Από την έκπτωση 50% στην πλήρη απαλλαγή για επτά ευπαθείς κοινωνικές ομάδες πολιτών
Τα ερωτήματα για την κατάργηση των εισοδηματικών κριτηρίων και τη νέα οικονομική επιβάρυνση των δημοτών μετά την αύξηση κατά 35%
Άγνωστος ο ακριβής αριθμός των δικαιούχων., όταν η τελευταία διαθέσιμη σχετική καταγραφή στη Λάρισα σημειώθηκε το 2017
Μια κίνηση με σαφή κοινωνικό αλλά και πολιτικό αποτύπωμα επιχειρεί ο δήμαρχος Λαρισαίων Θανάσης Μαμάκος, προτείνοντας την πλήρη απαλλαγή επτά ευπαθών κοινωνικών ομάδων από τα δημοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού, χωρίς κανένα εισοδηματικό κριτήριο. Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η αύξηση των δημοτικών τελών κατά 35% εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης μεταξύ δημοτικής αρχής και αντιπολίτευσης, επιχειρώντας να μετατοπίσει τη συζήτηση και στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής.
Γράφει ο Τάσος Κουρκούμπας από την «Πολιτεία Θεσσαλών» Κυριακή 22 Νοεμβρίου 2026
Η κίνηση Μαμάκου αποτελεί ουσιαστικά μια πολιτική ρελάνς του δημάρχου Λαρισαίων στην αντιπολίτευση, προτάσσοντας μία συγκεκριμένη παρέμβαση οικονομικής ανακούφισης για κατηγορίες πολιτών που αντιμετωπίζουν αυξημένες κοινωνικές και οικονομικές δυσκολίες. Η πρόταση προβλέπει τη μετάβαση από τη μείωση κατά 50% που ισχύει μέχρι σήμερα στην πλήρη απαλλαγή από τις σχετικές χρεώσεις, διευρύνοντας παράλληλα τις κατηγορίες των δικαιούχων.
Η σχετική εισήγηση αναμένεται να κατατεθεί προς συζήτηση και έγκριση στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου Λαρισαίων στις αρχές του επόμενου μήνα. Ωστόσο, πέρα από τη θετική διάσταση της οικονομικής ελάφρυνσης, η πρόταση ανοίγει και μια σειρά ερωτημάτων, κυρίως ως προς την κατάργηση κάθε εισοδηματικού περιορισμού, την έκταση της παρέμβασης και τον αριθμό των πολιτών που τελικά θα επωφεληθούν.
Επτά κατηγορίες πλήρους απαλλαγής
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της δημοτικής αρχής, η πλήρης απαλλαγή από τα τέλη καθαριότητας και φωτισμού θα αφορά επτά κατηγορίες δικαιούχων:
· Πολύτεκνες οικογένειες
· Τρίτεκνες οικογένειες
· Μονογονεϊκές οικογένειες
· Άπορους πολίτες
· Άτομα με αναπηρία 67% και άνω
· Διαβητικούς με ποσοστό αναπηρίας 50% και άνω
· Μακροχρόνια ανέργους
Η σημαντικότερη αλλαγή σε σχέση με το προηγούμενο καθεστώς είναι ότι η απαλλαγή προτείνεται να ισχύει χωρίς εισοδηματικά κριτήρια. Με άλλα λόγια, η ένταξη στο μέτρο θα συνδέεται με την ιδιότητα του δικαιούχου και όχι με το ύψος του οικογενειακού ή ατομικού εισοδήματος.
Η συγκεκριμένη επιλογή μπορεί να διευκολύνει σημαντικά την πρόσβαση στο μέτρο, καθώς καταργεί περιορισμούς που ενδεχομένως απέκλειαν πολίτες οι οποίοι, παρά το εισόδημά τους, αντιμετωπίζουν αυξημένες οικογενειακές, υγειονομικές ή άλλες οικονομικές υποχρεώσεις.
Την ίδια στιγμή όμως, η οριζόντια κατάργηση των εισοδηματικών κριτηρίων δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τη φιλοσοφία και τη στόχευση της παρέμβασης. Είναι αναγκαία η πλήρης απαλλαγή όλων των μελών των συγκεκριμένων κατηγοριών, ανεξαρτήτως οικονομικής κατάστασης; Θα μπορούσε να υπάρξει ένα σύστημα που να συνδυάζει την κοινωνική ιδιότητα με συγκεκριμένα εισοδηματικά όρια, ώστε η μεγαλύτερη οικονομική ενίσχυση να κατευθύνεται σε όσους αντιμετωπίζουν τις εντονότερες δυσκολίες;
Πρόκειται για ζητήματα που αναμένεται να απασχολήσουν τη συζήτηση στο Δημοτικό Συμβούλιο, καθώς η επιλογή της δημοτικής αρχής δεν αφορά απλώς το ποσοστό της απαλλαγής, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται η κοινωνική δικαιοσύνη στην κατανομή των δημοτικών ελαφρύνσεων.
