Χωρίς συναίνεση επί των βασικών αποφάσεων ολοκληρώθηκε σήμερα η COP31 στην Αττάλεια της Τουρκίας, έπειτα από διαπραγματεύσεις άνω των δύο εβδομάδων και έντονες αντιπαραθέσεις μεταξύ των κρατών σχετικά με το μέλλον της ενεργειακής μετάβασης. Η αδυναμία επίτευξης συμφωνίας, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση και άλλες αντιπροσωπείες απέρριψαν το τελικό προσχέδιο, ανακαλεί στη μνήμη δύο κρίσιμες στιγμές στην ιστορία των διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα: τη διάσκεψη της Χάγης το 2000 και εκείνη της Κοπεγχάγης το 2009.
Η φετινή σύνοδος σημαδεύτηκε από βαθιές διαφωνίες σχετικά με την αναφορά στα ορυκτά καύσιμα, τη χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών και τον ρόλο των τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα. Κεντρικό σημείο τριβής αποτέλεσε η απουσία σαφούς δέσμευσης για τη σταδιακή απεξάρτηση από τον άνθρακα, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, παρά τις πιέσεις δεκάδων κρατών για την υιοθέτηση ισχυρότερης διατύπωσης.
BREAKING: COP31 President Murat Kurum confirms that the final draft agreement at the summit will not be approved.
If no new final draft is proposed, talks will have to be suspended and reconvened at the following summit in Ethiopia next year, which has only happened once before. https://t.co/7ziGZKxDjU
— Sky News (@SkyNews) November 22, 2026
Η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέστησε σαφές ότι δεν δύναται να υποστηρίξει κείμενο το οποίο δεν ανταποκρίνεται στην επιστημονική πραγματικότητα και δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά στα ορυκτά καύσιμα. Αντίστοιχες αντιρρήσεις διατύπωσαν η Βρετανία, η Νορβηγία, η Δανία και ο Παναμάς, ενώ οι χώρες που εξαρτώνται από την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου τάχθηκαν κατά μιας τέτοιας διατύπωσης.
COP31 ends in failure as countries reject climate deal over fossil fuels
— Middle East Eye (@MiddleEastEye) November 22, 2026
Κατά την καταληκτική συνεδρίαση, ο πρόεδρος της COP31, Μουράτ Κουρούμ, αναγνώρισε την έλλειψη συναίνεσης επί του προτεινόμενου κειμένου και ανακοίνωσε ότι οι εν λόγω αποφάσεις δεν υιοθετούνται. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι δεν θα παρουσιαστεί νέο προσχέδιο, προσθέτοντας πως θα συνεχιστεί η εφαρμογή των αποφάσεων που έχουν ήδη συμφωνηθεί σε προηγούμενες διασκέψεις.
Η εξέλιξη αυτή δεν ακυρώνει τις προηγούμενες διεθνείς δεσμεύσεις για το κλίμα, ούτε καταργεί το πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού. Σημαίνει, ωστόσο, ότι η COP31 δεν κατόρθωσε να εξασφαλίσει μια κοινά αποδεκτή πολιτική απόφαση για τα ζητήματα που βρέθηκαν στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων.
2000: Το αδιέξοδο στη Χάγη και η διακοπή της COP6
Μία από τις σημαντικότερες κρίσεις στην ιστορία των διεθνών διαπραγματεύσεων για το κλίμα εκδηλώθηκε τον Νοέμβριο του 2000, κατά την έκτη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών (COP6) που πραγματοποιήθηκε στη Χάγη της Ολλανδίας.
Κεντρικός στόχος των διαπραγματεύσεων ήταν η συμφωνία επί των κανόνων εφαρμογής του Πρωτοκόλλου του Κιότο, της διεθνούς συμφωνίας που υιοθετήθηκε το 1997 και προέβλεπε δεσμευτικούς στόχους για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τις ανεπτυγμένες χώρες.
Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε σύνθετα ζητήματα, όπως η εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών, οι μηχανισμοί καθαρής ανάπτυξης, ο τρόπος υπολογισμού της απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα από τα δάση και οι κανόνες διασφάλισης της τήρησης των κρατικών δεσμεύσεων.
