Στο επίκεντρο της νέας ευρωπαϊκής βιομηχανικής στρατηγικής μπαίνουν τα προηγμένα υλικά και οι κρίσιμες πρώτες ύλες, με ιδιαίτερη σημασία για το γάλλιο και το γερμάνιο, δύο μέταλλα απαραίτητα για την παραγωγή ημιαγωγών, τις τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και την αμυντική βιομηχανία και για τα οποία υπάρχει ελληνικό ενδιαφέρον.
Η νέα πρωτοβουλία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που παρουσιάστηκε σήμερα, επιδιώκει να περιορίσει τις στρατηγικές εξαρτήσεις της Ευρώπης από τρίτες χώρες και κυρίως από την Κίνα, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη ευρωπαϊκής παραγωγής σε τεχνολογίες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Το σχέδιο, με τίτλο “Advanced Materials for Europe”, προβλέπει συντονισμένες παρεμβάσεις στην έρευνα, την καινοτομία, τη χρηματοδότηση και τη βιομηχανική παραγωγή, με ορίζοντα το 2035. Στόχος είναι η Ευρωπαϊκή Ένωση να εξελιχθεί σε έναν από τους κορυφαίους παραγωγούς και χρήστες προηγμένων υλικών διεθνώς, αξιοποιώντας την επιστημονική της βάση και μετατρέποντας την τεχνογνωσία σε νέες παραγωγικές επενδύσεις.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζει η σύνδεση της πρωτοβουλίας με τις κρίσιμες πρώτες ύλες, καθώς η χώρα διαθέτει ήδη σημαντική επένδυση της Metlen για την παραγωγή γαλλίου, ενώ υπάρχουν προοπτικές αξιοποίησης και άλλων στρατηγικών μετάλλων.
Γάλλιο και γερμάνιο
Η Κομισιόν κάνει ειδική αναφορά στο γάλλιο και το γερμάνιο ως κρίσιμες πρώτες ύλες για τις οποίες εξετάζονται δυνατότητες τεχνολογικής υποκατάστασης και περιορισμού των εξαρτήσεων. Ειδικότερα, αναφέρονται εφαρμογές του νιτριδίου του γαλλίου στους ημιαγωγούς και στα ηλεκτρονικά ισχύος, καθώς και η σημασία των δύο μετάλλων για προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα.
Η σημασία των συγκεκριμένων μετάλλων αποτυπώνεται και στα στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία η Ευρώπη παραμένει ιδιαίτερα εξαρτημένη από την Κίνα για την προμήθεια γαλλίου. Αντίστοιχα, το γερμάνιο και το σκάνδιο περιλαμβάνονται στις πρώτες ύλες που εμφανίζουν υψηλό κίνδυνο εφοδιασμού.
Η ελληνική διάσταση
Σε αυτό το περιβάλλον αποκτά ιδιαίτερη σημασία η επένδυση της Metlen, η οποία περιλαμβάνει την ανάπτυξη παραγωγής γαλλίου, παράλληλα με την ενίσχυση της εξόρυξης βωξίτη και της παραγωγής αλουμίνας.
Η επένδυση έχει ήδη αναγνωριστεί από την Κομισιόν ως στρατηγικό έργο στο πλαίσιο του Critical Raw Materials Act, ενώ έχει εξασφαλίσει χρηματοδότηση 90 εκατ. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων.
Πέραν του γαλλίου, ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι δυνατότητες αξιοποίησης γερμανίου από μεταλλευτικά κοιτάσματα στην Ελλάδα, όπως στην περιοχή των Μολάων, ενώ το σκάνδιο αποτελεί επίσης αντικείμενο διερεύνησης στο ευρύτερο πεδίο των ελληνικών ορυκτών πόρων.
Οι επενδύσεις
Η νέα πρωτοβουλία της Κομισιόν στηρίζεται σε πέντε βασικούς άξονες: την κατεύθυνση επενδύσεων σε στρατηγικές τεχνολογικές προτεραιότητες, την αξιοποίηση τεχνητής νοημοσύνης στην ανάπτυξη υλικών, την επιτάχυνση της εμπορικής αξιοποίησης της έρευνας, την ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής και την εκπαίδευση εξειδικευμένου προσωπικού.
Μέσα στο 2027 προβλέπεται να προσδιοριστούν τουλάχιστον πέντε τεχνολογικές προκλήσεις προτεραιότητας, με συγκεκριμένα σχέδια υλοποίησης και χρηματοδότησης.
Η Επιτροπή επισημαίνει ότι κατά την περίοδο 2021–2027 έχουν διατεθεί 2,3 δισ. ευρώ μέσω του Horizon Europe για την έρευνα και ανάπτυξη προηγμένων υλικών, ενώ πρόσθετοι πόροι έχουν κατευθυνθεί μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Καινοτομίας.
Το νέο σχέδιο συνδέεται επίσης με τις προτάσεις για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο 2028–2034, χωρίς ωστόσο να ανακοινώνει σε αυτή τη φάση νέο αυτοτελές χρηματοδοτικό πακέτο.
Βιομηχανική αυτονομία
Εκτός από τα μέταλλα υψηλής τεχνολογίας, η Κομισιόν δίνει προτεραιότητα στην ανάπτυξη μόνιμων μαγνητών χωρίς κρίσιμες πρώτες ύλες, νέων υλικών για την τσιμεντοβιομηχανία, ανακυκλώσιμων σύνθετων υλικών και εναλλακτικών χημικών ουσιών για την παραγωγή ημιαγωγών.
Χαρακτηριστική είναι η αναφορά ότι η Κίνα καλύπτει το σύνολο του ευρωπαϊκού εφοδιασμού σε βαριές σπάνιες γαίες, γεγονός που αναδεικνύει την έκταση των γεωπολιτικών κινδύνων.
Το βασικό μήνυμα της νέας ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας είναι ότι η ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας δεν εξαρτάται πλέον μόνο από το ενεργειακό κόστος, αλλά και από την πρόσβαση στις πρώτες ύλες και στις τεχνολογίες που θα καθορίσουν την παραγωγή των επόμενων δεκαετιών.
Πηγή: capital.gr





