Δέκα χρόνια μετά το ιστορικό δημοψήφισμα, σχεδόν επτά χρόνια μετά την επίσημη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Βρετανός πρωθυπουργός, Άντι Μπέρναμ, αμφισβητεί ευθέως την πορεία του Brexit.
Οι συμφωνίες που διαπραγματεύτηκε ο συντηρητικός πρώην πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον δεν ανταποκρίθηκαν στις υποσχέσεις που δόθηκαν στους ψηφοφόρους, διακηρύττει.
Οι θέσεις του είναι σαφείς.
Ένα άσκοπα σκληρό Brexit δημιούργησε εμπόδια στις βρετανικές επιχειρήσεις, έπληξε την οικονομία του Ηνωμένου Βασιλείου και συρρίκνωσε περαιτέρω την παγκόσμια επιρροή του, σε ένα όλο και πιο σύνθετο γεωπολιτικό περιβάλλον, όπου οι συνεργασίες καθίστανται αναγκαίες.
Στα θολά «νερά» της εποχής Τραμπ 2.0 και του ανταγωνισμού μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, η Βρετανία δείχνει να κάνει κύκλους, παγιδευμένη σε ένα παλιό δίλημμα μεταξύ πρόσβασης στις αγορές και πολιτικής κυριαρχίας.
Σε αυτό το φόντο, ο Μπέρναμ θέλει να θέσει σε νέα βάση τις σχέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου με την ΕΕ.
«Εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά μας», τονίζει.
Και είναι αυτή που βρίσκεται στο επίκεντρο της σημερινής συνόδου κορυφής μεταξύ των δύο πλευρών, την πρώτη για τον Μπέρναμ, ο οποίος ανέλαβε τα ηνία στη Ντάουνινγκ Στριτ μόλις προ τετραμήνου.
«Αφορά την επαναπροσέγγιση με την Ευρώπη και την εποικοδομητική εργασία για τη βελτίωση μιας κακής συμφωνίας», εξήγησε ο Βρετανός πρωθυπουργός.
«Η συμφωνία με την ΕΕ μπορεί να βάλει τη Βρετανία ξανά σε θετική τροχιά και να μειώσει το κόστος ζωής. Θα την αδράξω», έγραψε τις προάλλες σε άρθρο-παρέμβαση στη Mirror.
Δεν μιλά για επιστροφή στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση – τουλάχιστον όχι ακόμη.
Σε αυτή τη φάση εστιάζει σε τέσσερις τομείς: διευκόλυνση του εμπορίου τροφίμων και αγροτικών προϊόντων, σύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών άνθρακα, συνεργασία στην ενέργεια, ένα νέο πρόγραμμα κινητικότητας των νέων.
Ζητήματα ενίσχυσης της διμερούς συνεργασίας στο μεταναστευτικό και την ασφάλεια είναι επίσης στο τραπέζι.
Η πρόθεση είναι εμφανής.
Τα «αγκάθια», ωστόσο, παραμένουν…
Ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας, στο Δουβλίνο, στις 12 Νοεμβρίου (Stefan Rousseau/Pool via REUTERS)
Από το «σκληρό» Brexit στο «τεστ του Μέικερφιλντ»
Ο Μπέρναμ ξανάνοιξε τη συζήτηση για το Brexit με το που ανέλαβε πρωθυπουργικά καθήκοντα, τον περασμένο Ιούλιο.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι όλο και περισσότεροι ψηφοφόροι καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι η αποχώρηση από την ΕΕ ήταν λάθος.
Κατά τον Βρετανό πρωθυπουργό, οι συμφωνίες που προωθεί με τις Βρυξέλλες θα μπορούσαν να αυξήσουν το ΑΕΠ κατά 0,4% (περίπου 17 δισεκατομμύρια λίρες).
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, αντίθετα, το Brexit ως έχει μειώνει μακροπρόθεσμα την παραγωγικότητα της βρετανικής οικονομίας κατά 4%, σε σύγκριση με το υποθετικό σενάριο παραμονής στην ΕΕ.
Ως προϋπόθεση για κάθε διαπραγμάτευση με την ΕΕ, ο Μπέρναμ θέτει το λεγόμενο «τεστ του Μέικερφιλντ», της εκλογικής περιφέρειάς του.
Αυτό σημαίνει έμπρακτη βελτίωση της ζωής των πολιτών στις περιοχές της χώρας που νιώθουν ξεχασμένες, μείωση του κόστους των επιχειρήσεων, άμβλυνση του κόστους ζωής, διεύρυνση των ευκαιριών απασχόλησης για τους νέους.
Οι υπέρμαχοι του Brexit τον αμφισβητούν και τον κατηγορούν για «προδοσία».
Οι πολιτικές του Μπέρναμ θα «φέρουν περισσότερους αιτούντες άσυλο» στη Βρετανία και θα κάνουν τα βρετανικά νοικοκυριά «φτωχότερα κατά 6.500 λίρες», υποστηρίζει η συντηρητική ταμπλόιντ Daily Mail.