Οι διαφωνίες μεταξύ των αντιπροσωπειών αποδείχθηκαν βαθιές. Παρά τις προσπάθειες του προέδρου της διάσκεψης, Γιαν Πρανκ, να παρουσιάσει μια συμβιβαστική πρόταση την τελευταία στιγμή, οι χώρες δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν. Το σχέδιο απορρίφθηκε και η COP6 ολοκληρώθηκε σε κλίμα έντασης, χωρίς να επιτευχθεί ο βασικός διαπραγματευτικός στόχος.
Η εξέλιξη αυτή οδήγησε στη διακοπή των συνομιλιών, οι οποίες επαναλήφθηκαν στη Βόννη τον Ιούλιο του 2001. Εκεί, έπειτα από νέες διαπραγματεύσεις, επιτεύχθηκε πολιτικός συμβιβασμός –γνωστός ως Συμφωνίες της Βόννης (Bonn Agreements)– ο οποίος επέτρεψε την εφαρμογή του Πρωτοκόλλου του Κιότο.
Η διαδικασία ολοκληρώθηκε σε σημαντικό βαθμό με τις Συμφωνίες του Μαρακές (Marrakesh Accords), οι οποίες υιοθετήθηκαν τον Νοέμβριο του 2001 κατά την COP7.
Επομένως, η περίπτωση της Χάγης δεν αποτέλεσε οριστική εγκατάλειψη των διαπραγματεύσεων, αλλά μια σοβαρή κρίση που χρειάστηκε νέα διάσκεψη και πρόσθετες διαβουλεύσεις για να ξεπεραστεί.
2009: Η αποτυχία της Κοπεγχάγης και η συμφωνία που δεν υιοθετήθηκε
Εννέα χρόνια αργότερα, η διεθνής κοινότητα ήρθε αντιμέτωπη με μία ακόμη μεγάλη απογοήτευση. Η COP15, η οποία πραγματοποιήθηκε στην Κοπεγχάγη τον Δεκέμβριο του 2009, είχε συγκεντρώσει πρωτοφανές πολιτικό ενδιαφέρον, καθώς στη διάσκεψη συμμετείχαν περίπου 115 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων.
Οι προσδοκίες ήταν ιδιαίτερα υψηλές, καθώς ο στόχος ήταν η επίτευξη μιας νέας, συνολικής διεθνούς συμφωνίας. Η επιδίωξη αυτή θα ενίσχυε τη δράση για τον περιορισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, θεσπίζοντας ένα κοινό πλαίσιο δεσμεύσεων για τις ανεπτυγμένες και τις αναπτυσσόμενες οικονομίες.
Ωστόσο, οι διαπραγματεύσεις σημαδεύτηκαν από έντονες αντιπαραθέσεις σχετικά με το εύρος των δεσμεύσεων, τη χρηματοδότηση των φτωχότερων χωρών και την κατανομή των ευθυνών ανάμεσα στα κράτη. Οι αναπτυσσόμενες χώρες ζητούσαν ισχυρότερες εγγυήσεις χρηματοδοτικής στήριξης, ενώ οι ανεπτυγμένες οικονομίες αντιμετώπιζαν πιέσεις για μεγαλύτερες μειώσεις των εκπομπών τους.
Η ένταση κορυφώθηκε κατά την καταληκτική συνεδρίαση, όταν παρουσιάστηκε η λεγόμενη Συμφωνία της Κοπεγχάγης (Copenhagen Accord). Το κείμενο είχε διαμορφωθεί ύστερα από διαβουλεύσεις μιας περιορισμένης ομάδας χωρών, με τη συμμετοχή μεταξύ άλλων των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, προκαλώντας αντιδράσεις από κράτη που υποστήριξαν ότι είχαν αποκλειστεί από τη διαδικασία.
Χώρες όπως η Βολιβία, η Βενεζουέλα, η Κούβα και η Νικαράγουα εξέφρασαν έντονες αντιρρήσεις, υποστηρίζοντας ότι η διαδικασία δεν ήταν διαφανής και ότι το κείμενο δεν ανταποκρινόταν στις απαιτήσεις της κλιματικής κρίσης.
Το αποτέλεσμα ήταν ότι η COP15 δεν κατάφερε να υιοθετήσει τη Συμφωνία της Κοπεγχάγης με συναίνεση. Αντ’ αυτού, οι χώρες αποφάσισαν απλώς να λάβουν υπόψη το κείμενο, χωρίς να το εγκρίνουν ως κοινή δεσμευτική απόφαση της διάσκεψης.
