών καταγράφεται οριακή υποχώρηση της συμμετοχής, κατά 0,6 μονάδες. Η εξέλιξη αυτή υποδηλώνει ότι η διατήρηση του εργατικού δυναμικού σε υψηλότερα επίπεδα θα εξαρτηθεί ολοένα περισσότερο από την αξιοποίηση των μεγαλύτερων ηλικιών, καθώς οι νεότερες γενιές θα είναι αριθμητικά μικρότερες.
Η ανάλυση των προβλέψεων αναδεικνύει τρεις διαφορετικές τάσεις:
1. Ηλικίες 65-69 ετών: Το ποσοστό συμμετοχής σχεδόν τριπλασιάζεται, από 17,9% το 2025 σε 53,8% το 2080. Η αύξηση κατά 35,9 ποσοστιαίες μονάδες είναι μακράν η μεγαλύτερη.
2. Ηλικίες 55-64 ετών: Η συμμετοχή αυξάνεται από 63,8% σε 77%, δηλαδή κατά 13,2 μονάδες. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των ηλικιακών ομάδων.
3. Ηλικίες 20-24 ετών: Η συμμετοχή αυξάνεται από 50,2% σε 52,7%, κατά 2,6 μονάδες. Η μεταβολή είναι αισθητά μικρότερη, αλλά δείχνει ότι η Κομισιόν δεν προβλέπει υποχώρηση της συμμετοχής των νέων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαφοροποίηση μεταξύ ανδρών και γυναικών στις μεγαλύτερες ηλικίες. Στην ομάδα 55-64 ετών, η συμμετοχή των γυναικών αυξάνεται κατά 14,6%, έναντι 9,9% των ανδρών. Στην ομάδα 65-69 ετών, η αύξηση φτάνει το 35,8% για τις γυναίκες και το 34,7% για τους άνδρες.
Αυτό σημαίνει ότι η μεγαλύτερη παραμονή στην αγορά εργασίας δεν αφορά μόνο τους άνδρες, αλλά αποτελεί μια ευρύτερη αλλαγή που αναμένεται να επηρεάσει και τη γυναικεία απασχόληση.
Διευκρινίζεται ότι το ποσοστό συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό δεν ταυτίζεται με το ποσοστό απασχόλησης, καθώς περιλαμβάνει τόσο τους απασχολούμενους όσο και τους ανέργους που αναζητούν εργασία.
Αρνητικό το ισοζύγιο στο εργατικό δυναμικό λόγω δημογραφικού
Παρά την άνοδο των ποσοστών συμμετοχής στις μεγάλες ηλικίες, η συνολική εικόνα του εργατικού δυναμικού παραμένει αρνητική εξαιτίας της δημογραφικής συρρίκνωσης.
Ειδικότερα, ο πληθυσμός ηλικίας 20-64 ετών προβλέπεται να μειωθεί από 6,011 εκατομμύρια το 2025 σε 3,818 εκατομμύρια το 2080. Πρόκειται για απώλεια 2,193 εκατομμυρίων ατόμων ή περίπου 36,5%.
Αντίστοιχα, το εργατικό δυναμικό της ίδιας ηλικιακής ομάδας θα περιοριστεί από 4,649 εκατομμύρια σε 3,073 εκατομμύρια, δηλαδή θα μειωθεί κατά 1,576 εκατομμύρια άτομα ή 33,9%.
Η αύξηση του ποσοστού συμμετοχής από 77,3% σε 80,5% σε αυτή την ηλικιακή ομάδα δεν θα αντισταθμίσει την απώλεια του πληθυσμού εργάσιμης ηλικίας.
Επιπλέον, η σχετική στασιμότητα στις ηλικίες 25-54 ετών αποτελεί ένα ακόμη ανησυχητικό στοιχείο. Η συμμετοχή της συγκεκριμένης ομάδας υποχωρεί από 86,2% σε 85,7%, ενώ στις γυναίκες της ίδιας ηλικίας η μείωση είναι από 78,8% σε 77,7%.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει μια διπλή πρόκληση για την ελληνική οικονομία, με τη διατήρηση περισσότερων και μεγαλύτερης ηλικίας εργαζομένων στην αγορά εργασίας από τη μία πλευρά και την ενίσχυση της συμμετοχής των νεότερων γενεών και ιδιαίτερα των γυναικών από την άλλη.
Πηγή: capital.gr