Άγνωστος ο αριθμός των δικαιούχων
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της πρότασης είναι ότι στην παρούσα φάση δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια ο αριθμός των νοικοκυριών και των πολιτών που θα ενταχθούν στο νέο καθεστώς. Δεδομένου ότι η πραγματική εικόνα θα προκύψει μετά την υποβολή των σχετικών αιτήσεων και τον έλεγχο των δικαιολογητικών από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Δήμου, οποιαδήποτε εκτίμηση για τον συνολικό αριθμό των δικαιούχων θα ήταν επισφαλής.
Ενδεικτική της δυσκολίας καταγραφής του αιρθμού των ωφελούμενων, είναι το γεγονός ότι η τελευταία σχετική καταγραφή εντοπίζεται προ δεκαετίας, όταν το 2017περίπου 4.000 νοικοκυριά της Λάρισας είχαν ενταχθεί στα κοινωνικά τιμολόγια του Δήμου Λαρισαίων και της ΔΕΥΑΛ.
Σύμφωνα με τα τότε στοιχεία, η λίστα των ωφελούμενοι περιλάμβανε 2.077 άπορους πολίτες, 1.051 άτομα με αναπηρία, 542πολύτεκνες οικογένειες, 234 συνταξιούχους, 60 μακροχρόνια ανέργους, 33 μονογονεϊκές οικογένειες και έναν νέο επαγγελματία.Σημαντικός αριθμός των ωφελουμένων ήταν, επίσης, δικαιούχοι του προγράμματος Κοινωνικό Εισόδημα Αλληλεγγύης, οι οποίοι υποστηρίζονταν και από το πρόγραμμα Επισιτιστικής Βοήθειας Απόρων (ΤΕΒΑ).
Τα στοιχεία αυτά έχουν αποκλειστικά ιστορική και ενδεικτική αξία. Δεν αποτελούν σημερινή αποτύπωση των δυνητικών δικαιούχων, καθώς έχουν μεσολαβήσει σχεδόν δέκα χρόνια, έχουν αλλάξει οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες και η νέα πρόταση περιλαμβάνει διαφορετικές προϋποθέσεις ένταξης.
Ειδικότερα, η κατάργηση των εισοδηματικών περιορισμών ενδέχεται να μεταβάλει σημαντικά την έκταση του μέτρου. Συνεπώς, ο αριθμός των δικαιούχων, αλλά και το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα της απαλλαγής, θα μπορούν να υπολογιστούν με μεγαλύτερη ακρίβεια μόνο μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας αιτήσεων.
Το πολιτικό αποτύπωμα της πρότασης
Η πρόταση Μαμάκου έρχεται σε μια ιδιαίτερα φορτισμένη περίοδο για το ζήτημα των ανταποδοτικών τελών. Η αύξηση κατά 35% αποτέλεσε μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις της δημοτικής αρχής, προκαλώντας έντονη κριτική από την αντιπολίτευση και προβληματισμό σε σημαντικό μέρος της τοπικής κοινωνίας.
Σ’ αυτό το περιβάλλον, η εξαγγελία της πλήρους απαλλαγής επτά κοινωνικών ομάδων αποκτά και πολιτική διάσταση. Η δημοτική αρχή Μαμάκου επιχειρεί έτσι να αναδείξει το κοινωνικό πρόσωπο της πολιτικής της, προβάλλοντας μια συγκεκριμένη παρέμβαση που αφορά πολίτες με αυξημένες ανάγκες.Η κίνηση μπορεί να χαρακτηριστεί ως ρελάνς στην αντιπολίτευση, καθώς μεταφέρει μέρος της συζήτησης από την αύξηση των δημοτικών τελών στην οικονομική στήριξη των ευάλωτων ομάδων. Αυτό, ωστόσο, δεν αναιρεί το γεγονός ότι η αύξηση κατά 35% εξακολουθεί να επιβαρύνει το σύνολο των υπόλοιπων δημοτών.
Επομένως, τα δύο ζητήματα χρειάζεται να εξεταστούν διακριτά: από τη μία πλευρά, η ανάγκη προστασίας των κοινωνικά ευάλωτων και από την άλλη, η συνολική επιβάρυνση που υφίστανται οι δημότες από τα αυξημένα ανταποδοτικά τέλη.
Έσοδα 20,7 εκατ. – δαπάνες 19 εκατ. ευρώ
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα οικονομικά στοιχεία που έγιναν γνωστά στην πρόσφατη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου για τον οικονομικό απολογισμό του 2025.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε η δημοτικήα αρχή, τα έσοδα από τις ανταποδοτικές υπηρεσίες διαμορφώθηκαν σε 20,7 εκατομμύρια ευρώ, έναντι δαπανών ύψους 19 εκατομμυρίων ευρώ.
