Τις δυνατότητες των προηγμένων αμερικανικών μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης αξιοποιούν ολοένα πιο συστηματικά επιχειρήσεις και ερευνητικά ιδρύματα στην Κίνα για να εκπαιδεύσουν εγχώρια ανταγωνιστικά συστήματα, αναζητώντας τρόπους να περιορίσουν το κόστος ανάπτυξης και τις επιπτώσεις των αμερικανικών περιορισμών στην πρόσβαση σε ισχυρά τσιπ.
Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα του Reuters, η πρακτική της «απόσταξης» —της αξιοποίησης των απαντήσεων ενός ισχυρότερου μοντέλου για την εκπαίδευση ενός άλλου— έχει πλέον ξεπεράσει στην Κίνα τα όρια των ακαδημαϊκών πειραμάτων και αποκτά ευρύτερη βιομηχανική εφαρμογή.
Το πρακτορείο εξέτασε περισσότερες από 300 ακαδημαϊκές εργασίες, διπλώματα ευρεσιτεχνίας, εταιρικές γνωστοποιήσεις, αγγελίες προσλήψεων και κυβερνητικά έγγραφα. Από την έρευνα προκύπτει ότι κινεζικοί φορείς αναπτύσσουν ολοένα πιο οργανωμένες διαδικασίες για τη συλλογή, την επεξεργασία και την επαναχρησιμοποίηση περιεχομένου που παράγεται από κορυφαία αμερικανικά συστήματα.
Η εξέλιξη προσθέτει ένα ακόμη πεδίο τριβής στον τεχνολογικό ανταγωνισμό των δύο χωρών: ενώ η Ουάσινγκτον επιχειρεί να περιορίσει την πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένο εξοπλισμό, οι κινεζικές επιχειρήσεις αξιοποιούν την ίδια την παραγωγή των αμερικανικών μοντέλων για να ενισχύσουν τις δικές τους δυνατότητες.
Πώς οι αμερικανικές απαντήσεις γίνονται κινεζικά δεδομένα εκπαίδευσης
Στην καρδιά της διαδικασίας βρίσκεται η σχέση ανάμεσα σε ένα μοντέλο «δάσκαλο» και ένα μοντέλο «μαθητή». Το ισχυρότερο σύστημα απαντά σε ερωτήσεις, παράγει κώδικα ή παρουσιάζει τρόπους επίλυσης σύνθετων προβλημάτων. Οι απαντήσεις επιλέγονται και οργανώνονται σε δεδομένα, με τα οποία εκπαιδεύεται ένα μικρότερο μοντέλο.
Τα έγγραφα που εξέτασε το Reuters περιγράφουν πώς κινεζικές εταιρείες αναπτύσσουν λογισμικό για να αυτοματοποιούν αυτή τη διαδικασία, ενώ εξειδικευμένο προσωπικό προετοιμάζει το υλικό για την εκπαίδευση εγχώριων συστημάτων.
Το οικονομικό όφελος συνδέεται με την επαναχρησιμοποίηση της παραγόμενης γνώσης. Όπως εξήγησε στο πρακτορείο πρώην μηχανικός της Alibaba, ένα αμερικανικό μοντέλο μπορεί να απαντήσει μία φορά σε ένα δύσκολο ερώτημα και η απάντησή του να χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια ως εκπαιδευτικό παράδειγμα για ένα τοπικό σύστημα. Έτσι, περιορίζεται η ανάγκη επανειλημμένης προσφυγής στον αρχικό πάροχο για παρόμοιες εργασίες.
Η απόσταξη, πάντως, δεν επιτρέπει την πλήρη αναπαραγωγή όλων των δυνατοτήτων ενός κορυφαίου μοντέλου, ούτε καταργεί την ανάγκη για προηγμένη υπολογιστική ισχύ. Μπορεί, όμως, να μεταφέρει συγκεκριμένες ικανότητες σε μικρότερα συστήματα με χαμηλότερο λειτουργικό κόστος.
Τα παραδείγματα από Alibaba, πανεπιστήμια και Meituan
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μελέτη του Νοεμβρίου 2024 από ερευνητές του Πανεπιστημίου Shanghai Jiao Tong. Η ομάδα περιέγραψε πώς επέλεξε περίπου 5.000 απαντήσεις του μοντέλου o1 της OpenAI και, αξιοποιώντας το GPT-4o mini για τη μετάφρασή τους, δημιούργησε 10.750 δίγλωσσα παραδείγματα εκπαίδευσης. Το υλικό χρησιμοποιήθηκε για την περαιτέρω εκπαίδευση του Qwen2.5-72B της Alibaba.
Οι ίδιοι οι ερευνητές επισήμαναν και έναν κίνδυνο: η υπερβολική εξάρτηση από την απόσταξη μπορεί να περιορίσει την πρωτότυπη καινοτομία, διατηρώντας τους δημιουργούς μικρότερων μοντέλων εξαρτημένους από τις τεχνολογικές προόδους των ισχυρότερων παρόχων.
Σε διαφορετική μελέτη, τον Απρίλιο του 2025, ερευνητές της Alibaba παρουσίασαν μια πιο συστηματική προσέγγιση. Χρησιμοποίησαν τα GPT-4 και GPT-4o της OpenAI για την παραγωγή εκπαιδευτικού υλικού σε γλώσσες πέραν της κινεζικής και στη συνέχεια βελτίωσαν και αξιολόγησαν τις απαντήσεις, προτού τις αξιοποιήσουν στην εκπαίδευση μικρότερων μοντέλων Qwen.