«Θα αναγκαστούμε να δεχόμαστε μια νέα οδηγία των Βρυξελλών κάθε δώδεκα ώρες», γράφει.
Στην πραγματικότητα, το αντάλλαγμα που πρέπει να αποδεχτεί ο Μπέρναμ είναι η ευθυγράμμιση του Ηνωμένου Βασιλείου με τους ευρωπαϊκούς κανόνες στους τομείς που καλύπτονται από τις συμφωνίες, χωρίς να έχει δικαίωμα ψήφου στην έγκρισή τους -αν και το Λονδίνο διεκδικεί τη δυνατότητα συμμετοχής στις τεχνικές συζητήσεις.
Η λογική: είναι προτιμότερο να έχει κανείς επιρροή στις διαβουλεύσεις παρά να μένει στο περιθώριο.
Για την ΕΕ, εγκλωβισμένη ούσα στις γεωπολιτικές «Συμπληγάδες» των ΗΠΑ και της Ρωσίας, η επαναπροσέγγιση με το Λονδίνο αποτελεί στρατηγική ευκαιρία.
Καθώς όμως είναι εύλογες οι ανησυχίες ότι μια μελλοντική κυβέρνηση των Συντηρητικών ή του Reform UK θα ακυρώσει τα όποια συμπεφωνημένα, ζητά εγγυήσεις.

Η πολιτική του Μπέρναμ για επαναπροσέγγιση με την ΕΕ έχει αναζωπυρώσει τα πολιτικά πάθη για το Brexit στη Βρετανία (Photo credit: Shutterstock)
Η «ρήτρα Φάρατζ»
Πράγματι, τόσο ο «Mr. Brexit» Νάιτζελ Φάρατζ, όσο και οι Συντηρητικοί έχουν προειδοποιήσει ότι, σε περίπτωση που κερδίσουν τις επόμενες εκλογές, θα σκίσουν τη συμφωνία με την ΕΕ.
Υπό αυτό το πρίσμα, στο επίκεντρο των διαβουλεύσεων μεταξύ Λονδίνου και Βρυξελλών βρέθηκε η λεγόμενη «ρήτρα Φάρατζ».
Το άτυπο παρατσούκλι, που καταδεικνύει τα διακυβεύματα, αφορά μια «ρήτρα εξόδου»: μια οικονομική δικλίδα ασφαλείας, που απαιτούν πρωτίστως οι Βρυξέλλες.
Στο πλαίσιο εφαρμογής μιας νέας συμφωνίας για τα τρόφιμα και τα αγροτικά προϊόντα, η ΕΕ θα ξηλώσει ή θα απενεργοποιήσει μεθοριακές υποδομές ελέγχου, όπως στο γαλλικό Καλαί, και θα μειώσει το προσωπικό.
Αν σε λίγα χρόνια μια νέα βρετανική κυβέρνηση αποχωρήσει μονομερώς από τη συμφωνία, η ΕΕ θα αναγκαστεί να ξοδέψει ξανά εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ για την επαναφορά των σχετικών τελωνειακών ελέγχων.
Η ρήτρα είναι αμοιβαία.
Στη Βρετανία, η κεντροδεξιά και η λαϊκιστική δεξιά αντιπολίτευση -το στρατόπεδο του Brexit, τουτέστιν- κατηγορεί την κυβέρνηση των Εργατικών ότι δένει με οικονομικά «δεσμά» τα χέρια ψηφοφόρων και κομμάτων.
Ο Μπέρναμ αντιτείνει ότι ανάλογες ρήτρες εξόδου είναι τυπικές στις διεθνείς εμπορικές συμφωνίες.
Παράλληλα ξεκαθαρίζει ότι παραμένουν αδιαπραγμάτευτες οι «κόκκινες γραμμές» που έχουν τεθεί στο προεκλογικό πρόγραμμα των Εργατικών, που είναι πλέον πρώτοι στις δημοσκοπήσεις.
Όπερ σημαίνει ότι, κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο, αποκλείεται η επιστροφή της Βρετανίας στην ΕΕ, στην ενιαία αγορά ή στην τελωνειακή ένωση.
Ερώτημα ωστόσο παραμένει τι θα περιλαμβάνει το μανιφέστο του νυν κυβερνώντος κόμματος για τις επόμενες εκλογές, που αναμένεται να διεξαχθούν έως το 2029.
Μια θεωρία λέει ότι, εάν οι Εργατικοί τις κέρδιζαν, έχοντας αναλάβει σαφή δέσμευση για επανένταξη στην ΕΕ (ή στην ενιαία αγορά), δεν θα ήταν απαραίτητο ένα νέο δημοψήφισμα για το Brexit.
Όμως το θέμα διχάζει μέχρι και το υπουργικό συμβούλιο, ενώ εκλογικά θα μπορούσε να αποδειχθεί δίκοπο μαχαίρι, δίνοντας «αέρα στα πανιά» των Συντηρητικών και του Φάρατζ.
Πηγή: in.gr