Η παρουσίαση αυτών των στοιχείων καθιστά αναγκαία μια αναλυτική ενημέρωση για τη διαμόρφωση του κόστους των ανταποδοτικών υπηρεσιών, τη σχέση εσόδων και δαπανών και τους παράγοντες που οδήγησαν στην αύξηση των τελών.
Τα ποσά του προϋπολογισμού και του απολογισμού δεν είναι ταυτόσημα μεγέθη, ωστόσο η εικόνα των εσόδων και των δαπανών αποτελεί ένα ουσιαστικό σημείο αναφοράς για τη δημόσια συζήτηση.
Το ερώτημα που προκύπτει είναι κατά πόσο η αύξηση κατά 35% ήταν αναγκαία για την κάλυψη των πραγματικών λειτουργικών αναγκών των υπηρεσιών καθαριότητας και φωτισμού και με ποιον τρόπο η δημοτική αρχή αξιολογεί τη δυνατότητα οικονομικής ελάφρυνσης των δημοτών, χωρίς να επηρεάζεται η ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Η οικονομική εικόνα των νοικοκυριών της Λάρισας
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2021, στον Δήμο Λαρισαίων καταγράφονταν 63.695 νοικοκυριά, με μέσο καθαρό εισόδημα 13.372 ευρώ. Μετά την αύξηση του 35% η ετήσια επιβάρυνση από τα δημοτικά τέλη, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, ανήλθε σε περίπου 328 ευρώ ανά νοικοκυριό.
Τα μεγέθη αυτά αναδεικνύουν τη σημασία των δημοτικών τελών για τον οικογενειακό προϋπολογισμό, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος διαβίωσης έχει αυξηθεί σημαντικά.Βεβαίως, πρόκειται για στοιχεία του 2021, τα οποία δεν αποτυπώνουν κατ’ ανάγκη τη σημερινή εισοδηματική κατάσταση των νοικοκυριών. Παρέχουν, ωστόσο, ένα χρήσιμο πλαίσιο για την κατανόηση της οικονομικής επιβάρυνσης που συνεπάγονται οι δημοτικές χρεώσεις.
Τα ερωτήματα που παραμένουν
Η πλήρης απαλλαγή των επτά ευπαθών κοινωνικών ομάδων αποτελεί μια παρέμβαση με σαφή κοινωνικό χαρακτήρα, η οποία, θα προσφέρει ουσιαστική οικονομική ελάφρυνση στους δικαιούχους.
Η επιτυχία της, όμως, δεν θα κριθεί μόνο από την απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου. Θα εξαρτηθεί και από την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής της, την ενημέρωση των πολιτών, την απλοποίηση της διαδικασίας υποβολής αιτήσεων και την πραγματική αποτύπωση του αριθμού των ωφελουμένων.
Παράλληλα, η επιλογή της πλήρους κατάργησης των εισοδηματικών κριτηρίων χρειάζεται να συνοδευτεί από σαφή αιτιολόγηση. Η δημοτική αρχή καλείται να εξηγήσει γιατί επιλέγει την οριζόντια απαλλαγή για κάθε δικαιούχο των συγκεκριμένων κατηγοριών, ποια είναι η εκτιμώμενη οικονομική επίπτωση στα έσοδα των ανταποδοτικών υπηρεσιών και με ποιον τρόπο θα διασφαλιστεί ότι το μέτρο ανταποκρίνεται στις πραγματικές κοινωνικές ανάγκες.
Το ίδιο ισχύει και για το ευρύτερο ζήτημα της αύξησης κατά 35%. Η κοινωνική απαλλαγή συγκεκριμένων ομάδων δεν υποκαθιστά την ανάγκη διαφάνειας ως προς το κόστος των υπηρεσιών και την τεκμηρίωση των αυξήσεων που επιβαρύνουν την πλειονότητα των δημοτών.
Η πρωτοβουλία Μαμάκου συνιστά, αναμφίβολα, μια νέα παρέμβαση στο πεδίο της κοινωνικής πολιτικής του Δήμου και μια πολιτική απάντηση στην κριτική που έχει ασκηθεί από την αντιπολίτευση για τα δημοτικά τέλη. Το κατά πόσο θα αποτελέσει και μια ολοκληρωμένη πολιτική ανακούφισης των νοικοκυριών θα φανεί στην πράξη, τόσο από την έκταση της απαλλαγής όσο και από τις επόμενες αποφάσεις της δημοτικής αρχής για το συνολικό ύψος των ανταποδοτικών χρεώσεων.
Σε κάθε περίπτωση, η στήριξη των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων αποτελεί ένα σημαντικό ζητούμενο. Εξίσου σημαντικό, όμως, παραμένει το αίτημα για μια δίκαιη, διαφανή και οικονομικά τεκμηριωμένη πολιτική δημοτικών τελών, που θα λαμβάνει υπόψη τις δυνατότητες όλων των δημοτών.