Αντίστοιχα, μελέτη του Φεβρουαρίου 2026 από ερευνητές του Shanghai Jiao Tong και της Meituan περιέγραψε τη χρήση του GPT-4o για τη δημιουργία σχεδίων συντονισμού πρακτόρων τεχνητής νοημοσύνης που συνεργάζονται για την επίλυση προγραμματιστικών προβλημάτων. Στόχος ήταν η εκπαίδευση ενός μικρότερου συστήματος, ικανού να οργανώνει τέτοιες εργασίες.
Η στρατηγική του Πεκίνου για φθηνότερη AI στη βιομηχανία
Η διάδοση της απόσταξης συνδέεται με την ευρύτερη επιδίωξη του Πεκίνου να ενσωματώσει την τεχνητή νοημοσύνη στην παραγωγική βάση της χώρας.
Σύμφωνα με το Reuters, το δόγμα πολιτικής για την «Τεχνητή Νοημοσύνη + Μεταποίηση», το οποίο δημοσιεύθηκε τον Ιανουάριο από οκτώ κινεζικές κυβερνητικές υπηρεσίες, υποστηρίζει την εκπαίδευση, τη λεπτομερή προσαρμογή και την απόσταξη μοντέλων για βιομηχανικές εφαρμογές. Αντίστοιχες κατευθύνσεις για τη μείωση των υπολογιστικών απαιτήσεων έχουν δώσει η Σαγκάη και η Σενζέν.
Τα έγγραφα δεν καλούν τις επιχειρήσεις να χρησιμοποιούν ειδικά αμερικανικά μοντέλα. Ενθαρρύνουν, ωστόσο, τεχνικές που μπορούν να καταστήσουν την AI οικονομικότερη και ευκολότερα εφαρμόσιμη σε διαφορετικούς κλάδους.
Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης: η κρατική υποστήριξη, από την Κίνα, στην απόσταξη ως τεχνική δεν συνιστά από μόνη της οδηγία για παραβίαση των όρων χρήσης ξένων παρόχων.
Νέα εστία έντασης με τις ΗΠΑ
Η απόσταξη δεν είναι αφ’ εαυτής παράνομη και χρησιμοποιείται διεθνώς. Η αντιπαράθεση αφορά κυρίως τον τρόπο πρόσβασης στα μοντέλα, την κλίμακα συλλογής των απαντήσεών τους και τη χρήση τους για τη δημιουργία ανταγωνιστικών προϊόντων.
Οι όροι της OpenAI περιορίζουν, με ορισμένες εξαιρέσεις, τη χρήση του παραγόμενου περιεχομένου για την ανάπτυξη ανταγωνιστικών μοντέλων. Αντίστοιχους περιορισμούς στην εκπαίδευση ανταγωνιστικών συστημάτων χωρίς άδεια θέτει και η Anthropic.
Κατά το Reuters, Αμερικανοί αξιωματούχοι έθεσαν το ζήτημα σε συναντήσεις με κινεζικές ρυθμιστικές αρχές στο Τσενγκντού τον Ιούλιο, προειδοποιώντας ότι ορισμένες δραστηριότητες θα μπορούσαν να συνιστούν κλοπή πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι Κινέζοι συνομιλητές τους υπερασπίστηκαν την απόσταξη ως καθιερωμένη τεχνική ανάπτυξης, δηλώνοντας ανοιχτοί στην αντιμετώπιση περιπτώσεων κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας, χωρίς συγκεκριμένες δεσμεύσεις.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ είχε προειδοποιήσει στις 23 Ιουλίου ότι «μυστικές επιθέσεις απόσταξης βιομηχανικής κλίμακας» που υπερβαίνουν τα όρια της κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κυρώσεις και ένταξη επιχειρήσεων στη Λίστα Οντοτήτων των ΗΠΑ.
Πόσο αποτελεσματικοί παραμένουν οι περιορισμοί στα τσιπ
Η ευρύτερη χρήση της τεχνικής δημιουργεί ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών περιορισμών στις πωλήσεις προηγμένων τσιπ προς την Κίνα, τους οποίους η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι θα αυστηροποιήσει περαιτέρω.
Η απόσταξη δεν υποκαθιστά το υλικό υψηλών επιδόσεων. Προσφέρει, όμως, έναν τρόπο αξιοποίησης δυνατοτήτων που έχουν ήδη αναπτυχθεί σε ισχυρότερα συστήματα, περιορίζοντας ορισμένες από τις απαιτήσεις και το κόστος ανάπτυξης εγχώριων εφαρμογών.
Το κατά πόσο εξηγεί τη μείωση της απόστασης ανάμεσα στα κινεζικά και τα αμερικανικά μοντέλα παραμένει αντικείμενο διαφωνίας. Αμερικανός αξιωματούχος απέδωσε στην απόσταξη βιομηχανικής κλίμακας πρωταγωνιστικό ρόλο. Δύο πηγές με γνώση των δραστηριοτήτων των Κινέζων δημιουργών μοντέλων αμφισβήτησαν αυτή την εκτίμηση, επισημαίνοντας τη συμβολή της μηχανικής, των αλγορίθμων, των δεδομένων και του σχεδιασμού.
Η διαμάχη ανάμεσα σε ΗΠΑ και Κίνα αναδεικνύει ότι ο ανταγωνισμός στην τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται πλέον στην πρόσβαση στους ισχυρότερους επεξεργαστές. Επεκτείνεται στον έλεγχο της παραγόμενης γνώσης και στα όρια αξιοποίησής της — ένα ζήτημα που αποκτά πρόσθετη βαρύτητα ενόψει της αναμενόμενης συνάντησης Ντόναλντ Τραμπ και Σι Τζινπίνγκ στη σύνοδο της APEC, στις 18 και 19 Νοεμβρίου στη Σενζέν.
Πηγή: ot.gr