Η συμφωνία περιλάμβανε αναφορές στην ανάγκη περιορισμού της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας, καθώς και προβλέψεις για χρηματοδοτική στήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών. Ωστόσο, δεν αποτέλεσε τη συνολική και δεσμευτική διεθνή συμφωνία που προσδοκούσαν οι συμμετέχοντες.
Η αποτυχία της Κοπεγχάγης θεωρήθηκε ένα από τα μεγαλύτερα πλήγματα στη διεθνή προσπάθεια για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Απαιτήθηκαν έξι επιπλέον έτη διαπραγματεύσεων έως την επίτευξη μιας νέας συνολικής συμφωνίας, η οποία υπογράφηκε στο Παρίσι το 2015.
Από την Κοπεγχάγη στην Αττάλεια: Οι ίδιες διαφωνίες, σε ένα διαφορετικό διεθνές περιβάλλον
Η COP31 παρουσιάζει σαφείς ομοιότητες με τις προηγούμενες κρίσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι τρεις διασκέψεις είχαν την ίδια κατάληξη ή ότι οι συνθήκες ήταν απολύτως ίδιες.
Στην Αττάλεια, το κύριο σημείο αντιπαράθεσης υπήρξε η απουσία ρητής αναφοράς στην απομάκρυνση από τα ορυκτά καύσιμα. Περισσότερες από 130 χώρες είχαν ζητήσει να συμπεριληφθεί στο τελικό κείμενο σαφής διατύπωση για μια δίκαιη και οργανωμένη μετάβαση, μακριά από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα.
COP31 : l’Union européenne s’oppose à l’adoption de la décision finale qui «ne répond pas aux exigences du moment» → https://t.co/eg3E4nq1iu https://t.co/OYtWKpNvxG
— Le Figaro (@Le_Figaro) November 22, 2026
Από την άλλη πλευρά, χώρες με ισχυρά συμφέροντα στον πετρελαϊκό τομέα αντιτάχθηκαν σε μια τέτοια διατύπωση. Η Ρωσία υποστήριξε ότι μια ταχεία μείωση της προσφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου θα μπορούσε να προκαλέσει ελλείψεις, αυξήσεις τιμών και ενεργειακή φτώχεια. Η Σαουδική Αραβία υπερασπίστηκε επίσης τη δυνατότητα αξιοποίησης όλων των διαθέσιμων τεχνολογικών λύσεων, συμπεριλαμβανομένης της δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα.
Η Κίνα αποδέχθηκε το προσχέδιο παρά τις επιφυλάξεις της, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Βρετανία άσκησαν κριτική για την έλλειψη φιλοδοξίας του κειμένου. Παράλληλα, οι αναπτυσσόμενες χώρες αξίωσαν ισχυρότερες δεσμεύσεις για τη χρηματοδότηση της προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, καθώς βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με τις σοβαρές επιπτώσεις ακραίων καιρικών φαινομένων και άλλων κλιματικών καταστροφών.
Τελικά, οι διαφορετικές προτεραιότητες και οι αντικρουόμενες θέσεις δεν επέτρεψαν την επίτευξη συναίνεσης για τις δύο βασικές προτεινόμενες αποφάσεις της διάσκεψης.
UN climate talks in Turkey looked set to collapse without a political agreement after COP31 summit president Murat Kurum said there would be no new draft of the deal. https://t.co/UjRlRNFxnR
— Reuters Science News (@ReutersScience) November 22, 2026
Η COP31 προστίθεται στις πλέον χαρακτηριστικές περιπτώσεις αδιεξόδου στην ιστορία των διασκέψεων του ΟΗΕ για το κλίμα. Η Χάγη το 2000 κατέδειξε τη δυσκολία επίτευξης συμφωνίας για τους κανόνες εφαρμογής μιας διεθνούς συνθήκης, ενώ η Κοπεγχάγη το 2009 ανέδειξε τις πολιτικές και γεωπολιτικές αντιθέσεις που μπορούν να εμποδίσουν τη λήψη μιας συνολικής απόφασης.
Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει μετά την Αττάλεια είναι αν η διεθνής κοινότητα μπορεί να διατηρήσει τη δυναμική της Συμφωνίας του Παρισιού του 2015, τη στιγμή που ακόμη και η διατύπωση μιας κοινής δέσμευσης για το μέλλον των ορυκτών καυσίμων εξακολουθεί να προκαλεί βαθιές διαφωνίες μεταξύ των κρατών.
Πηγή: tanea.gr





